Đề nghị quy định Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là chức vụ cơ bản của sĩ quan

Sửa đổi, bổ sung đồng thời 9 luật về quân sự, quốc phòng là cấp thiết

Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại tổ chức Phiên họp thẩm tra sơ bộ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng để báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại Phiên họp thứ 4 trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất. Trung tướng Trần Đức Thuận và Trung tướng Nguyễn Minh Đức, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đồng chủ trì phiên họp.

Phát biểu tại phiên họp, Lãnh đạo Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội nêu rõ: Năm 2026 là năm đầu tiên triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, với tinh thần “đột phá mạnh mẽ về thể chế” tiếp tục được xác định là một trong ba đột phá chiến lược. 

Bộ Chính trị và Chính phủ đã có nhiều văn bản chỉ đạo quyết liệt nhằm khẩn trương rà soát, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật để đáp ứng yêu cầu thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp đơn vị hành chính cấp địa phương gắn với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền tối đa và cải cách thủ tục hành chính.

Thực hiện các Kết luận của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Chính phủ đã chỉ đạo điều chỉnh tổ chức biên chế Ban chỉ huy quân sự cấp xã đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới. Theo đó giải thể Ban chỉ huy phòng thủ khu vực và chuyển chức năng quản lý nòng cốt về Ban chỉ huy quân sự cấp xã do bộ đội chính quy (sĩ quan) đảm nhiệm. 

Sự điều chỉnh lớn này tác động trực tiếp đến tổ chức, thẩm quyền, chức năng và hoạt động quy định tại 09 luật hiện hành về quân sự, quốc phòng.

Do đó, việc xây dựng và ban hành một luật sửa đổi, bổ sung đồng thời 09 luật về quân sự, quốc phòng (gồm: Luật Quốc phòng, Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng, Luật Nghĩa vụ quân sự, Luật Biên phòng Việt Nam, Luật Phòng không nhân dân, Luật Lực lượng dự bị động viên, Luật Phòng thủ dân sự, Luật Dân quân tự vệ) theo quy trình rút gọn là cấp thiết, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, không để xảy ra khoảng trống pháp lý khi các cơ chế lâm thời hết hiệu lực.

Với tinh thần trách nhiệm cao, Trung tướng Trần Đức Thuận đề nghị các đồng chí thành viên Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại và các đại biểu tham dự tập trung cho ý kiến thẳng thắn, xây dựng để hoàn thiện dự thảo Báo cáo thẩm tra sơ bộ đạt chất lượng tốt nhất.

Thể chế hóa kịp thời, đầy đủ quan điểm của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phù hợp với yêu cầu cấp bách của thực tiễn về quân sự, quốc phòng

Bảo đảm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ quan điểm của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy

Theo Báo cáo tóm tắt về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng, thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều nghị định, nghị quyết để xử lý các khó khăn, vướng mắc phát sinh từ quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính. 

Trong lĩnh vực quân sự, quốc phòng, Chính phủ đã ban hành các Nghị định phát huy hiệu quả. Tuy nhiên được ban hành theo cơ chế “ủy quyền lập pháp” và chỉ có hiệu lực đến ngày 01/3/2027. Vì vậy cần được luật hóa để bảo đảm tính ổn định, thống nhất của hệ thống pháp luật. 

Mặt khác, việc tiếp tục sắp xếp tổ chức quân sự địa phương và kiện toàn Ban Chỉ huy quân sự cấp xã làm phát sinh yêu cầu phải sửa đổi nhiều quy định của các luật hiện hành. Do vậy, việc xây dựng dự án Luật ngay trong năm 2026 là phù hợp và cần thiết.

Việc xây dựng, ban hành dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng nhằm bảo đảm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ quan điểm của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, gắn với phân cấp, phân quyền tối đa, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính phù hợp với yêu cầu cấp bách của thực tiễn.

Dự án Luật được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo quy trình “2 trong 1”. Theo đó trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về nội dung dự án đồng thời với việc xem xét, quyết định bổ sung vào Chương trình nhằm rút ngắn thời gian, bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong công tác chuẩn bị. 

Chính phủ đề nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội bổ sung dự án Luật vào Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội; cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Tập trung sửa đổi, bổ sung các nội dung chịu sự ảnh hưởng bởi kết quả sắp xếp tổ chức bộ máy

Dự án Luật được thiết kế thành 10 điều, tập trung sửa đổi, bổ sung các nội dung chịu sự ảnh hưởng bởi kết quả sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và kịp thời thể chế hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng, xử lý các vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn. Dự án Luật không sửa đổi, bổ sung phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của 09 luật hiện hành.

Về nội dung cơ bản của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng.

Trong đó Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự về xử lý hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự; các hành vi bị nghiêm cấm gian dối trong khám sức khỏe quân sự; giải ngạch dự bị; tổ chức giao công dân được gọi nhập ngũ; bàn giao hạ sĩ quan, binh sĩ hoàn thành nghĩa vụ phục vụ tại ngũ; chế độ chính sách của công dân trong thời gian đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe.

Cụ thể, Luật sửa đổi, bổ sung khoản 8 Điều 3 của Luật Nghĩa vụ quân sự như sau “Trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự là hành vi không chấp hành quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi nhập ngũ; quyết định gọi tập trung huấn luyện, diễn tập, kiểm tra sẵn sàng động viên, sẵn sàng chiến đấu”.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dân quân tự vệ về Ban chỉ huy quân sự cấp xã; xác định Ban chỉ huy quân sự cấp xã là cơ quan quân sự địa phương trực thuộc Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh.

Ngoài ra, Luật sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 9 Luật Quốc phòng liên quan về phòng thủ khu vực.

Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam về chức vụ cán bộ của Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh, Ban chỉ huy quân sự cấp xã; hạn tuổi phục vụ cao nhất của Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã; bổ nhiệm chức vụ trong các đơn vị dự bị động viên.

Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng về giải ngạch quân nhân chuyên nghiệp dự bị.

Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Biên phòng Việt Nam về xây dựng phòng thủ khu vực trong nhiệm vụ của Bộ đội Biên phòng để phù hợp với việc giải thể Ban chỉ huy phòng thủ khu vực.

Sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số điều, khoản của Luật Phòng không nhân dân về phòng thủ khu vực để phù hợp với việc tổ chức lại Ban chỉ huy phòng thủ khu vực; việc phân cấp điều chỉnh thẩm quyền từ Bộ Công Thương chuyển cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; việc cắt giảm thủ tục hành chính.

Sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số điều của Luật Lực lượng dự bị động viên về phòng thủ khu vực để phù hợp với việc tổ chức lại Ban chỉ huy phòng thủ khu vực.

Sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 34 Luật Phòng thủ dân sự về phòng thủ khu vực.

Theo Báo cáo tóm tắt Thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điềucủa 09 luật về quân sự, quốc phòng, Thường trực Ủy ban Quốc phòng An ninh Đối ngoại nhất trí cao với Tờ trình của Chính phủ về sự cần thiết ban hành Luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. 

Việc sửa đổi kịp thời sẽ khắc phục các "khoảng trống pháp lý" khi bãi bỏ cấp huyện, bảo đảm tính liên tục trong công tác chỉ huy, chỉ đạo nhiệm vụ quân sự, quốc phòng tại địa phương.

Việc xây dựng dự án Luật cơ bản bám sát và thể chế hóa kịp thời các chủ trương, định hướng của Đảng về tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; bảo đảm tính hợp Hiến, tính thống nhất với hệ thống pháp luật; bảo đảm tính khả thi, đáp ứng các yêu cầu thực tiễn.

Tuy nhiên, qua thẩm tra, đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát toàn diện dự thảo Luật để bảo đảm sự thống nhất với các luật về tổ chức bộ máy nhà nước và các luật có liên quan, nhất là những quy định về phân cấp, phân quyền, trình tự, thủ tục hành chính, thẩm quyền của chính quyền địa phương và cơ quan quân sự các cấp.

Đề nghị tiếp tục nghiên cứu quy định về “Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã”

Góp ý về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc phòng (Điều 1), đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, nghiên cứu, đánh giá vị trí quan trọng, hạt nhân của khu vực phòng thủ trong mối quan hệ với phòng thủ quân khu và cả nước để quy định chặt chẽ, phù hợp với thực tiễn và bảo đảm khả thi.

Về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu quy định về “Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã” để quy định phù hợp với yêu cầu thực tiễn và bảo đảm khả thi.

Về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự (Điều 4), có ý kiến đề nghị cân nhắc việc bổ sung hành vi “Gian dối trong đăng ký nghĩa vụ quân sự; sơ tuyển nghĩa vụ quân sự;…”. 

Đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát để phân định rõ trách nhiệm giữa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã và Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh trong từng khâu của quy trình tuyển quân, bảo đảm rõ chủ thể, rõ trách nhiệm, không phát sinh chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ.

Về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng không nhân dân (Điều 6), các đại biểu cơ bản nhất trí với việc bổ sung nhiệm vụ cho Ban Chỉ huy quân sự cấp xã trong quản lý hoạt động của tàu bay không người lái, phương tiện bay khác và thực hiện nhiệm vụ phòng không nhân dân trên địa bàn. 

Tuy nhiên, đề nghị Chính phủ tiếp tục đánh giá đầy đủ tính khả thi của quy định, nhất là về tổ chức, nhân lực, trình độ chuyên môn, trang thiết bị và các điều kiện bảo đảm thực hiện.

Về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dân quân tự vệ (Điều 9), các đại biểu cơ bản nhất trí với việc điều chỉnh nhiệm vụ, quyền hạn của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là cơ quan quân sự địa phương, phù hợp với mô hình, tổ chức bộ máy sau sắp xếp chính quyền địa phương. 

Đồng thời, đề nghị nghiên cứu quy định Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là chức vụ cơ bản của sĩ quan, nhằm bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ huy thống nhất và hiệu quả trong tổ chức thực hiện.

Phát biểu tại phiên họp, thay mặt Bộ Quốc phòng, Trung tướng Lê Quang Đạo, Phó Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam trân trọng cảm ơn các ý kiến, góp ý của các đại biểu. Đồng thời khẳng định, cơ quan soạn thảo sẽ tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến trong quá trình xây dựng, tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng.

Rà soát các nội dung sửa đổi, bổ sung bảo đảm thống nhất, phù hợp, Báo cáo thẩm tra có trọng tâm, trọng điểm, chất lượng

Phát biểu kết luận phiên họp, thay mặt Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Trung tướng Trần Đức Thuận đánh giá cao các ý kiến phát biểu tâm huyết, trách nhiệm của đại biểu tham dự phiên họp; thể hiện sự nhất trí cao với sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng nhằm thể chế chủ trương của Đảng, Nhà nước về sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ của cơ quan quân sự địa phương.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát các luật có liên quan, đặc biệt là các dự án Luật đang được cho ý kiến, trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất để đảm bảo thống nhất; rà soát các nội dung sửa đổi, bổ sung trong các luật cho phù hợp, trong đó, nhiều ý kiến tại phiên họp quan tâm đến cơ quan quân sự cấp xã (cả về chức danh, nhiệm vụ và nguồn lực đảm bảo).

Trung tướng Trần Đức Thuận cũng đề nghị Ban soạn thảo tập hợp các ý kiến được nêu tại Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại và các ý kiến phát biểu tại phiên họp để chủ động xây dựng Báo cáo tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật. 

Đề nghị Vụ Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại rà soát lại về kỹ thuật và nội dung để Ủy ban hoàn thiện Báo cáo thẩm tra, bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, chất lượng để báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất.