LUẬT HỘ TỊCH (sửa đổi): Đăng ký khai sinh, kết hôn… không phụ thuộc địa giới hành chính

Điểm mới quan trọng của Luật Hộ tịch (sửa đổi)

Luật vừa được thông qua có 4 chương, 30 điều với hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027, trừ lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, đăng ký khai tử chủ động. Lộ trình này phải thực hiện thống nhất trên toàn quốc chậm nhất từ ngày 1/1/2031.

Một trong những điểm mới trong Luật chính là người dân có thể thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh, kết hôn ở bất kỳ xã nào trên địa bàn tỉnh.

Cụ thể, Điều 8 về thẩm quyền đăng ký hộ tịch quy định: UBND cấp xã (không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân) có thẩm quyền đăng ký các sự kiện, thông tin hộ tịch quy định tại Điều 4 của luật như khai sinh; kết hôn; tình trạng hôn nhân; khai tử…

Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền ký giấy tờ hộ tịch. Căn cứ tình hình thực tế tại địa phương, Chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch theo quy định, trừ các loại giấy tờ: Giấy khai sinh; Giấy chứng nhận kết hôn; Giấy tờ hộ tịch trong trường hợp đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài.

Liên quan tới vấn đề này, Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật trước khi các đại biểu bấm nút thông qua, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết Chính phủ đã rà soát, đánh giá toàn diện và nhận thấy các điều kiện, nguồn lực bảo đảm việc thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính đã được bảo đảm.

Cụ thể, Cơ sở dữ liệu hộ tịch đã được đưa vào vận hành thống nhất trên toàn quốc, kết nối, chia sẻ, cung cấp thông tin hộ tịch với các cơ sở dữ liệu có liên quan, nhất là Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của các địa phương.

Các cơ quan đăng ký hộ tịch đã thực hiện việc tra cứu dữ liệu hộ tịch phi địa giới để phục vụ giải quyết thủ tục hành chính; đội ngũ công chức làm công tác đăng ký, quản lý hộ tịch tại các địa phương đã được kiện toàn, bảo đảm năng lực chuyên môn.

Hiện có 8.082 công chức/3.321 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó hơn 90% công chức đã đáp ứng trình độ chuyên môn luật và được bồi dưỡng nghiệp vụ hộ tịch.

Thực tiễn triển khai công tác đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025 đến nay cho thấy hoạt động đăng ký hộ tịch cơ bản ổn định, không phát sinh vướng mắc lớn.

Về ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch, theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng linh hoạt: không hạn chế ủy quyền đối với giấy chứng tử nhằm bảo đảm giải quyết kịp thời.

Đối với Giấy khai sinh và Giấy chứng nhận kết hôn - là các giấy tờ hộ tịch gốc, quan trọng, việc quy định do lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp xã ký là cần thiết để bảo đảm tính chặt chẽ, trang trọng.

Bổ sung lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động

Về đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã bổ sung lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động thống nhất trên toàn quốc chậm nhất là từ ngày 1/1/2031.

“Đây là cải cách lớn, chuyển từ cơ chế ‘người dân yêu cầu’ sang ‘cơ quan nhà nước chủ động phục vụ’, đòi hỏi hoàn thiện đồng bộ hạ tầng số và kết nối dữ liệu, đặc biệt trong lĩnh vực y tế”, Bộ trưởng Bộ Tư pháp nhấn mạnh.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, các địa phương đủ điều kiện được chủ động triển khai trước; đồng thời, Nhà nước tiếp tục đầu tư hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực và đẩy mạnh truyền thông chính sách nhằm bảo đảm tính khả thi và đồng thuận xã hội./.