Thông qua Luật sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật

Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự luật trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh cho biết, một trong những điểm mới của dự luật là mở rộng thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật ở cấp địa phương.

Cụ thể, luật bổ sung thẩm quyền cho HĐND và Chủ tịch UBND cấp tỉnh trong ban hành văn bản phân cấp.

Đồng thời, mở rộng phạm vi ban hành văn bản quy phạm pháp luật cho HĐND, UBND cấp xã phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương vừa được Quốc hội thông qua ngày 16-6.

Theo đó, dự thảo Luật đã bỏ quy định về việc UBND cấp xã có thể ban hành văn bản quy phạm pháp luật phân cấp, thay vào đó, chỉ quy định thẩm quyền phân cấp thuộc về HĐND cấp tỉnh.

Ngoài ra, bổ sung thẩm quyền và hình thức ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chủ tịch UBND cấp tỉnh và mở rộng phạm vi ban hành văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND cấp xã phù hợp với nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương.

Về thực hiện phản biện xã hội, đề xuất nhiệm vụ lập pháp, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh cho biết, dự thảo luật trước đây đã lược bỏ các cụm từ liên quan đến tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội để phù hợp định hướng sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013.

Tuy nhiên, sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết số 203/2025/QH15 về sửa đổi Hiến pháp năm 2013, Chính phủ đã tiếp thu ý kiến và giữ nguyên các quy định về thực hiện phản biện xã hội; đề xuất nhiệm vụ lập pháp; đề xuất xây dựng luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; việc lấy ý kiến đối với lập đề xuất chính sách và soạn thảo dự án; đề nghị giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh, nghị quyết, đồng thời, chỉnh lý tên các tổ chức thành “tổ chức chính trị - xã hội”.

Cũng theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp, một điểm mới quan trọng trong dự thảo là việc quy định chính thức về Cổng Pháp luật quốc gia, vừa được chính thức vận hành từ ngày 31-5-2025 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Cổng Pháp luật quốc gia là địa chỉ chính thống, có độ tin cậy cao, phục vụ người dân, doanh nghiệp tiếp cận chính sách pháp luật.

Để người dân, doanh nghiệp thuận lợi tham gia góp ý xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, dự thảo luật đã bổ sung quy định đăng tải dự thảo các văn bản quy phạm pháp luật trên Cổng Pháp luật quốc gia ở các bước lấy ý kiến khi soạn thảo dự án và thẩm tra cũng như các văn bản của Chủ tịch nước, TAND Tối cao, VKSND Tối cao và các văn bản liên tịch.

Đặc biệt, dự luật lần này nhấn mạnh đến vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo đó, Bộ Khoa học và Công nghệ được bổ sung vào thành phần bắt buộc trong hội đồng thẩm định để đánh giá các dự án luật về ứng dụng, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Một điểm đáng chú ý khác là việc bổ sung quy định chuyển tiếp về hiệu lực văn bản quy phạm pháp luật sau sắp xếp, điều chỉnh địa giới hành chính.

Theo đó, các văn bản của chính quyền cấp huyện sẽ tiếp tục có hiệu lực đến ngày 28-2-2027 để rà soát và quyết định áp dụng phù hợp.

Bên cạnh đó, dự luật đã tiếp thu, sửa đổi, bổ sung các trường hợp áp dụng văn bản quy phạm pháp luật đối với đơn vị hành chính bị chia tách, nhập, điều chỉnh địa giới, cụ thể: 4 trường hợp quy định hiệu lực về không gian, trong đó 3 trường hợp áp dụng đối với văn bản quy phạm pháp luật của đơn vị hành chính cùng cấp khi chia tách, nhập, điều chỉnh địa giới (trường hợp sáp nhập, chia tách và nhập một phần địa giới) và 1 trường hợp áp dụng đối với văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan Nhà nước cấp trên áp dụng đối với đơn vị hành chính cấp dưới mà đơn vị hành chính cấp dưới bị chia tách, nhập, điều chỉnh địa giới. 

Theo đó, nguyên tắc chung là văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực không gian với đơn vị hành chính nào thì tiếp tục có hiệu lực với đơn vị hành chính đó cho đến khi bị sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ, trừ trường hợp một đơn vị hành chính tiếp nhận một phần địa giới của đơn vị hành chính khác./.