Đề nghị dành cho cấp xã quyền tự quyết đối với phần ngân sách không cần cấp trên giao chi tiết

Thảo luận tại Tổ về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), trong đó với ngân sách cấp xã, đại biểu Nguyễn Minh Tâm (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) nhận định nhiệm vụ của cấp xã tăng lên trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhưng nguồn thu được phân cấp còn phụ thuộc vào những khoản nhỏ và khó dự báo. 

Nếu giao thêm nhiệm vụ mà không bảo đảm nguồn lực, cấp xã sẽ chịu áp lực thực hiện nhưng thiếu công cụ tài chính. 

Đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc về tỷ lệ điều tiết tối thiểu nguồn thu được giữ lại cho ngân sách cấp xã.

Cùng quan tâm đến thẩm quyền và nguồn lực cấp xã, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) cho rằng dự thảo cần bảo đảm quyền quyết định thực chất của HĐND cấp xã trong phân bổ ngân sách. 

Theo đại biểu, nếu tỉnh giao chi tiết quá nhiều nội dung, từ định mức đến từng dự án đầu tư, cấp xã có thể chỉ phân bổ lại theo quyết định của tỉnh. 

Khi cần điều chỉnh để phù hợp thực tế, địa phương lại phải báo cáo cấp tỉnh, khiến việc xử lý công việc thuộc thẩm quyền bị động và chậm.

Đại biểu đề nghị dành cho cấp xã quyền tự quyết đối với phần ngân sách không cần cấp trên giao chi tiết; ưu tiên để lại nguồn thu phục vụ nhiệm vụ tại địa bàn; đồng thời điều chỉnh quy trình giao dự toán để cấp xã có thể linh hoạt hơn. 

Đại biểu cũng nêu tình trạng nhiều xã ở Quảng Trị tiếp nhận thêm nhiệm vụ, thẩm quyền từ cấp huyện nhưng có nguồn thu thấp, khiến khoảng cách giữa khối lượng công việc và khả năng thực hiện ngày càng rõ.

Đề nghị luật hóa định mức tối thiểu cho chi hoạt động ngoài lương, tính đến biên chế và loại đơn vị hành chính

Về chi thường xuyên, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ cho rằng mức sàn hiện có chưa bảo đảm kinh phí tối thiểu đến từng cơ quan, đơn vị và cấp xã. 

Định mức chi hoạt động theo biên chế giữa một số nơi chênh lệch gấp 3–4 lần; có nơi còn gộp kinh phí hoạt động, khoản chi đặc thù và chế độ do cấp trên ban hành vào một mức khoán chung.

 Đại biểu đề nghị luật hóa định mức tối thiểu cho chi hoạt động ngoài lương, tính đến biên chế và loại đơn vị hành chính; không gộp các khoản chi đặc thù vào định mức chung.

 Việc phân bổ cũng phải gắn với nhiệm vụ, không giao khoán khi chưa tính đủ kinh phí; nếu địa phương đã sử dụng dự phòng, tăng thu và tiết kiệm chi mà vẫn thiếu, cần có cơ chế báo cáo để được bổ sung nguồn lực.

Tiếp tục rà soát những nội dung cần điều chỉnh về thẩm quyền và phân bổ ngân sách cấp xã

Trao đổi tại phiên thảo luận, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, ĐBQH tỉnh Điện Biên cho biết việc sửa đổi Luật Ngân sách nhà nước xuất phát từ thay đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu tích hợp với Luật Đầu tư công. 

Theo Phó Thủ tướng, cấp xã đang đảm nhận khối lượng công việc lớn hơn, nên phân cấp, phân quyền phải gắn với nguồn lực và thẩm quyền phù hợp.

Phó Thủ tướng cho biết dự thảo kế thừa việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách Trung ương và địa phương; đồng thời bổ sung nguyên tắc để cấp xã có đủ nguồn lực thực hiện quản trị công và phát triển kinh tế – xã hội trên địa bàn. 

Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát những nội dung cần điều chỉnh về thẩm quyền và phân bổ ngân sách cấp xã, trên cơ sở các ý kiến đại biểu.