Đề nghị sớm hiện thực hóa chính sách tiền lương nhà giáo; giải quyết triệt để tình trạng thừa, thiếu giáo viên...

Tiến độ ban hành văn bản về chính sách tiền lương nhà giáo còn chậm; tình trạng thừa, thiếu giáo viên chưa được khắc phục căn bản

Tại Phiên giải trình của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về tình hình thực hiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo do Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo cần nghiên cứu giải quyết triệt để tình trạng thừa, thiếu giáo viên; mong muốn chính sách tiền lương nhà giáo sớm được hiện thực hóa....

Phát biểu khai mạc Phiên giải trình, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, thể chế hóa các chủ trương của Đảng, nhất là Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục, đào tạo, Quốc hội đã kịp thời sửa đổi, ban hành đồng bộ hệ thống pháp luật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, với 04 luật: Luật Nhà giáo, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học (sửa đổi), Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi); và 02 nghị quyết: Nghị quyết số 248/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và Nghị quyết số 249/2025/QH15 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 - 2035. Đến nay, các luật, nghị quyết trên của Quốc hội đã có hiệu lực thi hành được gần 09 tháng.

Trước khi quyết định tổ chức Phiên giải trình, Thường trực Ủy ban đã tổ chức khảo sát, làm việc tại một số địa phương và các cuộc làm việc với Bộ Giáo dục và Đào tạo để đánh giá sơ bộ tình hình việc triển khai, tổ chức thực hiện các Luật, Nghị quyết trên thực tế. 

Thường trực Ủy ban thấy rằng, thời gian qua Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo và các Bộ, ngành đã có nhiều nỗ lực, cố gắng trong việc ban hành khối lượng lớn văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.

Tuy nhiên, qua tổng hợp báo cáo của các bộ, ý kiến của đại biểu Quốc hội và phản ánh của cử tri, vẫn còn một số vấn đề đặt ra cần được làm rõ. 

Đó là: tiến độ ban hành một số văn bản quan trọng, nhất là chính sách tiền lương nhà giáo còn chậm; tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ theo cấp học, môn học, địa bàn chưa được khắc phục căn bản; mô hình trung học nghề mới ở giai đoạn đầu triển khai; mô hình kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông với nhiều mục tiêu đặt ra yêu cầu rất cao về tính nghiêm túc, khách quan nhưng vẫn xảy ra vi phạm khá nghiêm trọng; công tác xây dựng văn hóa học đường, bảo vệ học sinh trên môi trường mạng còn những hạn chế nhất định.

Chính vì vậy, Thường trực Ủy ban thấy rằng đây là thời điểm cần thiết để Ủy ban và các cơ quan của Quốc hội thực hiện chức năng giám sát, đánh giá khách quan quá trình tổ chức, triển khai thực hiện của Bộ Giáo dục và Đào tạo thông qua Phiên giải trình đối với đồng chí Bộ trưởng.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh mục đích Phiên giải trình nhằm đánh giá tình hình triển khai thực hiện các luật, nghị quyết được ban hành trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo sau gần 9 tháng thực hiện.

Đồng thời làm rõ tiến độ xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành; kết quả bước đầu triển khai trên thực tế; những khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện, phân tích nguyên nhân của những khó khăn, vướng mắc, bất cập; làm rõ trách nhiệm của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các bộ, ngành, địa phương trong tổ chức thực hiện các quy định pháp luật. 

Từ đó, đề xuất các giải pháp tiếp tục hoàn thiện về chính sách, pháp luật; giải pháp trong tổ chức thực hiện phù hợp với thực tiễn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; bảo đảm quy định của các luật, nghị quyết của Quốc hội được triển khai đồng bộ, thống nhất, hiệu quả trong thời gian tới, trong đó, đặc biệt là các quy định, giải pháp mang tính chất đột phá dành cho lĩnh vực này.

Phát biểu chỉ đạo tại Phiên giải trình, thay mặt Lãnh đạo Quốc hội, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh hoan nghênh Ủy ban Văn hóa và Xã hội đã chủ động, tích cực chuẩn bị và tổ chức Phiên giải trình về tình hình thực hiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, Phiên giải trình được tổ chức vào thời điểm có ý nghĩa quan trọng, khi nhiều luật, nghị quyết của Quốc hội với những chính sách mới, có tính đột phá về giáo dục và đào tạo vừa được ban hành và đang trong giai đoạn đầu tổ chức thực hiện. 

Đây là dịp để đánh giá việc triển khai các chính sách mới; nhận diện những khó khăn, vướng mắc, bất cập; làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và đề xuất giải pháp để các quy định của pháp luật được thực hiện đồng bộ, thống nhất, hiệu quả.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, có ý nghĩa quyết định đối với tương lai dân tộc. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ từ thể chế, chính sách đến tổ chức thực hiện.

Thời gian qua, Quốc hội đã dành sự quan tâm đặc biệt cho việc hoàn thiện thể chế trong lĩnh vực này, thông qua Luật Nhà giáo; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục; Luật Giáo dục đại học (sửa đổi); Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi).

Đồng thời ban hành Nghị quyết số 248/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và Nghị quyết số 249/2025/QH15 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035.

Để đưa các luật, nghị quyết vào cuộc sống, Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các bộ, ngành, địa phương đã triển khai khối lượng lớn công việc, tập trung xây dựng, ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và chuẩn bị các điều kiện để triển khai nhiều chính sách mới về nhà giáo, quản trị giáo dục, cơ chế tài chính, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và phát triển nguồn nhân lực.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh lưu ý, từ những kết quả bước đầu, yêu cầu đặt ra hiện nay là chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện, để những chính sách mới thực sự đi vào cuộc sống. Đây cũng là yêu cầu đặc biệt quan trọng trong năm học 2026 -2027. 

Theo tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, cần tạo chuyển biến thực chất trong nhà trường, lớp học, trong điều kiện làm việc của người thầy và trải nghiệm học tập của người học; chuyển mạnh từ tư duy “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”. 

Vì vậy, kết quả phải được thể hiện bằng những thay đổi cụ thể. Thước đo không chỉ là số lượng văn bản đã ban hành hay nhiệm vụ đã triển khai, mà quan trọng hơn là người thầy có điều kiện để dạy tốt hơn, người học được học tốt hơn và chất lượng giáo dục có chuyển biến thực chất.

Vì vậy, tại Phiên giải trình, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị tập trung làm rõ thực trạng, nguyên nhân, trách nhiệm và hướng xử lý. Giáo dục và đào tạo là lĩnh vực có tính liên ngành, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo là người giải trình chính; đồng thời, đề nghị Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, các bộ, ngành và địa phương cùng làm rõ những nội dung thuộc phạm vi quản lý, trách nhiệm và phối hợp trong tổ chức thực hiện.

Đề nghị làm rõ việc triển khai các quy định về tuyển dụng, sử dụng; chính sách tiền lương, phụ cấp, chế độ đãi ngộ đối với nhà giáo

Từ yêu cầu đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị Phiên giải trình tập trung làm rõ một số vấn đề:

Về tổ chức triển khai các luật, nghị quyết của Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị đánh giá thực chất tiến độ và kết quả triển khai các luật, nghị quyết; việc ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành; tính đồng bộ, thống nhất giữa các quy định và điều kiện bảo đảm thực hiện. 

Cần làm rõ những chính sách nào còn chậm, còn vướng; nguyên nhân do quy định pháp luật, nguồn lực hay tổ chức thực hiện; trách nhiệm và hướng xử lý. 

Đồng thời, làm rõ việc phân cấp, phân quyền trong quản lý giáo dục, nhất là trong điều kiện vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp; bảo đảm nhiệm vụ đi đôi với thẩm quyền, nhân lực, nguồn lực và trách nhiệm giải trình, không để phát sinh khoảng trống hoặc chồng chéo trong tổ chức thực hiện.

Về đội ngũ và chính sách đối với nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, Luật Nhà giáo đã được Quốc hội thông qua với nhiều chính sách mới, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ việc triển khai các quy định về tuyển dụng, quản lý, sử dụng, tiếp nhận, điều động, biệt phái, thuyên chuyển nhà giáo; chính sách tiền lương, phụ cấp, chế độ đãi ngộ và thu hút nhà giáo đến công tác tại vùng khó khăn. 

Đặc biệt, tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ theo cấp học, môn học, địa bàn vẫn là vấn đề cần có giải pháp căn cơ. 

Cần làm rõ công tác dự báo cung, cầu giáo viên gắn với biến động dân số, mạng lưới trường lớp; cơ chế tuyển dụng, điều tiết và sử dụng đội ngũ, để nơi có học sinh phải có giáo viên đáp ứng yêu cầu dạy và học.

Về phân luồng học sinh, hỗ trợ người học và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ việc triển khai mô hình trường trung học nghề, chính sách phân luồng học sinh sau trung học cơ sở; điều kiện bảo đảm chất lượng, cơ chế liên thông và cơ hội tiếp tục học tập của người học.

Đối với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, cần làm rõ sự gắn kết giữa dự báo nhu cầu nhân lực với đào tạo, thu hút và sử dụng nhân lực, nhất là đối với những ngành, lĩnh vực đất nước đang có nhu cầu lớn; khắc phục tình trạng đào tạo chưa sát nhu cầu sử dụng. Đồng thời, đánh giá hiệu quả các chính sách hỗ trợ người học, bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng, không để hoàn cảnh kinh tế, điều kiện địa lý trở thành rào cản đối với việc học tập và phát triển.

Đánh giá phương thức tổ chức kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học

Về kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, đây là vấn đề cử tri, Nhân dân, học sinh và phụ huynh đặc biệt quan tâm; đề nghị đánh giá phương thức tổ chức kỳ thi, bảo đảm nghiêm túc, khách quan, công bằng, an toàn, ổn định và giảm áp lực không cần thiết.

Đối với tuyển sinh đại học, cần làm rõ tính minh bạch, khả năng đối sánh giữa các phương thức, tổ hợp xét tuyển; tính ổn định, nhất quán và khả năng dự báo của chính sách, hạn chế những thay đổi gây khó khăn cho người học. 

Việc thi, kiểm tra, đánh giá phải đặt trong yêu cầu chung về giáo dục thực chất, khắc phục bệnh thành tích, tâm lý chạy theo điểm số, đánh giá đúng năng lực và sự tiến bộ của người học.

Về văn hóa học đường, giáo dục toàn diện và môi trường giáo dục, Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu quan tâm xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, nhân văn; tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng; tư vấn tâm lý, công tác xã hội; phòng, chống bạo lực học đường và bảo vệ học sinh trên môi trường mạng.

Trước sự phát triển rất nhanh của trí tuệ nhân tạo, cần có định hướng phù hợp trong quản lý và sử dụng AI trong giáo dục. 

Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phải phục vụ thiết thực cho việc nâng cao chất lượng dạy và học, nâng cao quản trị nhà trường, đồng thời bảo đảm liêm chính học thuật, an toàn dữ liệu và khả năng tư duy độc lập, sáng tạo của người học.

"Các luật, nghị quyết đã tạo hành lang pháp lý và nhiều cơ chế, chính sách mới cho giáo dục và đào tạo. Qua Phiên giải trình hôm nay, cần làm rõ những khó khăn, vướng mắc đang nằm ở đâu, trách nhiệm thuộc cơ quan nào và cần làm gì để khắc phục", Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh lưu ý.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị các vị đại biểu đặt câu hỏi ngắn gọn, cụ thể, đi thẳng vào vấn đề; đề nghị Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương liên quan giải trình thẳng thắn, đầy đủ, làm rõ trách nhiệm, giải pháp và tiến độ thực hiện. 

Sau Phiên giải trình, Ủy ban Văn hóa và Xã hội tổng hợp đầy đủ các ý kiến; xác định rõ những việc cần làm, cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn hoàn thành và kết quả cần đạt được; kiến nghị giải pháp hoàn thiện chính sách, pháp luật và nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thực hiện, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan có thẩm quyền.

Phó Chủ tịch Quốc hội tin tưởng, Phiên giải trình sẽ đạt kết quả thiết thực, góp phần tháo gỡ kịp thời những khó khăn, vướng mắc, đưa các chính sách mới thực sự đi vào nhà trường, đến với người thầy và người học.

Tại phiên giải trình, xoay quanh 24 câu hỏi từ các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cùng đại diện các bộ, ngành đã trực tiếp làm rõ nhiều vấn đề nổi bật như: phân luồng học sinh, miễn phí và cung ứng sách giáo khoa, quản lý bữa ăn bán trú,… và những nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới.

Tại Phiên giải trình, nhiều vấn đề trọng tâm và "nóng" của ngành như: giáo dục AI trong nhà trường, thể chế hóa đào tạo khối ngành sức khỏe, giải pháp bảo đảm công bằng trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, bài toán đào tạo nhân lực chất lượng cao, phân luồng học sinh, miễn phí và cung ứng sách giáo khoa... đã được các đại biểu đặt ra và thảo luận thẳng thắn.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đã lần lượt trả lời làm rõ các câu hỏi đại biểu nêu. Nội dung giải trình không chỉ tập trung đánh giá thực tiễn mà còn nêu rõ các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về giáo dục và đào tạo.

Đối với các câu hỏi đại biểu quan tâm về mô hình trường liên cấp khu vực biên giới, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết bên cạnh các nghị định và thông tư đã ban hành, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai hướng dẫn chi tiết về mô hình hoạt động toàn diện từ công tác tuyển sinh, vận hành, tài chính đến nhân lực. 

Trong thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục kiểm tra, rà soát và đánh giá thực tế nhằm kịp thời ban hành các hướng dẫn tiếp theo.

Về công tác đào tạo nguồn nhân lực cho vùng dân tộc thiểu số theo cơ chế đặt hàng và bố trí việc làm, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo thông tin hiện nay chính sách này mới triển khai chủ yếu trong ngành sư phạm. 

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã trình ban hành nghị định chuyển đổi từ phương thức đặt hàng theo đầu vào sang đặt hàng theo kết quả đầu ra, căn cứ vào số lượng người học được tiếp nhận làm việc thực tế tại địa phương theo từng ngành nghề. 

Phương thức mới này giúp gắn kết công tác đào tạo với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp và thị trường lao động, thay thế cho mô hình cử tuyển hành chính trước đây.

Đối với công tác phân luồng học sinh sau trung học cơ sở, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định việc một số địa phương đặt ra tỷ lệ cứng để hạn chế học sinh vào lớp 10 trung học phổ thông công lập là không phù hợp với quyền lựa chọn học tập của người học. 

Cũng theo Bộ trưởng để thu hút học sinh đi theo con đường học nghề, giải pháp căn cơ là nâng cao chất lượng đào tạo, đầu tư trang thiết bị từ các chương trình mục tiêu quốc gia và gắn kết chặt chẽ đào tạo với nhu cầu thị trường lao động để bảo đảm cơ hội việc làm và thu nhập tốt sau khi tốt nghiệp.

Về công tác quản lý bữa ăn bán trú, Bộ trưởng nêu rõ Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành công điện chỉ đạo, đồng thời đang lấy ý kiến rộng rãi dự thảo Thông tư về quản lý tổ chức bán trú. Thông tư hướng dẫn chi tiết về nội dung này sẽ sớm được ban hành.

Rà soát, sửa đổi đồng bộ chương trình và sách giáo khoa 

Về công tác rà soát chương trình và sách giáo khoa, thực hiện chỉ đạo của Lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa nhiệm vụ rà soát, sửa đổi đồng bộ chương trình và sách giáo khoa vào trọng tâm năm học. 

Lần sửa đổi này sẽ được thực hiện sâu rộng và đồng bộ hơn, tập trung nâng cao năng lực toàn diện, giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, trách nhiệm xã hội cho học sinh, đồng thời giảm thời lượng các nội dung không còn thiết thực. 

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang khẩn trương lập kế hoạch lựa chọn đội ngũ chuyên gia và thành lập hội đồng thẩm định để triển khai công việc này trong thời gian sớm nhất.

Khẩn trương cung ứng sách giáo khoa

Về tình hình cung ứng sách giáo khoa, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn thông tin hiện tỷ lệ sách đã đến tay học sinh đạt 99,75%, số còn thiếu chỉ chiếm 0,25% và đang được các nhà xuất bản khẩn trương cung ứng trong vài ngày tới. 

Nguyên nhân chậm trễ chủ yếu do một số địa phương phát sinh đơn đặt hàng muộn sau ngày 30/8. 

Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiêm túc rút kinh nghiệm trong công tác giám sát, lập kế hoạch dự báo nhu cầu và tính toán số dư dự phòng để không tái diễn tình trạng này trong năm học sau. 

Đồng thời, Bộ sẽ thiết lập cơ chế phân phối sách giáo khoa chủ yếu qua kênh nhà trường để chủ động hơn trong khâu cung ứng.

Về việc miễn phí sách giáo khoa và hỗ trợ chi phí học tập, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành hướng dẫn chi tiết để các địa phương chủ động xây dựng lộ trình thực hiện. Khi các địa phương phê duyệt kế hoạch và đề xuất kinh phí hỗ trợ từ ngân sách trung ương, Bộ sẽ xem xét giải quyết; tuy nhiên, hiện tại Bộ chưa nhận được đề xuất chính thức nào.

Cùng trao đổi một số nội dung liên quan đến trách nhiệm quản lý nhà nước, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc cho biết về công tác hoàn thiện thể chế, thời gian qua Bộ Tài chính đã chủ động phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát, xây dựng và hoàn thiện các cơ chế, chính sách tài chính quan trọng. 

Trong đó, đặc biệt chú trọng tạo điều kiện thuận lợi cho người học, các cơ sở giáo dục, cũng như huy động và phát huy các nguồn lực xã hội đầu tư cho giáo dục và đào tạo.

Về nội dung miễn phí sách giáo khoa, theo Nghị định 271/2026/NĐ-CP, lộ trình miễn phí sách giáo khoa đến giai đoạn 2029–2030 sẽ áp dụng cho tất cả học sinh trên phạm vi toàn quốc. Đối với các địa phương có khả năng tự cân đối ngân sách thì có thể triển khai chính sách này sớm hơn. 

Nghị định cũng quy định cụ thể điều kiện để Ngân sách Nhà nước hỗ trợ, theo đó Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải xây dựng dự toán nhu cầu kinh phí tổng hợp gửi Bộ Tài chính. 

Tuy nhiên, tính đến nay, Bộ Tài chính vẫn chưa nhận được ý kiến hay đề xuất chính thức từ Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng như từ các địa phương về việc này.

Đối với việc ưu tiên bố trí nguồn lực triển khai trước chính sách miễn phí sách giáo khoa cho các địa bàn biên giới, hải đảo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trên cơ sở đề nghị của Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các địa phương, Bộ Tài chính sẽ nghiêm túc triển khai bố trí kinh phí phục vụ nhiệm vụ này. Về các chương trình tín dụng hỗ trợ học sinh, sinh viên, kết quả triển khai hiện nay đạt được rất tích cực.

Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các địa phương để kịp thời xử lý các vướng mắc liên quan đến cơ chế tài chính, ngân sách, tài sản công và đầu tư công đối với ngành giáo dục và đào tạo.

Tập trung khắc phục triệt để độ trễ ban hành Nghị định, Thông tư

Phát biểu kết luận, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh ghi nhận sự chuẩn bị báo cáo chu đáo, chi tiết và tinh thần giải trình trách nhiệm của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng lãnh đạo các bộ, ngành liên quan.

Nhấn mạnh giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt từ Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị và toàn xã hội, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng các nội dung được đưa ra thảo luận tại Phiên giải trình vừa mang tính chiến lược dài hạn, vừa cụ thể và tác động trực tiếp, sâu rộng đến đời sống nhân dân.

Trên cơ sở tổng hợp ý kiến, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung rà soát 9 nhóm vấn đề trọng tâm gồm:

Nhóm vấn đề thứ nhất liên quan đến công tác xây dựng văn bản quy định chi tiết và thực hiện luật: Mặc dù Bộ đã có nhiều nỗ lực và cơ bản ban hành đầy đủ các văn bản, song vẫn còn một số ít văn bản chậm tiến độ hoặc ban hành muộn. 

Theo yêu cầu của Quốc hội, các nghị định và thông tư hướng dẫn phải được ban hành đồng bộ cùng với luật, do đó Bộ Giáo dục và Đào tạo cần tập trung khắc phục triệt để độ trễ này. 

Bên cạnh đó, Bộ cần tiếp tục quan tâm tăng cường, bồi dưỡng nâng cao trình độ cho lực lượng làm công tác xây dựng pháp luật nhằm bảo đảm chất lượng của các văn bản được ban hành.

Sớm hiện thực hóa chính sách tiền lương; tích hợp chính sách đối với học sinh

Nhóm vấn đề thứ hai tập trung vào chính sách dành cho đội ngũ nhà giáo và học sinh: Bộ Giáo dục và Đào tạo cần nghiên cứu giải quyết triệt để tình trạng thừa, thiếu giáo viên. 

Ủy ban Văn hóa và Xã hội hoan nghênh Chính phủ đã ban hành quy định về phụ cấp cho giáo viên, đồng thời mong muốn chính sách tiền lương nhà giáo sớm được hiện thực hóa. 

Đối với các chính sách hỗ trợ học sinh và giáo viên, đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo tiến hành rà soát, tích hợp các quy định về chính sách đối với học sinh vào chung một nghị định để thuận tiện cho việc cân đối giữa các vùng miền, nhóm đối tượng và dễ dàng điều chỉnh khi cần thiết.

Nhóm vấn đề thứ ba liên quan đến công tác phân luồng học sinh: Đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Tài chính triển khai chủ trương của Đảng và Nhà nước về việc đầu tư xây dựng thêm trường trung học phổ thông, phấn đấu mỗi xã có ít nhất một trường để tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh đến trường. 

Đồng thời, cần đẩy nhanh việc triển khai mô hình "trường trung học nghề" đã được quy định trong Luật Giáo dục. 

Đây là giải pháp quan trọng nhằm thực hiện phân luồng học sinh một cách thực chất, giúp học sinh sớm định hướng nghề nghiệp nhưng vẫn hoàn thiện kiến thức phổ thông.

Bịt kín các lỗ hổng trong công tác tổ chức thi tốt nghiệp, tuyển sinh đại học

Nhóm vấn đề thứ tư liên quan đến công tác thi, kiểm tra, đánh giá và tuyển sinh đại học: Trong công tác thi, cần giữ vững hai nguyên tắc cốt lõi là "trung thực" và "công bằng", đồng thời tiếp tục cải tiến nội dung cùng phương pháp ra đề thi. 

Bộ Giáo dục và Đào tạo cần chủ trì rà soát các quy định pháp luật để bịt kín các lỗ hổng, hoàn thiện quy chế nhằm tổ chức kỳ thi công bằng, khách quan và đúng pháp luật.

Nhóm vấn đề thứ năm liên quan đến phòng, chống bạo lực học đường, tư vấn tâm lý và xây dựng văn hóa học đường: Cần nghiên cứu ban hành cơ chế quản lý, hạn chế các tác động tiêu cực của không gian mạng đối với trẻ em và học sinh. 

Về công tác tư vấn tâm lý học đường, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần có chính sách quan tâm đặc biệt, chú trọng đào tạo, tập huấn cho đội ngũ giáo viên trực tiếp làm nhiệm vụ này để kịp thời hỗ trợ học sinh.

Ngoài ra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cũng nhấn mạnh những trọng tâm Bộ Giáo dục và Đào tạo cần tập trung rà soát liên quan đến các nhóm vấn đề: Về công tác dạy thêm, học thêm; Về chương trình giáo dục phổ thông và sách giáo khoa mới; Về bữa ăn học đường; Về mức học phí đại học.

Kết thúc Phiên giải trình, 100% đại biểu Quốc hội có mặt biểu quyết thống nhất thông qua nguyên tắc dự thảo kết luận Phiên giải trình. 

Văn bản kết luận chính thức sẽ được gửi lấy ý kiến các thành viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội trước khi hoàn thiện và ban hành./.