Nội dung cơ bản Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm số 139/2025/QH15

Luật số 139/2025/QH15 đã bám sát mục đích, quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng văn bản quy phạm pháp luật trong kỷ nguyên mới, cụ thể như sau:

a) Những quy định chung

- Bổ sung một khoản vào Điều 3 về nguyên tắc tổ chức, cá nhân có quyền tham gia góp vốn thành lập, quản lý, kiểm soát doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm.

- Bỏ cụm từ ", dịch vụ phụ trợ bảo hiểm qua biên giới" tại khoản 2 Điều 6 và cụm từ ", hoạt động dịch vụ phụ trợ bảo hiểm" tại khoản 3 Điều 9 Luật để đảm bảo thống nhất với Luật Đầu tư năm 2025.

- Thay thế cụm từ "hoạt động đầu tư xây dựng" tại điểm c khoản 2 Điều 8 thành "hoạt động xây dựng" để bảo đảm thống nhất với Luật Xây dựng năm 2025.

- Thay thế cụm từ "an toàn thông tin" tại khoản 3 Điều 11 thành cụm từ "an ninh mạng" và bãi bỏ cụm từ ",an toàn thông tin mạng" tại khoản 1 Điều 13 để bảo đảm thống nhất với Luật An ninh mạng năm 2025.

b) Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam

- Sửa đổi, bổ sung các điều 63, 64, 71, 73, 74, 81, 87, 101, 117 về nội dung hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, điều kiện cấp phép thành lập và hoạt động của doanh nghiệp, hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, điều kiện trước khi chính thức hoạt động, đổi tên của chi nhánh, văn phòng đại diện, điều kiện, tiêu chuẩn đối với người quản lý, người kiểm soát, xây dựng, thiết kế, phát triển và cung cấp sản phẩm, tách nguồn vốn chủ sở hữu và nguồn phí bảo hiểm, trách nhiệm công khai thông tin theo hướng cắt, giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính cho doanh nghiệp và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp.

- Bãi bỏ Điều 69 về Hồ sơ đề nghị cấp giấy phép thành lập và hoạt động để giao Chính phủ quy định chi tiết.

- Sửa Điều 82 theo hướng cho phép Chuyên gia tính toán được kiêm nhiệm trưởng bộ phận tính toán bảo hiểm và Kế toán trưởng kiêm trưởng bộ phận tài chính kế toán.

c) Đại lý bảo hiểm

Sửa đổi, bổ sung Điều 127 về nguyên tắc hoạt động đại lý bảo hiểm để tạo điều kiện cho đại lý bán chéo bảo hiểm.

d) Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm

- Sửa Điều 133 về điều kiện cấp giấy phép thành lập và hoạt động của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm theo hướng cắt, giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính cho doanh nghiệp, bổ sung khoản 3a Điều 138 về hoạt động đầu tư của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm để đảm bảo an toàn, hiệu quả.

- Bãi bỏ khoản 1 Điều 134 về hồ sơ đề nghị cấp giấy phép thành lập và hoạt động doanh nghiệp môi giới bảo hiểm để giao Chính phủ quy định chi tiết.

đ) Dịch vụ phụ trợ bảo hiểm

Bãi bỏ Điều 143 Luật KDBH năm 2022 về điều kiện cung cấp dịch vụ phụ trợ bảo hiểm để bảo đảm thống nhất với Luật Đầu tư năm 2025 đã bỏ dịch vụ phụ trợ bảo hiểm khỏi ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.

e) Quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh bảo hiểm

Sửa đổi các điều 151, 152, 153 theo hướng thay thế từ "thanh tra" bằng từ "kiểm tra chuyên ngành" do Bộ Tài chính hiện không còn chức năng thanh tra mà chỉ có chức năng kiểm tra chuyên ngành hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Sửa đổi Điều 154 với tên gọi "Thanh tra, kiểm tra chuyên ngành hoạt động kinh doanh bảo hiểm", sửa đổi khoản 4 Điều 154 là "Thanh tra hoạt động kinh doanh bảo hiểm thực hiện theo quy định của pháp luật thanh tra; kiểm tra chuyên ngành hoạt động kinh doanh bảo hiểm thực hiện theo Luật này và pháp luật về kiểm tra chuyên ngành." do Luật Thanh tra đã bỏ hoạt động thanh tra chuyên ngành trong lĩnh vực bảo hiểm.

g) Hiệu lực thi hành

- Bãi bỏ Điều 155 về sửa đổi, bổ sung Phụ lục IV của Luật Đầu tư để bảo đảm thống nhất với Luật Đầu tư năm 2025.

- Sửa đổi Điều 156 Luật Kinh doanh bảo hiểm về áp dụng mô hình vốn trên cơ sở rủi ro theo hướng: Từ ngày 01 tháng 01 năm 2028 đến ngày 31 tháng 12 năm 2030 – áp dụng song song mô hình Vốn trên cơ sở rủi ro và Biên khả năng thanh toán I; từ ngày 01 tháng 01 năm 2031 trở đi chỉ áp dụng mô hình Vốn trên cơ sở rủi ro.

Trong giai đoạn áp dụng song song, doanh nghiệp chỉ thực hiện tăng vốn nếu không đáp ứng về khả năng thanh toán (là các quy định hiện hành) mà chưa phải áp dụng các biện pháp can thiệp theo quy định mới. Việc áp dụng song song trong 3 năm tạo điều kiện cho doanh nghiệp làm quen, có một bước đệm chuẩn bị kỹ lưỡng hơn về nguồn lực, cơ sở dữ liệu thông tin, có phương án kinh doanh, lộ trình tăng vốn phù hợp với quy mô, tốc độ phát triển, chiến lược sản phẩm. Do đây là quy định hoàn toàn mới và có tính chất kỹ thuật cao, việc yêu cầu doanh nghiệp phải thực hiện ngay các biện pháp can thiệp nếu không đáp ứng yêu cầu về vốn trên cơ sở rủi ro có thể khiến nhiều doanh nghiệp khó khăn tài chính, gây thị trường biến động.

h) Điều khoản chuyển tiếp

Gia hạn thời gian chuyển tiếp đối với việc chuyển đổi chứng chỉ đại lý bảo hiểm đến ngày 30/6/2026 để phù hợp với thực tế khối lượng hồ sơ chứng chỉ còn tồn đọng vì những lý do khách quan.