Kiến nghị tuyển chọn, xử lý vi phạm nghĩa vụ quân sự phù hợp hơn với thực tiễn, nhất là hình xăm, tật khúc xạ dưới 3 diop

Bộ Quốc phòng nhận được kiến nghị của cử tri tỉnh Ninh Bình do Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội chuyển đến tại Văn bản số 498/UBDNGS16 ngày 12/6/2026 về việc trả lời kiến nghị của cử tri gửi tới sau Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, với nội dung: 

“Cử tri đề nghị Bộ Quốc phòng nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung và thống nhất quy định liên quan đến công tác tuyển chọn và xử lý vi phạm nghĩa vụ quân sự nhằm phù hợp hơn với thực tiễn hiện nay. 

Trong đó cần quy định cụ thể, rõ ràng về tiêu chuẩn tuyển quân đối với công dân có hình xăm và mắc tật khúc xạ nhẹ (dưới 3 diop), bảo đảm thống nhất trong áp dụng, hạn chế khó khăn, lúng túng cho địa phương trong công tác khám tuyển và bảo đảm nguồn tuyển quân.”

Ngày 30/6/2026, Bộ Quốc phòng trả lời như sau:

1. Kết quả nghiên cứu, giải quyết và trả lời kiến nghị

Bộ Quốc phòng trân trọng cảm ơn cử tri tỉnh Ninh Bình đã quan tâm, phản ánh các nội dung liên quan đến thực tiễn việc tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ, trong đó tập trung về quy định trong tuyển chọn công dân có hình xăm, chữ xăm và bị mắc tật khúc xạ về mắt.

Hiện nay, các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến công tác tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ, xử lý vi phạm trong lĩnh vực nghĩa vụ quân sự đã được ban hành đầy đủ và đồng bộ. Trong đó, việc tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ có hình xăm, chữ xăm và mắc tật khúc xạ được quy định cụ thể như sau:

a) Đối với công dân có hình xăm, chữ xăm

Tại khoản 9 Điều 5 Thông tư liên tịch số 50/2016/TTLT-BQP-BCA ngày 15/4/2016 của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an quy định tiêu chuẩn chính trị tuyển chọn và gọi công dân vào phục vụ trong Quân đội nhân dân Việt Nam (sau đây viết gọn là Thông tư liên tịch số 50/2016/TTLT-BQP-BCA) được sửa đổi, bổ sung một số điều bởi Thông tư số 97/2025/TT-BQP ngày 29/8/2025 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định không tuyển chọn vào phục vụ trong Quân đội các trường hợp: “Trên cơ thể có hình xăm, chữ xăm có nội dung chống đối chế độ, chia rẽ dân tộc, mang tính kinh dị, kỳ quái, kích động tình dục, bạo lực. Hình xăm, chữ xăm gây phản cảm ở vị trí lộ diện, như: mặt, đầu, cổ; từ 1/2 cánh tay trên trở xuống, từ 1/3 dưới đùi trở xuống. Hình xăm, chữ xăm chiếm diện tích từ 1/2 lưng, ngực, bụng trở lên”.

Để các địa phương triển khai thực hiện được thống nhất, ngày 05/11/2020, Bộ Quốc phòng đã ban hành Công văn số 4142/BQP-TM ngày 05/11/2020 về việc tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ, trong đó tại khoản 2 đã bổ sung nội dung hướng dẫn các đơn vị, địa phương: 

“Về tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ đối với công dân trên cơ thể có hình xăm, chữ xăm: Thực hiện theo quy định tại khoản 9 Điều 5 Thông tư liên tịch số 50/2016/TTLT-BQP-BCA, cần chú ý: Không tuyển chọn vào phục vụ trong Quân đội những công dân trên cơ thể có hình xăm, chữ xăm dưới da (làm thay đổi sắc tố da, không thể tẩy xóa) có nội dung chống đối chế độ, chia rẽ dân tộc, mang tính kinh dị, kỳ quái, kích động tình dục, bạo lực; phản ánh về các tôn giáo, tín ngưỡng; không phù hợp với thuần phong, mỹ tục, văn hóa dân tộc, con người Việt Nam; thể hiện tư tưởng thiếu niềm tin, bi quan, tiêu cực, bế tắc trong cuộc sống, mê tín dị đoan hoặc mang biểu tượng của các tổ chức, đảng phái phản động, lực lượng vũ trang nước ngoài; ở những vị trí lộ diện, như: mặt, đầu, cổ; từ 1/2 cánh tay trên trở xuống, từ 1/3 dưới đùi trở xuống; chiếm diện tích từ 1/2 lưng, ngực, bụng trở lên.

 Đối với công dân có hình xăm, chữ xăm dưới da ở vị trí lộ diện, nhưng diện tích nhỏ và không ảnh hưởng đến lễ tiết, tác phong của quân nhân, việc thực hiện nền nếp chính quy, xây dựng môi trường văn hóa trong Quân đội..., thì vẫn được xem xét tuyển chọn vào phục vụ trong Quân đội.”.

Như vậy, nội dung quy định trên đã đầy đủ, chặt chẽ nhằm tuyển chọn được những công dân có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt vào phục vụ trong Quân đội, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền nếp chính quy, tạo môi trường văn hóa, giữ vững và phát huy hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ”, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho các địa phương thực hiện thuận lợi trong công tác tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ hằng năm.

Qua kiểm tra, nắm tình hình công tác tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ tại một số địa phương những năm gần đây cho thấy, nhiều công dân trong độ tuổi nhập ngũ có hình xăm, chữ xăm, đa phần là hình xăm, chữ xăm diện tích nhỏ, ở vị trí lộ diện; các trường hợp có hình xăm, chữ xăm chiếm diện tích lớn trên cơ thể (từ 1/2 lưng, ngực, bụng trở lên) chiếm số lượng không nhiều, không ảnh hưởng lớn đến nguồn tuyển chọn công dân nhập ngũ của các địa phương. 

Tuy nhiên, trong thực tế có một số công dân đã lợi dụng quy định này để cố tình xăm hình, xăm chữ lên cơ thể trước thời điểm khám tuyển hoặc sau khi sơ tuyển biết mình đủ tiêu chuẩn gọi nhập ngũ nhằm trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự. 

Để khắc phục tình trạng này, hằng năm Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo tổng kết, rút kinh nghiệm và có hướng dẫn cụ thể trong xét tuyển, góp phần hạn chế hành vi công dân lợi dụng hình xăm, chữ xăm trên cơ thể để trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự.

b) Đối với công dân mắc tật khúc xạ

Tiêu chuẩn sức khỏe đối với công dân thực hiện nghĩa vụ quân sự được quy định cụ thể tại các thông tư của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng như sau:

Tiêu chuẩn sức khỏe chung để thực hiện nghĩa vụ quân sự được quy định tại khoản 1 Điều 4 Thông tư số 105/2023/TT-BQP ngày 06/12/2023 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, được sửa đổi, bổ sung một số điều bởi Thông tư số 106/2025/TT-BQP ngày 30/9/2025 quy định tiêu chuẩn sức khỏe, khám sức khỏe cho các đối tượng thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng, trong đó quy định công dân thực hiện nghĩa vụ quân sự phải đạt sức khỏe loại 1, loại 2, loại 3 và các tiêu chuẩn riêng trong tuyển chọn thực hiện nghĩa vụ quân sự do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định.

Tiêu chuẩn sức khỏe riêng khi tuyển chọn và gọi nhập ngũ được quy định tại khoản 3 Điều 4 Thông tư số 148/2018/TT-BQP ngày 04/10/2018 quy định tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 68/2025/TT-BQP ngày 03/7/2025, trong đó quy định tuyển chọn và gọi nhập ngũ những công dân đạt sức khỏe loại 1, loại 2, loại 3, không gọi nhập ngũ những công dân mắc tật khúc xạ cận thị lớn hơn 1,5 diop, viễn thị các mức độ. Riêng một số cơ quan, đơn vị và vị trí trọng yếu, cơ mật trong Quân đội; lực lượng Tiêu binh, Nghi lễ; lực lượng Vệ binh và Kiểm soát quân sự chuyên nghiệp có tiêu chuẩn tuyển chọn riêng theo quy định của Bộ Quốc phòng.

Bên cạnh đó, quy trình khám, phân loại sức khỏe về mắt trong tuyển chọn và gọi nhập ngũ đối với công dân bị mắc các tật khúc xạ cũng đã được quy định cụ thể, thống nhất bởi Thông tư số 105/2023/TT-BQP ngày 06/12/2023 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, được sửa đổi, bổ sung một số điều tại Thông tư số 106/2025/TT-BQP ngày 30/9/2025 và hướng dẫn của cơ quan chức năng chuyên môn của Bộ Quốc phòng.

Như vậy, tiêu chuẩn sức khỏe để thực hiện nghĩa vụ quân sự nói chung và tiêu chuẩn sức khỏe khi tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ nói riêng đã được quy định đầy đủ, thống nhất, cùng với quy trình khám, phân loại chặt chẽ làm cơ sở để các địa phương khám, tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ hằng năm được thuận lợi, bảo đảm tuyển chọn được những công dân có đủ sức khỏe vào phục vụ trong Quân đội, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

2. Trách nhiệm tiếp tục theo dõi, thông tin kết quả

Bộ Quốc phòng sẽ chỉ đạo các cơ quan chức năng tiếp tục theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra các đơn vị, địa phương thực hiện việc tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ hằng năm, kịp thời phát hiện, ban hành hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật để xử lý các vướng mắc phát sinh liên quan, bảo đảm công dân nhập ngũ có đủ các tiêu chuẩn theo quy định, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

3. Những vấn đề khác có liên quan: Không