Sửa đổi, bổ sung quy định về Ban Chỉ huy quân sự cấp xã

Sáng 04/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh, Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng. 

Việc sửa đổi, bổ sung các luật nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền quốc phòng toàn dân trong tình hình mới.

Sửa 9 luật về quân sự, quốc phòng: Thể chế hóa các chỉ đạo về sắp xếp tổ chức bộ máy

Trình bày Tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng nêu rõ, việc sửa đổi luật nhằm bảo đảm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ quan điểm của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, gắn với phân cấp, phân quyền tối đa, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính phù hợp với yêu cầu cấp bách của thực tiễn.

Về quan điểm xây dựng dự án Luật, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang cho biết, nhằm thể chế hóa các quan điểm chỉ đạo của Đảng, các Kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị về tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Việc sửa đổi, bổ sung các luật được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, chỉ tập trung vào những nội dung thực sự cần thiết, cấp bách; các nội dung sửa đổi, bổ sung mang tính kỹ thuật bảo đảm tính đồng bộ trong hệ thống pháp luật khi các văn bản được ban hành theo cơ chế ủy quyền lập pháp hết hiệu lực.

Sửa đổi quy định về Ban Chỉ huy quân sự cấp xã

Về bố cục của dự thảo Luật, dự thảo Luật được thiết kế thành 10 điều. Nội dung cơ bản của dự thảo Luật gồm:

- Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc phòng liên quan về phòng thủ khu vực. 

- Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam: Quy định về chức vụ cán bộ của Chỉ huy Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh, Ban chỉ huy quân sự cấp xã; hạn tuổi phục vụ cao nhất của Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã; bổ nhiệm chức vụ trong các đơn vị dự bị động viên.

- Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng: Quy định về giải ngạch quân nhân chuyên nghiệp dự bị.

Sửa đổi, bổ sung quy định xử lý hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự

- Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự: Quy định xử lý hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự; các hành vi bị nghiêm cấm gian dối trong khám sức khỏe quân sự; giải ngạch dự bị; tổ chức giao công dân được gọi nhập ngũ; bàn giao hạ sĩ quan, binh sĩ hoàn thành nghĩa vụ phục vụ tại ngũ; chế độ chính sách của công dân trong thời gian đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe.

- Sửa đổi, bổ sung quy định về xây dựng phòng thủ khu vực trong nhiệm vụ của Bộ đội Biên phòng để phù hợp với việc giải thể Ban chỉ huy phòng thủ khu vực.

- Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng không nhân dân: Quy định về phòng thủ khu vực để phù hợp với việc tổ chức lại Ban chỉ huy phòng thủ khu vực; việc phân cấp điều chỉnh thẩm quyền từ Bộ Công thương chuyển cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; việc cắt giảm thủ tục hành chính; bãi bỏ điểm đ khoản 1 Điều 11.

- Sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số điều của Luật Lực lượng dự bị động viên: Quy định về phòng thủ khu vực để phù hợp với việc tổ chức lại Ban chỉ huy phòng thủ khu vực.

- Sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 34 Luật Phòng thủ dân sự về phòng thủ khu vực.

Sửa đổi, bổ sung quy định về Ban chỉ huy quân sự cấp xã

- Sửa đổi, bổ sung quy định về Ban chỉ huy quân sự cấp xã: Xác định Ban chỉ huy quân sự cấp xã là cơ quan quân sự địa phương trực thuộc Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh.

Nội dung dự án luật phù hợp với sắp xếp tổ chức bộ máy

Trình bày báo cáo thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thượng tướng Lê Tấn Tới cho biết Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nhất trí sự cần thiết, mục đích xây dựng Luật; cơ bản tán thành với phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự án Luật. 

Nội dung của dự án luật cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia, chủ động hội nhập quốc tế sâu rộng; về sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất với hệ thống pháp luật, tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan.

Hồ sơ dự án Luật đã được Chính phủ chuẩn bị kỹ lưỡng, đủ thành phần theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, nhiều tài liệu chuẩn bị công phu, chất lượng, đủ điều kiện trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất (tháng 8/2026).

Đề nghị tiếp tục nghiên cứu quy định về “Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã”

Về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam và về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự, Chủ nhiệm Ủy ban Lê Tấn Tới cho biết, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu quy định về “Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã” để quy định phù hợp với yêu cầu thực tiễn và bảo đảm khả thi; 

Tiếp tục rà soát để phân định rõ trách nhiệm giữa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã và Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh trong từng khâu của quy trình tuyển quân, bảo đảm rõ chủ thể, rõ trách nhiệm, không phát sinh chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ.

Về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng không nhân dân, Thường trực Ủy ban bày tỏ nhất trí việc thay thẩm quyển của Bộ Công thương bằng Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nhằm bảo đảm việc phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương. 

Tuy nhiên, đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, đánh giá các quy định trong dự thảo Luật và pháp luật có liên quan, để bảo đảm tính thống nhất, khả thi, thuận lợi trong tổ chức thực hiện.

Bảo đảm đủ các vị trí, chức vụ cơ bản của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã

Về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dân quân tự vệ, Chủ nhiệm Ủy ban Lê Tấn Tới cho biết, Ủy ban cơ bản nhất trí như dự thảo Luật. 

Tuy nhiên, đề nghị Chính phủ cân nhắc quy định theo hướng chỉ quy định Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã (là chức vụ cơ bản của sĩ quan và do sĩ quan chính quy đảm nhiệm), không quy định chức vụ Chính trị viên phó Ban Chỉ huy quân sự cấp xã để bảo đảm đủ các vị trí, chức vụ cơ bản của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Đề nghị rà soát, bổ sung quy định đối với Ban Chỉ huy quân sự cấp xã trong quản lý lực lượng tự vệ, trước đây do cấp huyện quản lý để bảo đảm đầy đủ, chặt chẽ, không bỏ sót nhiệm vụ./.