ĐỀ XUẤT MỚI về phân loại, tổ chức, hoạt động thôn, tổ dân phố

Bộ Nội vụ vừa Dự thảo Nghị định Quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Trong đó, có nhiều điểm khác biệt cần lưu ý trong tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố. 

Phân loại thôn, tổ dân phố theo đặc điểm địa lý

Những điểm mới về quy định chung của Dự thảo Nghị định Quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. 

Dự thảo Nghị định cơ bản kế thừa các quy định hiện hành về tổ chức, hoạt động của thôn, TDP; đồng thời bổ sung, hoàn thiện một số quy định để phù hợp với thực tiễn và vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15. Cụ thể: 

Thôn, tổ dân phố được tổ chức tại xã, phường và đặc khu. 

Thôn được tổ chức ở xã, tổ dân phố được tổ chức ở phường; 

Phân cấp cho UBND cấp tỉnh quyết định việc tổ chức loại hình thôn, tổ dân phố ở đặc khu để phù hợp với đặc điểm đô thị, nông thôn của từng đặc khu; 

Tiếp tục khẳng định thôn, tổ dân phố là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư, nơi thực hiện dân chủ trực tiếp và tổ chức để Nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và nhiệm vụ được chính quyền cấp xã giao.

Quy định cụ thể quy mô số hộ gia đình với thôn, tổ dân phố theo vùng, miền

Đối với tiêu chí thành lập thôn, tổ dân phố: Dự thảo Nghị định quy định cụ thể tiêu chí quy mô số hộ gia đình đối với thôn, tổ dân phố theo từng vùng, miền trên cơ sở rà soát quy định hiện hành, đánh giá mức độ tập trung dân cư và yêu cầu quản lý sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp, bảo đảm có căn cứ thống nhất để các địa phương thực hiện sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố trong cả nước. 

Các tiêu chí quy mô số hộ gia đình như sau: 

(1) Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh: Thôn có từ 500 hộ trở lên, tổ dân phố có từ 700 hộ trở lên; 

(2) Vùng Trung du và Miền núi phía Bắc: Thôn có từ 150 hộ trở lên, tổ dân phố có từ 300 hộ trở lên; 

(3) Vùng Đồng bằng sông Hồng: Thôn có từ 400 hộ trở lên, tổ dân phố có từ 550 hộ trở lên; 

(4) Vùng Bắc Trung bộ: Thôn có từ 350 hộ trở lên, tổ dân phố có từ 450 hộ trở lên; 

(5) Vùng duyên hải Nam Trung bộ và Tây nguyên: Thôn có từ 350 hộ trở lên, tổ dân phố có từ 500 hộ trở lên (Riêng các tỉnh Gia Lai, Lâm Đồng và Đắk Lắk: Thôn có từ 300 hộ trở lên, tổ dân phố có từ 450 hộ trở lên); 

(6) Vùng Đông Nam bộ: Thôn có từ 400 hộ trở lên, tổ dân phố có từ 550 hộ trở lên; 

(7) Vùng đồng bằng sông Cửu Long thôn có từ 400 hộ trở lên, tổ dân phố có từ 550 hộ trở lên.

Bên cạnh đó, dự thảo Nghị định còn quy định thôn, tổ dân phố phải có cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu phục vụ sinh hoạt cộng đồng; đồng thời giao UBND cấp tỉnh quy định quy mô của thôn, tổ dân phố phù hợp đối với các địa bàn biên giới, hải đảo, địa hình chia cắt phức tạp hoặc có yếu tố đặc thù khác.

Hướng dẫn thành lập thôn, tổ dân phố trong trường hợp đặc biệt

Dự thảo hướng dẫn thành lập thôn, tổ dân phố trong các trường hợp đặc biệt: Dự thảo Nghị định bổ sung quy định xử lý một số trường hợp đặc biệt phát sinh trong thực tiễn để đơn giản hóa quy trình, thủ tục, tạo thuận lợi cho công tác quản lý của chính quyền cấp xã và sinh hoạt của cộng đồng dân cư như: 

(1) Chuyển đổi thôn thành tổ dân phố khi thành lập phường; 

(2) Ghép khu dân cư mới hình thành vào thôn, tổ dân phố hiện có khi chưa đủ điều kiện thành lập thôn, tổ dân phố; 

(3) Chuyển giao quản lý đối với các thôn, tổ dân phố xâm canh, xâm cư./.