Các đồng chí lãnh đạo chủ trì Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Sáng 16/11, tại Trụ sở Chính phủ, Ban Chính sách chiến lược Trung ương, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Văn phòng Chính phủ, Hội đồng Lý luận Trung ương, Tạp chí Cộng sản, Ủy ban Kinh tế Tài chính của Quốc hội và Hội Người cao tuổi Việt Nam tổ chức Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc.
Dự và chủ trì hội nghị có các đồng chí: Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách chiến lược Trung ương; Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Nguyễn Xuân Thắng, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Uỷ ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam; Dương Trung Ý, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập tạp chí Cộng sản; Nguyễn Thanh Bình, nguyên Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam, Đại biểu Quốc hội 16.
Hội nghị có sự tham dự của các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Dự khuyến Trung ương Đảng, đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương, đại diện một số tổ chức quốc tế, các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học, các bệnh viện…; đại diện các tập đoàn, doanh nghiệp tiên phong trong cung ứng dịch vụ, sản phẩm cho kinh tế bạc.
Tham dự trực tuyến tại các điểm cầu tỉnh, thành phố còn có các đồng chí Thường trực tỉnh uỷ/thành uỷ, HĐND, UBND, Uỷ ban MTTQ Việt Nam các tỉnh/thành phố, đại biểu Quốc hội, lãnh đạo các ban, sở, ngành; Ban công tác Người cao tuổi, cùng người cao tuổi tiêu biểu tại 34 địa phương…

Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam, Trưởng Ban Chỉ đạo Hội nghị, phát biểu khai mạc Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc - sự kiện mang hào khí Diên Hồng trong kỷ nguyên mới
Phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam, Trưởng Ban Chỉ đạo Hội nghị nhấn mạnh: Hội nghị là hoạt động rất có ý nghĩa lý luận và thực tiễn, thiết thực triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tiếp tục tạo ra diễn đàn thường niên nhằm trao đổi, phản biện, tư vấn, tham mưu chính sách, pháp luật với các cấp có thẩm quyền để kịp thời ban hành chính sách về đất đai, thuế, vốn, đào tạo nguồn nhân lực để khích lệ cộng đồng, doanh nghiệp, người cao tuổi nước nhà tiếp tục cống hiến cho quê hương đất nước trong kỷ nguyên mới.
Nhân kỷ niệm 85 năm Ngày Truyền thống Người cao tuổi Việt Nam, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc gặp đại biểu người cao tuổi tiêu biểu, đồng chí đã nhấn mạnh: "Đạo lý "kính lão trọng thọ" của dân tộc ta không chỉ là phong tục, mà là một chuẩn mực văn hóa; không chỉ là tình cảm, mà là trách nhiệm; không chỉ thuộc phạm vi gia đình, mà còn là một nguyên tắc nhân văn trong tổ chức đời sống xã hội".
"Một người cao tuổi sống mẫu mực có thể làm yên một gia đình. Một người cao tuổi có uy tín có thể làm thuận một cộng đồng. Một người cao tuổi còn đau đáu việc nước, việc dân có thể truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ".
Quan điểm chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã và đang được các cấp, các ngành, địa phương quán triệt, tổ chức triển khai thực hiện đồng bộ công tác bảo vệ, chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi trong tình hình mới.
Già hóa dân số là xu hướng không thể đảo ngược, là vấn đề toàn cầu đang nổi lên ở thế kỷ XXI. Ngày Quốc tế người cao tuổi năm 2026 đã truyền thông điệp là: "Kỷ nguyên của tuổi thọ: Suy nghĩ lại về các hệ thống hướng tới cuộc sống lâu dài hơn".
Việt Nam là một trong những quốc gia già hóa dân số với tốc độ rất nhanh, trong khi các nước đã trải qua già hóa dân số trong khoảng 50-70 năm, cá biệt có quốc gia gần một thế kỷ thì ở Việt Nam dự báo chỉ khoảng trong 25 năm. Già hóa dân số đặt ra nhiều bài toán khó về an sinh xã hội, y tế, bảo vệ, chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi.
Vì vậy, đòi hỏi các cấp, các ngành, toàn xã hội cần phải đổi mới tư duy, khắc phục nhận thức phiến diện, một chiều, coi người cao tuổi là đối tượng thụ động chờ hưởng chính sách, mà phải chuyển sang tư duy mới, nhận thức đúng, khẳng định người cao tuổi là động lực quan trọng, là nguồn lực quý báu để góp phần phát triển đất nước nhanh, bền vững.
Thực tế cho thấy, số người cao tuổi nước ta ngày càng tăng, tuổi thọ ngày càng được nâng lên, chính sách an sinh xã hội đối với người cao tuổi ngày càng được chú trọng.
Trong bối cảnh thế giới luôn có nhiều biến động hết sức phức tạp, khó lường, chúng ta càng thêm tự hào, tin tưởng về đất nước ta thực sự ổn định chính trị, trên đà phát triển; lớp người cao tuổi hôm nay hoàn toàn có quyền tự hào về truyền thống vinh quang luôn là "điểm tựa non sông" trong mọi thời đại.
Kỷ nguyên mới của dân tộc đã được Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo từ Đại hội XIV của Đảng xác định, đó là thời cơ, vận hội lớn để người cao tuổi nước nhà tiếp tục cùng con cháu dựng xây đất nước ta "ngày càng đàng hoàng hơn, to đẹp hơn".
Người cao tuổi nước nhà hiện nay là lực lượng xã hội đông đảo, giàu bản lĩnh chính trị, giàu trí tuệ và kinh nghiệm từng cống hiến cho lịch sử nước nhà, bảo vệ độc lập dân tộc, đổi mới đất nước; là lớp người luôn đau đáu việc nhà việc nước, lưu giữ và trao truyền các giá trị đạo đức, văn hóa truyền thống dân tộc, đoàn kết tham gia tích cực xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, tham gia phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc.
Trong lĩnh vực kinh tế bạc, hiện nay cả nước có gần 9 triệu người cao tuổi đang tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, đóng góp đáng kể vào mục tiêu tăng trưởng "hai con số" của đất nước.
Trưởng Ban Chỉ đạo Hội nghị cho biết, Hội nghị lần này có 102 bài tham luận của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nghiệp, đại diện tổ chức quốc tế tại Việt Nam.
Đây là sự kiện mang hào khí Diên Hồng trong kỷ nguyên mới, lan tỏa niềm tin, khát vọng, kết nối tất cả các thế hệ cùng chung sức đồng lòng bảo vệ, chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi, vừa mang truyền thống đạo lý "kính lão, trọng thọ", vừa mang tầm nhìn mới về việc "biến nguy thành cơ", xử lý thông minh với già hóa dân số, khai mở nguồn tài nguyên đặc biệt của hàng triệu người cao tuổi nước ta. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ dạy: "Tuổi già nhưng chí không già / Góp phần xây dựng nước nhà phồn vinh".

Các đại biểu tham dự Hội nghị tại điểm cầu Trụ sở Chính phủ - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Làm rõ nội hàm, tham mưu chính sách chiến lược quốc gia phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc
Kết quả của các hội thảo trước đây, cùng với kết quả của hội nghị lần này cần làm rõ nội hàm hệ sinh thái kinh tế bạc và các vấn đề đang đặt ra, nhất là thể chế chính sách, để tiếp tục cung cấp luận cứ khoa học xác đáng để tư vấn, tham mưu chính sách chiến lược quốc gia với Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nắm bắt thời cơ, thúc đẩy hành động, bắt nhịp được với sự vươn mình của đất nước, đồng thời gửi thông điệp sâu rộng tới toàn xã hội về trách nhiệm, ý chí, khát vọng Việt Nam trong bối cảnh già hóa dân số.
Đây cũng sẽ là tiền đề chuẩn bị nội dung và các sáng kiến đột phá cho Hội nghị bên lề APEC năm 2027 tại Việt Nam với chủ đề "Kinh tế bạc trong xu thế toàn cầu hóa"; chắc chắn càng làm sâu sắc hơn quan điểm đúng đắn của Đảng về đặt người cao tuổi vào vị trí ưu tiên, đồng thời phát triển kinh tế bạc không chỉ là phát triển một lĩnh vực kinh tế mà còn phát huy nguồn lực,tiềm năng, sáng tạo của mọi thế hệ mọi lực lượng cùng tham gia xây dựng hạnh phúc cho con người và đóng góp vào sự phát triển phồn vinh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phát biểu chỉ đạo Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Kinh tế bạc đã từng bước chuyển từ nhận thức sang hành động, từ nghiên cứu sang hoạch định chính sách
Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhắc lại, cách đây một năm, hội thảo khoa học "Kinh tế bạc ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới" đã góp phần thống nhất nhận thức quan trọng, đó là: Già hóa dân số không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội phát triển; người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là nguồn lực, chủ thể và là động lực của sự phát triển.
Trên cơ sở đó, 6 định hướng lớn đã được xác lập, gồm: Hoàn thiện thể chế; xây dựng Đề án phát triển kinh tế bạc; khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia; mở rộng hợp tác quốc tế; thúc đẩy khoa học, công nghệ, chuyển đổi số; gắn phát triển kinh tế bạc với bảo đảm an sinh xã hội.
Sau một năm, những định hướng này đang từng bước được cụ thể hóa trong chủ trương, chính sách và pháp luật. Luật Dân số năm 2025 đặt ra yêu cầu thích ứng với già hóa dân số. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng (dự thảo) nhấn mạnh nâng cao tuổi thọ, số năm sống khỏe mạnh, nâng cao chất lượng phát triển con người.
Đặc biệt, Nghị quyết số 19, tháng 7/2026 của Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã đặt vấn đề thích ứng với chuyển đổi dân số, già hóa dân số và phát triển kinh tế bạc trong tổng thể mô hình phát triển mới của đất nước.
Cùng với đó, hội nghị do Thủ tướng Chính phủ chủ trì vào tháng 3/2026 cũng xác định rõ vai trò của các chủ thể trong hệ sinh thái kinh tế bạc: Người cao tuổi là trung tâm, doanh nghiệp là hạt nhân sáng tạo và tổ chức triển khai, Nhà nước kiến tạo thể chế, định hướng và dẫn dắt phát triển.
Các bộ, ngành, địa phương và Hội Người cao tuổi Việt Nam đã tích cực triển khai các nhiệm vụ có liên quan. Thực hiện nhiệm vụ được giao, Ban Kinh tế Trung ương đang chủ trì xây dựng Đề án phát triển kinh tế bạc tại Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, dự kiến trình Bộ Chính trị vào quý I/2027.
Những kết quả đó cho thấy, kinh tế bạc đã từng bước chuyển từ nhận thức sang hành động, từ nghiên cứu sang hoạch định chính sách. Tuy nhiên, đây mới chỉ là bước khởi đầu. Những vấn đề về thể chế, thị trường, nguồn lực, hạ tầng và tổ chức thực hiện vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần phải được tháo gỡ.
Ba yêu cầu phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nêu ra 3 yêu cầu chiến lược hiện nay:
Thứ nhất, kinh tế bạc phải được đặt trong tổng thể đổi mới mô hình phát triển của đất nước. Nghị quyết số 19 xác định yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và năng suất; lấy con người làm trung tâm, chuyển từ quản lý, kiểm soát sang kiến tạo phát triển.
Trong đó, chuyển từ quản lý quy mô, cơ cấu dân số sang phát triển vốn dân số quốc gia, chủ động thích ứng với già hóa và khai thác cơ hội từ kinh tế bạc là một yêu cầu quan trọng. Kinh tế bạc không chỉ góp phần đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi mà còn mở rộng thị trường, thúc đẩy đầu tư, tạo việc làm, phát triển các ngành hàng hóa, dịch vụ mới và hình thành các động lực tăng trưởng mới.
Thứ hai, tốc độ già hóa dân số đòi hỏi phải hành động sớm và có tầm nhìn dài hạn. Việt Nam hiện có gần 16,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Hơn 9 triệu người cao tuổi vẫn tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh. Dự báo đến năm 2034, số người từ 60 tuổi trở lên có thể đạt gần 21 triệu người. Thời kỳ dân số vàng dự kiến kết thúc vào khoảng năm 2036.
Tuổi thọ bình quân của người Việt Nam đang đạt mức 74 tuổi nhưng số năm sống khỏe mạnh mới khoảng 65 năm. Điều đó cho thấy yêu cầu không chỉ là kéo dài tuổi thọ mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng sống, sức khỏe, năng lực tự chủ và khả năng tham gia xã hội của người cao tuổi.
Chúng ta chỉ còn khoảng một thập niên để chuẩn bị căn bản cho thời kỳ già hóa dân số. Đây là khoảng thời gian có ý nghĩa quyết định để xây dựng nền tảng thể chế, kinh tế, hạ tầng và an sinh, biến thách thức già hóa thành cơ hội phát triển.
Thứ ba, phát triển kinh tế bạc theo hướng vừa tạo giá trị kinh tế, vừa bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội. Không thể chỉ nhìn kinh tế bạc từ góc độ quy mô thị trường hay khả năng thương mại hóa các dịch vụ dành cho người cao tuổi.
Điều cốt lõi là phát huy tiềm năng, trí tuệ, kinh nghiệm và đóng góp của người cao tuổi, đồng thời bảo đảm mọi người cao tuổi, nhất là nhóm yếu thế, được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và thụ hưởng thành quả phát triển. Đây vừa là yêu cầu kinh tế, vừa là yêu cầu chính trị, xã hội và nhân văn.
Bên cạnh kết quả bước đầu, theo đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, phát triển kinh tế bạc ở nước ta còn 4 nhóm hạn chế lớn:
Một là, thể chế và chính sách chưa đồng bộ. Chính sách còn phân tán theo ngành, lĩnh vực, thiếu cơ chế liên kết giữa y tế, bảo hiểm, dịch vụ xã hội, nhà ở và chăm sóc dài hạn. Nhiều mô hình chăm sóc mới còn vướng về đầu tư, tiêu chuẩn, cấp phép và thanh toán. Hệ thống thống kê, đo lường quy mô và đóng góp của kinh tế bạc chưa được hình thành.
Hai là, thị trường và cơ chế tài chính chưa đáp ứng yêu cầu. Khả năng chi trả của một bộ phận lớn người cao tuổi còn hạn chế. Tỉ lệ người sau độ tuổi nghỉ hưu có lương hưu hoặc trợ cấp hằng tháng mới đạt gần 42% vào năm 2025. Vì vậy, cần phân định rõ dịch vụ thiết yếu do Nhà nước chịu trách nhiệm bảo đảm an sinh với các dịch vụ có khả năng phát triển theo cơ chế thị trường.
Ba là, hạ tầng và nhân lực chăm sóc còn thiếu. Cả nước hiện có khoảng 220 cơ sở chăm sóc người cao tuổi, phục vụ khoảng 15.000 người. Mạng lưới chăm sóc tại nhà, tại cộng đồng chưa đồng bộ. Đội ngũ nhân lực chuyên môn về lão khoa, điều dưỡng, công tác xã hội và chăm sóc dài hạn còn thiếu.
Bốn là, dữ liệu, công nghệ và năng lực tiếp cận dịch vụ số còn hạn chế. Việc kết nối, khai thác dữ liệu người cao tuổi phục vụ hoạch định chính sách chưa đáp ứng yêu cầu. Một bộ phận người cao tuổi gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ và tự bảo vệ trên không gian mạng.
Các điểm nghẽn trên có mối quan hệ chặt chẽ, tác động lẫn nhau. Vì vậy, phải có cách tiếp cận tổng thể, liên ngành và đồng bộ, không thể giải quyết bằng những chính sách riêng lẻ, thiếu liên kết.
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhấn mạnh: Nếu hội thảo năm 2025 tập trung làm rõ nội hàm kinh tế bạc và tại sao Việt Nam cần phải quan tâm phát triển kinh tế bạc, thì hội nghị hôm nay phải đi sâu vào những vấn đề thực tiễn: Làm gì, ai chịu trách nhiệm, nguồn lực từ đâu, cơ chế thực hiện thế nào và hiệu quả được đo lường ra sao?

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phát biểu chỉ đạo Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Làm rõ 4 định hướng trọng tâm phát triển kinh tế bạc
Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề nghị hội nghị tập trung làm rõ 4 định hướng trọng tâm:
Thứ nhất, xác định đúng vị trí, vai trò và cấu phần của kinh tế bạc trong mô hình phát triển mới.
Cần thống nhất nhận thức: Người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là nguồn lực, chủ thể và động lực của phát triển. Kinh tế bạc không chỉ là thị trường hàng hóa, dịch vụ dành cho người cao tuổi mà còn bao gồm các hoạt động phát huy năng lực lao động, trí tuệ, kinh nghiệm, sáng tạo, truyền nghề và tham gia xã hội của người cao tuổi, phù hợp với sức khỏe, điều kiện và nguyện vọng.
Cần sớm xây dựng phương pháp xác định, đo lường kinh tế bạc phù hợp với Việt Nam; làm rõ phạm vi, cấu phần, quy mô và đóng góp đối với GDP, năng suất, việc làm và chất lượng cuộc sống.
Đồng thời, xác định những lĩnh vực có nhu cầu thực và khả năng tạo giá trị gia tăng như chăm sóc sức khỏe, chăm sóc dài hạn, phục hồi chức năng, dược phẩm, thiết bị hỗ trợ, nhà ở thích ứng, du lịch, tài chính, bảo hiểm và dịch vụ số.
Đặc biệt, phải tiếp cận phát triển kinh tế bạc theo vòng đời, không chỉ bắt đầu khi người dân bước vào tuổi 60. Đầu tư cho sức khỏe, giáo dục, kỹ năng, tích lũy tài chính và chuẩn bị cho tuổi già từ sớm chính là đầu tư cho vốn dân số quốc gia.
Thứ hai, tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, kiến tạo môi trường và thị trường phát triển.
Phát triển kinh tế bạc phải xác định: Người cao tuổi là trung tâm, doanh nghiệp là hạt nhân sáng tạo và tổ chức triển khai, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, định hướng và dẫn dắt.
Cần phải xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, thuận lợi để các chủ thể tham gia, đổi mới sáng tạo và cạnh tranh bình đẳng, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người cao tuổi.
Đề nghị các bộ, ngành, địa phương, các chuyên gia và doanh nghiệp tập trung chỉ rõ những vướng mắc về đất đai, đầu tư, điều kiện cung ứng dịch vụ, tiêu chuẩn chất lượng, cấp phép, thanh toán, bảo hiểm và liên kết giữa các lĩnh vực y tế, xã hội.
Mỗi kiến nghị phải xác định rõ quy định cần sửa đổi, chính sách cần bổ sung, cơ quan có thẩm quyền và tác động dự kiến.
Cần tận dụng quá trình sửa đổi Luật Người cao tuổi và xây dựng văn bản hướng dẫn Luật Dân số để thể chế hóa các yêu cầu mới. Hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, cơ chế cấp phép, kiểm định và giám sát chất lượng dịch vụ. Tăng cường bảo vệ người cao tuổi trước các rủi ro về sức khỏe, tài chính và an toàn trên không gian mạng.
Muốn hình thành thị trường kinh tế bạc phát triển bền vững, trước hết phải có thể chế đồng bộ, dịch vụ có chất lượng và niềm tin của người sử dụng.
Thứ ba, đổi mới cơ chế huy động, phân bổ và chia sẻ nguồn lực, bảo đảm phát triển bao trùm.
Phát triển kinh tế bạc đòi hỏi nguồn lực lớn, dài hạn và sự tham gia của nhiều chủ thể. Cần thiết kế cơ chế huy động, phân bổ và chia sẻ chi phí hợp lý giữa Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức bảo hiểm, gia đình và người sử dụng dịch vụ.
Tập trung nghiên cứu các mô hình tài chính chăm sóc dài hạn, bảo hiểm chăm sóc dài hạn, hợp tác công - tư; chính sách khuyến khích đầu tư vào hạ tầng, dịch vụ thiết yếu; cơ chế hỗ trợ người cao tuổi thu nhập thấp, người khuyết tật, người sống một mình và các nhóm yếu thế.
Phải phân định rõ trách nhiệm bảo đảm an sinh của Nhà nước với không gian phát triển dịch vụ theo cơ chế thị trường. Kết hợp hỗ trợ có mục tiêu với huy động nguồn lực xã hội, tránh bao cấp dàn trải hoặc thương mại hóa các dịch vụ thiết yếu vượt quá khả năng chi trả của người cao tuổi yếu thế.
Các chính sách về ngân sách, tín dụng, thuế, đất đai và ưu đãi đầu tư phải được đánh giá đầy đủ về hiệu quả kinh tế - xã hội, khả năng cân đối nguồn lực và cơ chế giám sát.
Đồng thời, khuyến khích kinh tế tư nhân tham gia đầu tư phát triển các mô hình kinh doanh khả thi, có khả năng nhân rộng, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 10 về phát triển kinh tế tư nhân.
Thứ tư, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và liên kết các chủ thể làm động lực phát triển hệ sinh thái.
Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý sức khỏe, khám chữa bệnh từ xa, phục hồi chức năng, thiết bị hỗ trợ sinh hoạt, nhà ở thông minh và quản lý chăm sóc dài hạn.
Việc ứng dụng công nghệ phải lấy hiệu quả, an toàn, khả năng chi trả và mức độ hòa nhập làm tiêu chí, tránh đầu tư hình thức.
Tăng cường liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu người cao tuổi. Chú trọng đào tạo nhân lực chăm sóc chuyên nghiệp.
Nâng cao năng lực số và tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục học tập, lao động, khởi nghiệp, truyền nghề và sáng tạo.
Khẩn trương hoàn thiện, kết nối và khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia về người cao tuổi, phục vụ hoạch định chính sách, dự báo nhu cầu, tổ chức cung ứng dịch vụ và đánh giá kết quả.
Hội Người cao tuổi Việt Nam cần phát huy vai trò đại diện, kết nối và tập hợp hội viên, chủ động phản ánh nhu cầu, nguyện vọng, tham gia giám sát và nhân rộng mô hình hiệu quả.
Người cao tuổi phải thực sự là chủ thể tham gia thiết kế, lựa chọn và đánh giá các sản phẩm, dịch vụ dành cho mình.
Đồng thời, mở rộng hợp tác quốc tế, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm các nước, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị kinh tế bạc toàn cầu. Tận dụng cơ hội Việt Nam đăng cai Năm APEC 2027 để thúc đẩy kết nối, xúc tiến đầu tư và chuyển giao công nghệ.
Để những định hướng trên trở thành hiện thực, khâu tổ chức thực hiện mới là yếu tố quyết định. Vì vậy, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề nghị các ý kiến tại hội nghị phải bảo đảm tính khoa học, thực tiễn và khả thi. Mỗi kiến nghị cần làm rõ 4 nội dung: Vấn đề cần giải quyết; căn cứ thực tiễn và khoa học; giải pháp và nguồn lực; cơ quan chịu trách nhiệm và lộ trình thực hiện.
Đồng chí Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đề nghị hội nghị thực hiện tốt 5 nhiệm vụ:
Thứ nhất, Ban Tổ chức hội nghị tổng hợp đầy đủ, khách quan các ý kiến, nhất là những kiến nghị có căn cứ thực tiễn, địa chỉ chính sách cụ thể, khả năng triển khai và nhân rộng.
Kết quả hội thảo năm 2025 và hội nghị hôm nay phải được kết nối thành một quá trình thống nhất từ nghiên cứu, xây dựng luận cứ đến đề xuất chính sách và tổ chức thực hiện.
Thứ hai, Ban Chính sách chiến lược Trung ương tiếp tục chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan hoàn thiện Đề án phát triển kinh tế bạc tại Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, bảo đảm tính chiến lược, tổng thể, đồng bộ và khả thi.
Xác định rõ quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp, nguồn lực và trách nhiệm thực hiện. Tiếp thu nghiêm túc các ý kiến tại hội nghị hôm nay để hoàn thiện đề án, trình Bộ Chính trị xem xét trong quý I/2027.
Thứ ba, đối với các bộ, ngành và địa phương, chủ động rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định, chính sách, thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh để tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện phát triển kinh tế bạc phù hợp với đặc điểm dân số, tiềm năng, lợi thế của từng địa bàn.
Tránh triển khai phong trào, dàn trải, thiếu liên kết và thiếu nguồn lực bảo đảm.
Thứ tư, đối với Hội Người cao tuổi Việt Nam, cụ thể hóa chương trình hành động về kinh tế bạc theo Nghị quyết Đại hội lần thứ VII. Phát huy vai trò đại diện, tập hợp, kết nối người cao tuổi. Duy trì đối thoại chính sách. Phát hiện, tổng kết và nhân rộng các mô hình người cao tuổi làm kinh tế giỏi, tham gia phát triển cộng đồng và chăm sóc tại cơ sở.
Thứ năm, đối với cộng đồng doanh nghiệp, chủ động nghiên cứu thị trường, đổi mới mô hình kinh doanh, đầu tư phát triển sản phẩm và dịch vụ chất lượng, phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả của người cao tuổi. Đề cao trách nhiệm xã hội, đạo đức kinh doanh.
Đồng thời, đề nghị các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức xã hội, các đối tác quốc tế tiếp tục đồng hành, cung cấp luận cứ khoa học, dữ liệu, kinh nghiệm và mô hình thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng hoạch định và thực thi chính sách.
Phát triển kinh tế bạc là lựa chọn chiến lược trong đổi mới mô hình phát triển
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhấn mạnh, phát triển kinh tế bạc không đơn thuần là mở rộng một thị trường mới, mà là lựa chọn chiến lược trong đổi mới mô hình phát triển, chủ động thích ứng với chuyển đổi dân số và hiện thực hóa quan điểm phát triển lấy con người làm trung tâm.
Mục tiêu của chúng ta không chỉ là tạo thêm giá trị kinh tế từ nhu cầu của người cao tuổi, mà quan trọng hơn là xây dựng một xã hội trong đó, người cao tuổi được sống khỏe mạnh, an toàn, độc lập, tiếp tục cống hiến và thụ hưởng thành quả phát triển; trong đó, trí tuệ, kinh nghiệm và vốn sống của các thế hệ được phát huy thành nguồn lực cho đất nước.
Vì vậy, phát triển kinh tế bạc phải bảo đảm hài hòa 3 mục tiêu: Tạo động lực tăng trưởng mới; phát huy đầy đủ tiềm năng đóng góp của người cao tuổi; bảo đảm an sinh xã hội, tiến bộ và công bằng, không để ai bị bỏ lại phía sau.
Chúng ta đã có những nền tảng chính trị, pháp lý và nhận thức quan trọng. Vấn đề hiện nay không phải là tiếp tục dừng lại ở nhận thức mà phải chuyển mạnh sang hành động. Xác định đúng trọng tâm, lựa chọn đúng khâu đột phá, phân công rõ trách nhiệm, bảo đảm nguồn lực và tổ chức thực hiện quyết liệt, hiệu quả.
Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị bày tỏ tin tưởng, với tinh thần trách nhiệm, thẳng thắn, khoa học và thực chất, hội nghị sẽ đề xuất những giải pháp có giá trị, góp phần hoàn thiện Đề án phát triển kinh tế bạc tại Việt Nam, từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế bạc đồng bộ, hiện đại, nhân văn và bền vững, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đồng chí Đoàn Minh Huấn, Ủy viên dự khuyết Ban chấp hành Trung ương Đảng, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, phát biểu đề dẫn Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc là sự chuẩn bị cho tương lai của mỗi người dân
Phát biểu đề dẫn Hội nghị, đồng chí Đoàn Minh Huấn, Ủy viên dự khuyết Ban chấp hành Trung ương Đảng, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, cho biết, theo dự báo của Quỹ Dân số Liên Hiệp Quốc, Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn dân số già vào năm 2034.
Như vậy, ngay trong quá trình thực hiện các mục tiêu phát triển đến năm 2030 và 2045, chúng ta phải thích ứng với sự chuyển đổi sâu sắc về cơ cấu dân số. Nếu chậm chuẩn bị, sức ép sẽ tích dồn lên hệ thống y tế, an sinh và gia đình. Nếu chủ động thích ứng từ hôm nay, chúng ta có thể nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, mở rộng thị trường và tạo thêm động lực tăng trưởng.
Vì vậy, phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc cần được nhìn nhận như một nội dung của đổi mới tư duy phát triển trong điều kiện già hóa dân số và được tiếp cận qua ba tầng chính sách:
- Tầng an sinh, bảo đảm, thu nhập, chăm sóc sức khỏe, chăm sóc dài hạn, điều kiện sống và phẩm giá của người cao tuổi;
- Tầng phát triển thị trường, hình thành các ngành công nghiệp, dịch vụ, sản phẩm và hệ sinh thái kinh doanh đáp ứng nhu cầu lao động, việc làm của người cao tuổi;
- Tầng kiến tạo nguồn lực, thiết kế thể chế để người cao tuổi tiếp tục đóng góp tri thức, kỹ năng, vốn, kinh nghiệm, năng lực xã hội vào phát triển đất nước.
Già hóa dân số không chỉ là thay đổi quy mô và cơ cấu dân số, mà còn tái cấu trúc quan hệ giữa dân số, lao động, tiêu dùng, tích lũy, phân phối và tăng trưởng kinh tế. Kinh tế bạc vì thế cần được nhận thức không đơn thuần là kinh tế phục vụ tuổi già, mà là một mô hình tổ chức và khai thác các cơ hội phát triển, gắn với tuổi thọ ngày càng kéo dài, là quá trình chuyển hóa tuổi thọ gia tăng thành chất lượng sống, nguồn lực phát triển và động lực tăng trưởng mới.
Tuy nhiên, nhu cầu của người cao tuổi rất khác nhau về sức khỏe, thu nhập, nơi cư trú và điều kiện sống. Những điểm nghẽn cần được làm rõ là sự phức tạp của chính sách, thiếu liên kết giữa y tế và chăm sóc xã hội, hạn chế về nhân lực, dữ liệu, khả năng chi trả và sự chênh lệch trong tiếp cận dịch vụ.
Đó là chưa kể thiếu thống nhất nhận thức xã hội và tâm lý ở con cháu trong gia đình về nhu cầu lao động, việc làm, tạo thu nhập với nghỉ ngơi, dưỡng già của ông bà, cha mẹ, của người cao tuổi. Không thể lấy một mô hình đô thị hoặc một phân khúc thị trường làm đại diện cho toàn bộ người cao tuổi Việt Nam. Từ cách tiếp cận đó, đồng chí Đoàn Minh Huấn đề nghị Hội nghị tập trung trao đổi, đối thoại vào 7 vấn đề trọng tâm.
Thứ nhất, cần phân định hai chiều cạnh trong chủ đề phát triển hệ thống sinh thái kinh tế bạc khi tiếp cận người cao tuổi: Một là, người cao tuổi là chủ thể khách hàng tiêu dùng tạo ra thị trường mới về chăm sóc sức khỏe như phân khúc nhà ở, du lịch, tài chính, bảo hiểm, giáo dục, công nghệ, giải trí và các dịch vụ phù hợp với tuổi già.
Hai là, người cao tuổi là chủ thể sản xuất và kiến tạo giá trị mới như tiếp tục tham gia lao động, khởi nghiệp, tư vấn, nghiên cứu, truyền nghề, chuyển giao tri thức, đầu tư và đóng góp vào các hoạt động của cộng đồng.
Thứ hai, định vị kinh tế bạc và thiết lập cơ chế điều phối phát triển. Cần thống nhất phạm vi, mục tiêu và cách đo lường kinh tế bạc, xác định lĩnh vực ưu tiên, gắn với chiến lược phát triển kinh tế xã hội và chiến lược quốc gia về người cao tuổi.
Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, bảo đảm dịch vụ thiết yếu và bảo vệ quyền lợi người dân, doanh nghiệp, đầu tư, đổi mới và cung ứng dịch vụ thuộc phân khúc vận hành theo nguyên tắc thị trường, gia đình, cộng đồng chăm sóc cho người cao tuổi.
Câu hỏi cần trả lời là đầu mối nào điều phối, trách nhiệm nào thuộc từng ngành, từng cấp và cơ chế nào xử lý những vấn đề vượt khỏi ranh giới ngành. Cần tránh chồng chéo nhiệm vụ, đồng thời không để khoảng trống trách nhiệm, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi như Việt Nam.
Thứ ba là tạo lập thị trường dịch vụ và chất lượng, gắn với bảo đảm khả năng tiếp cận. Cần làm rõ những rào cản đối với đầu tư và chăm sóc nhà ở thích ứng, du lịch, văn hóa, tài chính và các sản phẩm phù hợp với người cao tuổi.
Chính sách khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức xã hội gắn với tiêu chuẩn chất lượng, minh bạch chi phí và bảo vệ người sử dụng. Ngân sách cần ưu tiên dịch vụ thiết yếu cho người có hoàn cảnh khó khăn, yếu thế ở nông thôn, vùng dân tộc thiểu số và miền núi.
Hội nghị cần trao đổi cơ chế đặt hàng, đối tác công tư và chia sẻ chi phí giữa nhà nước, bảo hiểm, gia đình, xã hội, nghiên cứu phương án tài chính cho chăm sóc dài hạn, phù hợp khả năng đóng góp và cân đối nguồn lực. Vai trò của nhà nước, thị trường và xã hội trong trường hợp phát triển kinh tế bạc cần giải quyết như thế nào cho thỏa đáng, phù hợp thực tiễn.
Bởi phát triển thị trường dịch vụ chăm sóc và việc làm cho người cao tuổi, gắn với giá trị công, tiến bộ xã hội, phẩm giá con người, không thuần túy theo cơ chế thị trường, gắn với truyền thống an sinh gia đình, an sinh cộng đồng của người Việt, dựa trên hai quan hệ căn bản là quan hệ huyết tộc và quan hệ láng giềng.
Bên cạnh đó là những vấn đề mang tính chuyên sâu, nhất là dinh dưỡng và chăm sóc y tế, chi phối tính đặc thù của thị trường, dịch vụ xã hội và việc làm cho người cao tuổi.
Thứ tư, xây dựng hệ thống chăm sóc liên tục và phát triển nhân lực chuyên nghiệp. Chăm sóc dài hạn cần được nhìn nhận đầy đủ, hỗ trợ y tế và hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày cho người suy giảm khả năng tự chăm sóc, cần kết nối dự phòng, quản lý bệnh mạn tính, điều trị, phục hồi chức năng với chăm sóc tại nhà, tại cộng đồng và tại cơ sở riêng biệt theo mức độ nhu cầu.
Phải hỗ trợ gia đình thực hiện tốt vai trò chăm sóc, đặc biệt quan tâm phụ nữ đang đảm nhận phần lớn công việc này. Vấn đề cần đối thoại là gói dịch vụ thiết yếu gồm những gì, ai cung cấp, ai chi trả và chất lượng được giám sát ra sao, cùng với đó là chuẩn năng lực đạo đức nghề nghiệp và điều kiện làm việc của đội ngũ chăm sóc.
Thứ năm, mở rộng cơ hội để người cao tuổi tiếp tục phát huy giá trị. Cần tạo điều kiện cho người cao tuổi có nhu cầu sức khỏe và năng lực được học tập, làm việc, sinh hoạt, tư vấn, cố vấn, truyền nghề, khởi nghiệp và tham gia hoạt động cộng đồng.
Quyền lựa chọn việc làm phù hợp với tình trạng sức khỏe, bảo đảm vừa lao động, vừa rèn luyện sức khỏe thể chất, tinh thần, làm chậm lão hóa dưới sự tư vấn của y học dưỡng lão.
Sự kết hợp giữa kinh nghiệm của thế hệ đi trước với tri thức, công nghệ của thế hệ trẻ có thể tạo ra những giá trị mới. Hội Người cao tuổi Việt Nam, các cơ sở đào tạo, hiệp hội nghề nghiệp và doanh nghiệp cần được kết nối trong quá trình này.
Hội nghị cần chỉ ra những vướng mắc cụ thể về tuyển dụng, đào tạo lại, tiếp cận vốn và công nghệ, mọi hình thức tham gia phải trên cơ sở tự nguyện, phù hợp, bảo đảm quyền nghỉ ngơi và thụ hưởng an sinh.
Thứ sáu, hội nhập quốc tế và phát triển dữ liệu, công nghệ và môi trường sống thích ứng với già hóa dân số.
Hội nhập quốc tế sâu rộng trong phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc, bao gồm cả phát triển thị trường chăm sóc sức khỏe người già trong nước và hội nhập thị trường toàn cầu, với cả giải pháp việc làm cho lực lượng cung ứng dịch vụ và khách hàng là người cao tuổi, chia sẻ kinh nghiệm phát triển kinh tế bạc của các quốc gia đang bước vào già hóa dân số trước, kết nối thị trường và công nghệ, phương pháp phát triển kinh tế bạc, chăm sóc người cao tuổi.
Cần có dữ liệu tin cậy về sức khỏe, nhu cầu chăm sóc, thu nhập, việc làm và điều kiện sống để chính sách hướng đúng đối tượng, nguồn lực được phân bổ đúng nhu cầu. Khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng công nghệ hỗ trợ chăm sóc, thiết bị trợ giúp và dịch vụ số để sử dụng, đi đôi với bảo vệ dữ liệu cá nhân, phòng ngừa lừa đảo. Cần duy trì cách tiếp cận trực tiếp cho người sử dụng khi gặp khó khăn đối với ứng dụng công nghệ.
Quy hoạch nhà ở, giao thông và không gian công cộng tính đến khả năng tiếp cận của người cao tuổi. Mỗi địa phương cần lựa chọn mô hình phù hợp với cơ cấu dân số, điều kiện kinh tế và năng lực cung ứng dịch vụ.
Thứ bảy, phát triển kinh tế bạc là vấn đề mới, càng mới hơn khi tư duy phát triển theo hệ sinh thái.
Vì vậy, một vấn đề không kém phần quan trọng là giải phóng tư duy nhận thức khỏi những nếp nghĩ, nếp cảm cũ kỹ, không còn phù hợp trong cả gia đình, xã hội và chính bản thân người cao tuổi, thông qua tuyên truyền, vận động, truyền thông chính sách, như giải quyết mối quan hệ giữa phát huy truyền thống an sinh gia đình và thúc đẩy phát triển thị trường dịch vụ dưỡng lão, vận hành theo nguyên tắc thị trường, gắn với phân loại từng dịch vụ cá nhân, dịch vụ gia đình, dịch vụ cộng đồng, dịch vụ xã hội.
Giữa quan niệm người cao tuổi được quyền nghỉ ngơi với người cao tuổi có quyền tiếp cận, lựa chọn việc làm phù hợp sức khỏe, vừa tạo thu nhập chính đáng, vừa rèn luyện thân khỏe, tâm an, làm chậm quá trình lão hóa thông qua lao động.
Giữa hoạt động của các tổ chức xã hội bị ảnh hưởng nặng về phong trào bề nổi, với cung ứng dịch vụ xã hội cho người cao tuổi để họ đủ năng lực tiếp cận và chủ động tham gia hệ sinh thái kinh tế bạc, phòng ngừa rủi ro trong nền kinh tế thị trường, gắn liền với đổi mới tái cơ cấu hoạt động của các tổ chức xã hội, tổ chức cộng đồng liên quan đến người cao tuổi, nhất là trong điều kiện vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cần phân vai rõ hơn chức năng cung ứng dịch vụ công của chính quyền cơ sở với ủy quyền một phần dịch vụ cộng đồng, dịch vụ xã hội cho các tổ chức cộng đồng, tổ chức xã hội, trong đó có người cao tuổi.
Đồng chí Đoàn Minh Huấn đề nghị các tham luận, ý kiến thảo luận tập trung làm rõ vướng mắc, phương án xử lý, nguồn lực, chủ thể chịu trách nhiệm và kết quả dự kiến, chú trọng tiếng nói của người cao tuổi, gia đình, người chăm sóc và đơn vị cung ứng dịch vụ.
Từ hội nghị này, cần hướng tới một báo cáo kiến nghị gồm các quan điểm cần thống nhất, danh mục cơ chế chính sách cần hoàn thiện và một số mô hình đề xuất thí điểm Việt Nam 2030, gắn với mục tiêu 2035, tầm nhìn 2045. Mỗi thí điểm cần xác định địa bàn, nguồn tài chính, đầu mối thực hiện và tiêu chí đánh giá trước khi nhân rộng.
Kết quả phải được đo bằng những thay đổi thực chất về khả năng sống độc lập, tiếp cận dịch vụ, an toàn tài chính và mức độ tham gia xã hội của người cao tuổi.
Phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc là trách nhiệm với thế hệ, là cống hiến, đồng thời là sự chuẩn bị cho tương lai của mỗi người dân, khi người cao tuổi được chăm sóc xứng đáng, được tôn trọng và có điều kiện phát huy giá trị, gia đình thêm vững chắc, xã hội thêm gắn kết, đất nước có thêm nguồn lực phát triển.
Một Việt Nam phát triển đến năm 2045 cần là nơi thành quả tăng trưởng được chuyển hóa thành cuộc sống tốt đẹp ở mọi lứa tuổi.

Đồng chí Dương Trung Ý, Uỷ viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, trình bày phát biểu trung tâm của Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Năm định hướng lớn phát triển kinh tế bạc
Trình bày phát biểu trung tâm của Hội nghị, đồng chí Dương Trung Ý, Uỷ viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản khẳng định: Trong hành trình phát triển của dân tộc, các thế hệ người cao tuổi luôn là những người lưu giữ ký ức của lịch sử, kết tinh trí tuệ, kinh nghiệm, bản lĩnh và những giá trị văn hóa được bồi đắp qua thời gian.
Người cao tuổi không chỉ có những đóng góp to lớn trong quá khứ, mà còn là nguồn lực quý báu cho hiện tại và tương lai. Một xã hội văn minh không chỉ được đánh giá bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế, mà còn bằng cách xã hội ấy trân trọng, chăm lo và phát huy giá trị của các thế hệ đi trước như thế nào.
Ngày nay, khi tuổi thọ con người ngày càng tăng, già hóa dân số không còn đơn thuần là vấn đề nhân khẩu học hay thách thức đối với hệ thống an sinh. Đó còn là sự chuyển dịch sâu sắc về cấu trúc lực lượng, nhu cầu xã hội và không gian. Chính từ sự chuyển dịch ấy, kinh tế bạc đang nổi lên như một động lực tăng trưởng mới, đồng thời mở ra khả năng kiến tạo xã hội trường thọ, nhân văn và thịnh vượng.
Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, hội nghị toàn quốc về đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc hôm nay có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ để nhận diện một xu thế phát triển tất yếu, mà quan trọng hơn, để thống nhất tư duy, chiến lược, kiến tạo, đột phá thể chế, khơi thông nguồn lực, xác lập những quyết sách đưa kinh tế bạc trở thành một không gian phát triển mới của đất nước.
Việt Nam đang đứng trước thời điểm có ý nghĩa lịch sử, vừa phải tranh thủ thời kỳ dân số vàng, vừa chủ động chuẩn bị cho xã hội già hóa nhanh, vừa thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, vừa bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.
Theo số liệu thống kê năm 2025, nước ta có khoảng 16,5 triệu người cao tuổi, chiếm xấp xỉ 16% dân số. Hơn 9 triệu người vẫn tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh và các hoạt động xã hội khác.
Những con số ấy cho thấy tính cấp thiết của việc chuẩn bị từ sớm, từ xa, đồng thời phản ánh tiềm năng to lớn của một lực lượng xã hội giàu tri thức, kinh nghiệm và khát vọng cống hiến.
Thời gian qua, các cơ quan Trung ương như Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương, Tạp chí Cộng sản, Hội Người cao tuổi Việt Nam... đã tích cực nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, từng bước làm rõ cơ sở lý luận, tiềm năng, mô hình và những điều kiện phát triển kinh tế bạc.
Tuy nhiên, từ nhận thức đến hành động, từ tiềm năng đến nguồn lực, từ những mô hình riêng lẻ đến một hệ sinh thái phát triển đồng bộ vẫn còn khoảng cách đáng kể. Khoảng cách ấy trước hết nằm ở những hạn chế về tư duy phát triển, thể chế, chính sách, năng lực tổ chức thực hiện. Vì vậy, yêu cầu cấp thiết hiện nay là chuyển mạnh từ tư duy ứng phó với già hóa dân số sang tư duy kiến tạo xã hội trường thọ, nhân văn và thịnh vượng.
Từ quan niệm người cao tuổi chủ yếu là đối tượng thụ hưởng sang nhận thức đầy đủ người cao tuổi đồng thời là chủ thể phát triển. Từ chính sách an sinh riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái kinh tế bạc đồng bộ, hiện đại và bao trùm.
Trên tinh thần đó, đồng chí Dương Trung Ý đề xuất 5 vấn đề cơ bản:
Thứ nhất, xác lập vị trí chiến lược của kinh tế bạc, chuyển hóa thách thức già hóa dân số thành cơ hội phát triển.
Trước hết, cần khẳng định phát triển kinh tế bạc không chỉ là giải pháp thích ứng với già hóa dân số, mà phải được xác định là một định hướng phát triển chiến lược, gắn trực tiếp với đổi mới mô hình tăng trưởng, phát huy nguồn lực con người, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và thực hiện khát vọng phát triển đất nước.
Già hóa dân số là xu thế khách quan, nhưng già hóa trở thành gánh nặng hay động lực phát triển lại phụ thuộc rất lớn vào chất lượng thể chế, chính sách và năng lực quản trị quốc gia. Nếu chỉ nhìn nhận già hóa dân số từ góc độ gia tăng chi phí y tế, bảo hiểm, trợ cấp và chăm sóc, chúng ta sẽ thiên về tư duy ứng phó, phòng thủ.
Ngược lại, nếu nhận diện đầy đủ những nhu cầu mới, những nguồn lực mới và khả năng đóng góp của người cao tuổi, chúng ta sẽ mở ra một không gian phát triển kinh tế - xã hội rộng lớn.
Theo đó, chúng ta cần nhìn nhận về người cao tuổi đồng thời trên ba phương diện: Đối tượng cần được bảo vệ, chăm sóc; Chủ thể tiêu dùng với nhu cầu ngày càng đa dạng; Nguồn lực trực tiếp tham gia sáng tạo, sản xuất kinh doanh, truyền thụ tri thức, giữ gìn văn hóa, phát triển cộng đồng.
Và đặc biệt, nguồn lực người cao tuổi không chỉ là sức lao động, mà còn là vốn tri thức, vốn văn hóa, vốn xã hội, uy tín và kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều thập niên. Đây là nguồn nội lực, nội sinh có giá trị đặc biệt, không dễ thay thế bằng vốn vật chất hay công nghệ.
Một quốc gia có thể già đi về cơ cấu dân số, nhưng không nhất thiết suy giảm sức sống phát triển. Nếu biết chuyển hóa tuổi thọ thành sức khỏe, kinh nghiệm thành tri thức, tri thức thành giá trị và giá trị thành động lực tăng trưởng.
Vì vậy, phát triển kinh tế bạc phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, trở thành trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội.
Thứ hai, thống nhất cách tiếp cận phát triển kinh tế bạc theo hướng hệ sinh thái, lấy con người làm trung tâm, phát triển bao trùm và liên thế hệ. Kinh tế bạc không phải là một ngành kinh tế đơn lẻ, càng không chỉ là thị trường hàng hóa, dịch vụ dành cho người cao tuổi.
Đó là tổng thể hoạt động kinh tế và quan hệ xã hội nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội già hóa, đồng thời phát huy nguồn lực của người cao tuổi được vận hành thông qua sự kết nối giữa Nhà nước, thị trường, doanh nghiệp, gia đình, cộng đồng và các tổ chức xã hội. Từ đó, chúng ta cần thống nhất năm cách tiếp cận chủ yếu sau:
- Tiếp cận hệ sinh thái đa ngành, đa lĩnh vực. Kinh tế bạc gồm hai hợp phần quan trọng: Hệ thống hàng hóa, dịch vụ đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi. Hệ thống cơ chế, điều kiện phát huy năng lực cống hiến của người cao tuổi.
- Tiếp cận theo vòng đời, hướng xã hội trường thọ. Chính sách không chỉ chăm lo cho người đã cao tuổi, mà phải tạo điều kiện để mọi người chuẩn bị cho tuổi già từ sớm thông qua rèn luyện, tích lũy sức khỏe, tri thức, kỹ năng, tài chính và các quan hệ xã hội. Mục tiêu không chỉ kéo dài tuổi thọ, mà quan trọng hơn là gia tăng số năm sống vui, sống khỏe, tự lập, có ích, hạnh phúc.
- Tiếp cận liên thế hệ. Kinh tế bạc phải trở thành không gian kết nối giữa các thế hệ, nơi sức sáng tạo, công nghệ và khả năng thích ứng của người trẻ được kết hợp với tri thức, kinh nghiệm, bản lĩnh của người cao tuổi.
- Tiếp cận đa chủ thể, phát huy đồng thời vai trò của Nhà nước và thị trường. Nhà nước kiến tạo thể chế, định hướng phát triển, bảo đảm dịch vụ thiết yếu và công bằng xã hội. Doanh nghiệp đầu tư, đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm, dịch vụ và thị trường. Gia đình, cộng đồng, các tổ chức xã hội tham gia cung ứng, kết nối, giám sát và thụ hưởng.
- Tiếp cận lấy con người làm trung tâm, chất lượng cuộc sống là thước đo cuối cùng. Kinh tế bạc phải tạo ra giá trị kinh tế nhưng không được thương mại hóa mọi nhu cầu của tuổi già. Phát triển thị trường phải gắn với bảo vệ quyền, phẩm giá, khả năng tự chủ và cơ hội tiếp cận dịch vụ của mọi người cao tuổi, nhất là những người có hoàn cảnh khó khăn.
Thứ ba, nhận diện đầy đủ tiềm năng, nguồn lực và những điểm nghẽn thể chế cần tháo gỡ.
Việt Nam có những tiềm năng lớn để phát triển kinh tế bạc, nổi bật trên ba phương diện: Tiềm năng về thị trường; Tiềm năng về nguồn lực con người; Tiềm năng từ những thành tựu phát triển mới.
Tuy nhiên, cũng phải thẳng thắn thừa nhận, hệ sinh thái kinh tế bạc ở Việt Nam mới trong giai đoạn hình thành, chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là thể chế, cơ chế và chính sách phát triển chưa đồng bộ, chưa đủ sức kết nối thị trường và khơi thông nguồn lực.
Vì vậy, vấn đề cốt lõi không chỉ là phát hiện thêm tiềm năng, mà phải kiến tạo điều kiện để giải phóng, kết nối và chuyển hóa tiềm năng thành nguồn lực phát triển thực chất. Đây chính là vấn đề trung tâm mà đối thoại chính sách của chúng ta phải tập trung giải quyết.
Thứ tư, tạo đột phá về thể chế, chính sách kiến tạo thị trường, huy động nguồn lực và phát triển đồng bộ hệ sinh thái kinh tế bạc.
Từ nhận thức và thực tiễn nêu trên, có thể khẳng định thể chế là điều kiện mở đường, chính sách là công cụ kiến tạo, doanh nghiệp và xã hội là lực lượng phát triển, còn chất lượng cuộc sống của người dân là mục tiêu cuối cùng. Theo đó, chúng ta cho rằng chúng ta cần tập trung vào năm định hướng lớn sau đây:
- Xác lập tầm nhìn chiến lược quốc gia và xây dựng khung chính sách phát triển kinh tế bạc tổng thể, dài hạn.
- Đột phá về thể chế, pháp luật và cơ chế điều phối.
- Phát triển đồng bộ các thị trường, ngành nghề, sản phẩm, dịch vụ và chuỗi giá trị kinh tế bạc.
- Đổi mới cơ chế huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực.
- Lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực đột phá.
Thứ năm, thống nhất những định, những kiến nghị chính sách chiến lược và cơ chế tổ chức thực hiện đưa kinh tế bạc trở thành động lực phát triển mới.
Một trong những giá trị quan trọng nhất của hội nghị hôm nay không chỉ nằm ở những nhận thức được làm sáng tỏ, mà phải thể hiện ở khả năng chuyển hóa kết quả đối thoại thành quyết sách, chương trình hành động và những chuyển biến cụ thể trong thực tiễn.
Trên tinh thần đó, đồng chí Dương Trung Ý đề nghị các đại biểu có những đề xuất cụ thể đối với Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đối với Chính phủ, với Quốc hội, với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội Người cao tuổi Việt Nam và đối với cộng đồng doanh nghiệp và các chính quyền ở các địa phương.
Mỗi kiến nghị phải gắn với địa chỉ trách nhiệm, mỗi nhiệm vụ phải có nguồn lực, thời hạn và sản phẩm cụ thể. Mỗi chính sách phải được đánh giá bằng kết quả thực tiễn và mức độ thụ hưởng của người dân.
Đó chính là yêu cầu chuyển từ đối thoại chính sách sang hành động chính sách, từ thống nhất nhận thức sang thống nhất tổ chức thực hiện, từ tiềm năng phát triển sang kết quả của phát triển.
Phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc là một lựa chọn chiến lược có nghĩa lâu dài đối với tương lai của đất nước.
Đây không chỉ là vấn đề của một nhóm dân số, một ngành kinh tế hay một lĩnh vực chính sách, mà liên quan trực tiếp đến chất lượng phát triển, năng lực thích ứng, sức sống của nền kinh tế và tính nhân văn của xã hội Việt Nam. Một đất nước phát triển không chỉ cần những thế hệ trẻ năng động, sáng tạo, mà còn phải biết trân trọng và phát huy trí tuệ, kinh nghiệm của các thế hệ đi trước.
Một nền kinh tế hiện đại không chỉ tạo ra của cải vật chất, mà còn phải mở rộng cơ hội để mọi người, ở mọi độ tuổi, được tham gia, đóng góp và thụ hưởng thành quả phát triển hướng tới ba chuyển đổi chiến lược:
- Chuyển hóa thách thức già hóa thành cơ hội phát triển.
- Chuyển hóa nguồn lực người cao tuổi thành nguồn lực nội sinh quốc gia.
- Chuyển hóa tiềm năng kinh tế bạc thành động lực tăng trưởng mới.
Đồng chí Dương Trung Ý tin tưởng với sự lãnh đạo của Đảng, sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, sự đồng hành của Quốc hội, các ban, bộ, ngành, Trung ương và địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội, hội nghị hôm nay sẽ góp phần tạo bước chuyển quan trọng trong tư duy, thể chế và hành động phát triển kinh tế bạc ở Việt Nam. Đó chính là chiều sâu nhân văn và tầm vóc chiến lược của phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc trong kỷ nguyên mới của dân tộc.

Ông Lê Minh Hoan, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, tham luận tại Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
"Ánh bạc của thời gian, chất vàng của giá trị"
Ông Lê Minh Hoan, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, trình bày tham luận "Ánh bạc của thời gian, chất vàng của giá trị".
Chia sẻ ba câu chuyện về Mông Cổ, Nhật Bản và ở chính quê hương mình, ông Lê Minh Hoan nêu quan điểm: Nền kinh tế bạc không phải chỉ dành cho những người cao tuổi, mà còn để giải phóng nguồn lực cho lớp trẻ. Đó là nền kinh tế kép giữa người cao tuổi và người cao tuổi chứ không phải là nền kinh tế bạc dành riêng cho người già.
Mỗi mái tóc bạc mang theo một đời trải nghiệm, những nhu cầu được sẻ chia. Kinh tế bạc không chỉ là bán thêm một sản phẩm hay mở thêm một cơ sở dưỡng lão. Đó là cách để những năm tháng sống thêm trở thành những năm tháng đáng sống.
Nhìn ra thế giới, Nhật Bản kết nối chăm sóc sức khỏe với cộng đồng và việc làm phù hợp. Họ có những trung tâm để kết nối cho người cao tuổi có thể làm việc bán thời gian, làm việc theo thời gian tùy vào người cao tuổi lựa chọn.
Singapore quan tâm từ căn nhà, vỉa hè đến giao thông và những nơi gặp gỡ của người cao tuổi ở những không gian đô thị nho nhỏ.
Pháp phát triển dịch vụ nhờ công nghệ. Mỗi quốc gia có một cách làm, nhưng cùng xem người cao tuổi là chủ thể có quyền lựa chọn chứ không chỉ là đối tượng cần chăm sóc.
Việt Nam đã có Chiến lược quốc gia về người cao tuổi đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045 nhưng quan trọng là việc đưa chiến lược đó đến từng gia đình. Cần chuyển từ tư duy ứng phó với già hóa sang phát triển một xã hội sống lâu, chuyển từ chỉ tính chi phí chăm sóc sang nhận ra giá trị của phòng bệnh, kinh nghiệm và sự đóng góp.
Không phải ai tóc bạc cũng có tiền hay thành thạo công nghệ, quyền nghỉ ngơi của người già cũng đáng trân trọng như quyền đóng góp, phẩm giá con người, không thể đo bằng mức mua hay năng suất.
Do đó, cần kết nối y tế, an sinh, nhà ở, giao thông và công nghệ. Nhà nước bảo đảm an sinh, doanh nghiệp và cộng đồng cùng tham gia. Đừng để những chính sách tốt đẹp chỉ gặp nhau trên văn bản mà chưa gặp nhau trong cuộc sống.
Ông Lê Minh Hoan nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp và hợp tác xã. Doanh nghiệp có thể phát triển nhà ở an toàn, dinh dưỡng, du lịch, thiết bị hỗ trợ và công nghệ dễ sử dụng. Nhưng sản phẩm tốt phải bắt đầu từ lắng nghe người cao tuổi: Dễ dùng không, vừa túi tiền không, có giúp cho người sử dụng tự chủ hơn không.
Hợp tác xã gần cộng đồng, hiểu và kết nối nhu cầu của từng gia đình. Một chuyến xe đi khám, một bữa ăn giao tận nhà, một dịch vụ chăm sóc sau xuất viện…, nếu được tổ chức phù hợp đều có thể tạo ra những giá trị kinh tế mới. Doanh nghiệp và hợp tác xã không chỉ thực hiện ngân sách mà đó là cùng tạo việc làm, vun đắp niềm tin và trả ơn cho người đi trước.
Về chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh và xã là nơi biến ý tưởng thành việc làm cụ thể. Không nhất thiết bắt đầu bằng những công trình lớn mà có thể bắt đầu từ hỗ trợ dịch vụ số, chăm sóc tại nhà, liên kết doanh nghiệp, hợp tác xã. Điều cần không chỉ là bao nhiêu mô hình được lập, mà bao nhiêu người cao tuổi được sống thuận tiện hơn, thoải mái hơn và bao nhiêu gia đình bớt đi gánh nặng.
Tuổi trẻ là tương lai đất nước, nhưng tương lai ấy cũng được nâng đỡ bởi kinh nghiệm và sự an tâm của những thế hệ đi trước. Mái tóc ai rồi cũng sẽ bạc. Mong rằng xã hội mở thêm một cánh cửa để mỗi người được chăm sóc, được học hỏi, được đóng góp, được nghỉ ngơi và được sống theo sự lựa chọn của mình. Suy cho cùng, kinh tế bạc không chỉ là câu hỏi bán thêm gì cho người già, mà là cùng xây dựng một xã hội để ai cũng sống lâu hơn trong an tâm, tự chủ và phẩm giá.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tại Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Những nội dung chính sách của Đề án kinh tế bạc sẽ được thể chế hóa trong Luật Người cao tuổi
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu: Bộ Y tế, với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước được giao nhiệm vụ tham mưu, xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách liên quan đến người cao tuổi, rất trân trọng những ý kiến phát biểu, chỉ đạo và gợi mở của các đồng chí lãnh đạo tại Hội nghị. Đây là những định hướng quan trọng để Bộ Y tế tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các cơ chế, chính sách thuộc phạm vi quản lý.
Bộ Y tế nhận thấy, đây là hội nghị quan trọng để chúng ta có những giải pháp chủ động trong việc thực hiện, khi mà các vấn đề già hóa dân số cũng là những thách thức rất lớn đối với việc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước chúng ta. Với một tinh thần chủ động để giải quyết các vấn đề này thay vì chờ đến khi dân số già sau đó mới có những giải pháp giải quyết chỉ liên quan đến lĩnh vực y tế, chăm sóc sức khỏe, mà ở đây là tiếp cận theo hướng một hệ sinh thái toàn diện, các chính sách mang tính chất chủ động.
Chính vì vậy, chúng tôi hy vọng những ý kiến đóng góp tại hội nghị hôm nay sẽ góp phần hoàn thiện Đề án phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc, bảo đảm các chính sách được triển khai hiệu quả trong thực tiễn.
Việt Nam hiện có khoảng 16,5 triệu người cao tuổi, chiếm 16% tổng dân số. Dự kiến đến năm 2036, nước ta sẽ chính thức bước vào giai đoạn dân số già và đến năm 2050, người cao tuổi có thể chiếm tới 25% dân số, tức cứ 4 người thì có 1 người cao tuổi.
Việt Nam cũng thuộc nhóm quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh hàng đầu thế giới. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách trong việc chăm sóc và phát huy tiềm năng, vai trò của người cao tuổi.
Thực tiễn tại nhiều quốc gia cho thấy, ứng phó với già hóa dân số là thách thức không dễ giải quyết. Những kinh nghiệm thành công cũng như chưa thành công trên thế giới đặt ra cho Việt Nam yêu cầu phải có cách tiếp cận khoa học, toàn diện và những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Với góc độ về phát triển, già hóa dân số không chỉ tạo ra áp lực đối với hệ thống an sinh xã hội, đặc biệt là hệ thống y tế, mà chúng tôi nghĩ rằng còn mở ra một cơ hội để thúc đẩy hệ sinh thái kinh tế bạc.
Người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà thực sự là một nguồn lực quý báu với bề dày tri thức, kinh nghiệm và sẽ tiếp tục đóng góp cho gia đình và xã hội. Nếu chúng ta có những cơ chế, chính sách và cách tiếp cận phù hợp thì đây là một nguồn lực thực sự rất quý báu.
Để giải quyết những nội dung liên quan đến lĩnh vực y tế, trong thời gian vừa qua, Bộ Y tế với vai trò là cơ quan tham mưu xây dựng chính sách, đặc biệt là triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Chỉ với hơn một năm vừa qua, dưới sự quan tâm của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ đã có rất nhiều cơ chế, chính sách được tham mưu.
Ví dụ như chúng ta cũng đã trình Quốc hội nâng mức hưởng bảo hiểm y tế lên 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế đối với người cao tuổi; và đối với người cao tuổi từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội thì được hưởng 100% mức này. Chính sách này được triển khai trong thời gian gần đây.
Bên cạnh đó, người cao tuổi cũng được xác định là đối tượng ưu tiên để địa phương bố trí nguồn lực tổ chức khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, cập nhật các dữ liệu quản lý về chăm sóc sức khỏe lên hệ thống cơ sở dữ liệu VNeID.
Đây cũng là một chính sách đang tập trung triển khai trong năm 2026 trở đi, và người cao tuổi là một trong những đối tượng ưu tiên để các địa phương triển khai đầu tiên chính sách chăm sóc sức khỏe miễn phí này.
Bên cạnh đó, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 335/2026/NĐ-CP ngày 21/8/2026 liên quan đến quy định về chính sách hỗ trợ giúp cho đối tượng được chăm sóc nuôi dưỡng của các cơ sở chính sách xã hội.
Ngoài ra, Nghị định số 395/2026/NĐ-CP ngày 23/10/2026 liên quan đến hoạt động quản lý cơ sở trợ giúp xã hội. Đây là những cơ sở để thúc đẩy việc phát triển thị trường dưỡng lão một cách chuyên nghiệp và an toàn.
Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành Quyết định số 1116/QĐ-TTg ngày 22/6/2026 sửa đổi, bổ sung Quyết định số 1579/QĐ-TTg ngày 13/10/2020 phê duyệt Chương trình Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030, đồng thời đẩy mạnh sự kết hợp hiệu quả giữa y tế cơ sở và các cơ sở trợ giúp xã hội để nâng cao chất lượng toàn diện cho công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.
Bên cạnh đó, hiện nay chúng ta có khoảng 14,1 triệu người cao tuổi đang tham gia bảo hiểm y tế và được khám sức khỏe định kỳ. Mạng lưới chuyên khoa đã mở rộng đến hơn 100 bệnh viện trên cả nước. Các chính sách xã hội hiện có khoảng 4,5 triệu người cao tuổi đang được hưởng bảo hiểm xã hội và các trợ cấp xã hội định kỳ hằng tháng.
Có thể nói đây là những chính sách về an sinh xã hội rất quan trọng để hỗ trợ cho người cao tuổi trong triển khai thực hiện các chính sách bảo đảm an ninh tuổi già.
Qua quá trình triển khai thực hiện, chúng tôi thấy rằng bên cạnh những mặt làm được thì vẫn còn rất nhiều thách thức liên quan đến việc triển khai các chính sách đối với người cao tuổi. Để giải quyết kịp thời những vấn đề này với tư cách là cơ quan xây dựng, cũng như tham mưu chính sách cụ thể, Bộ Y tế thấy có mấy việc cần phải tập trung:
Thứ nhất, Đề án về xây dựng kinh tế bạc hiện Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đang triển khai thực hiện là đề án rất quan trọng để triển khai những giải pháp cụ thể trong định hướng thời gian tới và sẽ được báo cáo Bộ Chính trị.
Để nội dung này có thể kịp thời thể chế hóa, về phía cơ quan quản lý nhà nước, chúng tôi sẽ đẩy nhanh tiến độ để sau khi Đề án được Bộ Chính trị thông qua, thì ngay cuối năm 2027 hoặc đầu năm 2028, Bộ Y tế sẽ trình Chính phủ báo cáo Quốc hội hoàn thiện, sửa đổi Luật Người cao tuổi. Những nội dung chính sách của Đề án kinh tế bạc sẽ được thể chế hóa trong Luật Người cao tuổi.
Trong đó, Bộ Y tế tập trung một số nhóm giải pháp trọng tâm của Đề án:
- Các chính sách an sinh xã hội toàn diện cho người cao tuổi;
- Các nhóm chính sách về cơ chế phát triển hệ thống chăm sóc đối với người cao tuổi;
- Cơ chế chính sách phát triển kinh tế bạc, trong đó trọng tâm là các chính sách về dịch vụ, sản phẩm, công nghệ phục vụ cho người cao tuổi, vấn đề việc làm, chuyển đổi số, xây dựng môi trường sống an toàn và phát huy vai trò chủ động của người cao tuổi trong việc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước.
Đây là những nhóm rất quan trọng mà chúng tôi đang cùng các cơ quan, ban, ngành hoàn thiện trong quá trình xây dựng Đề án kinh tế bạc của Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cũng như việc hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan.
Để làm việc này, Bộ Y tế đang cùng các bộ, ban, ngành và địa phương triển khai chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Bên cạnh đó, phát triển mạng lưới y tế cơ sở cũng như hệ thống các bệnh viện lão khoa để phát huy việc chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi. Đây cũng là một giải pháp bên cạnh việc hoàn thiện các cơ chế, chính sách về người cao tuổi.
Hiện nay chúng ta có khoảng 100 bệnh viện có khoa lão và một số bệnh viện lão khoa, do đó cần phải nâng cao năng lực lĩnh vực này trong thời gian tới. Việc phát triển y tế cơ sở gắn với chăm sóc người cao tuổi ngay tại địa bàn, cùng với Hội Người cao tuổi để chăm sóc ngay tại khu dân cư cũng đã được Chính phủ chỉ đạo cho ngành y tế để nâng cấp và nâng cao năng lực.
Bên cạnh đó, chúng tôi thấy có các giải pháp rất quan trọng để biến những hệ sinh thái kinh tế bạc, những mong muốn mà chúng ta đề xuất trở thành thực tiễn. Qua quá trình nắm bắt việc phát triển hệ thống y tế trong thời gian qua, chúng tôi thấy trong các nhóm chính sách chung có nhóm phát huy vai trò của người cao tuổi cũng như các nhóm nhà nước cần có chính sách an sinh xã hội quan trọng. Nhưng để thực hiện được điều này, chúng ta phải có chính sách rất cụ thể.
Ví dụ đối với nhóm chính sách là phát huy thì phải có cơ chế đặt hàng để bảo đảm cho Hội Người cao tuổi, đại diện của các đơn vị người cao tuổi có những cơ chế mang tính chất ổn định, chính thức, chứ không phải chỉ là nhất thời hoặc tự vận động.
Đây là việc rất quan trọng, bởi vì người cao tuổi phát huy trí tuệ, kinh nghiệm trong rất nhiều lĩnh vực, từ hoàn thiện thể chế, khoa học, kinh tế... Doanh nghiệp người cao tuổi cũng rất nhiều, cần phải có những cơ chế rất cụ thể.
Một điểm nghẽn nữa liên quan đến chính sách đất đai và vay vốn. Đối với chính sách đất đai, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đã ưu tiên đất sạch cho việc phát triển y tế, trong đó có hệ thống dưỡng lão. Nhưng thực tiễn thời gian vừa qua, đây vẫn là nút thắt gây nhiều khó khăn, kể cả việc chuyển đổi mục đích quy hoạch sử dụng đất cũng như giao đất sạch.
Hiện nay các doanh nghiệp làm vẫn phải triển khai thực hiện giải phóng mặt bằng, đồng thời phải làm các thủ tục như bình thường, không khác gì các dự án khác. Đây là điểm nghẽn rất khó khăn để tiếp cận về đất đai.
Về vấn đề vay vốn cũng như các ngành nghề doanh nghiệp khác, chưa có cơ chế ưu đãi riêng. Trong đề án nếu chúng ta tháo được những điểm nghẽn như vậy, có cơ chế thúc đẩy thì doanh nghiệp - những người rất nhạy bén về thị trường, về sản phẩm - sẽ phát huy được.
Bộ Y tế kiến nghị những vấn đề trên cần được đề cập trong Đề án, và phải đưa ra được những giải pháp cụ thể. Và trong Đề án cũng giao cho các bộ, ban, ngành, địa phương, các hội, cộng đồng doanh nghiệp những lộ trình, sản phẩm đầu ra cụ thể để triển khai được mục tiêu mà hệ sinh thái kinh tế bạc đề ra.

Bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, phát biểu - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Việt Nam đón nhận thời điểm then chốt với tầm nhìn chiến lược đáng ghi nhận
Bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam: Việt Nam đang già hóa với tốc độ rất ít quốc gia từng trải qua. Một số quốc gia như Pháp cần đến 115 năm và Hoa Kỳ cần 69 năm để chuyển từ xã hội già hóa sang xã hội già. Việt Nam sẽ hoàn thành chặng đường này chỉ trong vỏn vẹn 23 năm.
Các bài trình bày trước đã chia sẻ và trích dẫn một số số liệu của UNFPA cho thấy dân số Việt Nam đã đạt 102,3 triệu người, trong đó số người từ 60 tuổi trở lên chiếm khoảng 16%, tức là gần 17 triệu người.
Theo báo cáo chính sách gần đây của UNFPA về kinh tế bạc, Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn dân số già vào năm 2034 và khi số người từ 60 tuổi trở lên vượt mốc 20 triệu, số người từ 80 tuổi trở lên dự báo sẽ tăng khoảng 8 lần trong 50 năm tới.
Bên cạnh đó, cơ hội nhân khẩu học, tức là thời kỳ dân số vàng, sẽ khép lại vào năm 2036, cũng vào đúng thời điểm dân số trong độ tuổi lao động đạt đỉnh vào khoảng năm 2038.
Tuy nhiên, Việt Nam đã đón nhận thời điểm then chốt này với tầm nhìn chiến lược đáng ghi nhận, thông qua Nghị quyết số 72 và Nghị quyết số 42, Luật Dân số năm 2025, Chiến lược Quốc gia về Người cao tuổi, cùng với Nghị quyết số 109 và Văn bản định hướng xây dựng Đề án Quốc gia về phát triển kinh tế bạc đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Việt Nam đã khẳng định vững chắc vị thế tiên phong trong khu vực.
Đúng như tầm nhìn đã nhấn mạnh, già hóa dân số không chỉ là một thách thức cần ứng phó với những chính sách chủ động, mà già hóa dân số có thể trở thành một lợi tức nhân khẩu học mới đầy tiềm năng.
Người cao tuổi cũng có thể tạo ra những sức mạnh kinh tế rất lớn. Khoảng 9 triệu người cao tuổi của Việt Nam vẫn đang tham gia hoạt động kinh tế và khoảng 400.000 người đang làm chủ doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh.
Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đã ước tính việc khai thác lợi tức bạc có thể đóng góp tới 1,1% GDP của Việt Nam, tương đương với hơn 5,6 tỷ USD tính theo quy mô nền kinh tế năm 2025.
Tôi hoàn toàn đồng ý với ông Nguyễn Thanh Nghị là giá trị người cao tuổi mang lại không chỉ thể hiện qua những con số về đóng góp kinh tế, mà người cao tuổi còn là người tiêu dùng, người lao động, doanh nhân cũng như người dẫn dắt cộng đồng.
Mặt khác, nếu chúng ta chậm trễ sẽ kéo theo những rủi ro kinh tế thực sự. Theo nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới cảnh báo, lực lượng lao động thu hẹp có thể làm giảm tăng trưởng kinh tế hằng năm khoảng 0,9 điểm phần trăm nếu không được giải quyết, đồng thời gây áp lực tài chính lớn đối với Quỹ Bảo hiểm trong giai đoạn 2028-2034.
Để chuyển hóa biến đổi nhân khẩu học này thành tăng trưởng kinh tế bền vững và chất lượng cao, Báo cáo chính sách của UNFPA cho thấy, chúng ta cần nhìn xa hơn các thước đo lao động truyền thống và chủ động tạo dựng lợi tức nhân khẩu học thứ hai và thứ ba.
Với tinh thần đó, tôi xin chia sẻ 4 thông điệp cốt lõi dựa trên Kế hoạch hành động quốc tế Madrid về già hóa, cam kết không để ai bị bỏ lại phía sau của Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững và vì sự gắn kết khu vực với Khung ASEAN về khai mở kinh tế bạc.
4 trụ cột cho tăng trưởng chất lượng và kinh tế bạc
Có 4 trụ cột cho tăng trưởng chất lượng và kinh tế bạc. Trụ cột thứ nhất là cách tiếp cận dựa trên quyền, lấy phẩm giá và quyền tự chủ làm nền tảng. Các cơ hội kinh tế mà kinh tế bạc có thể mang lại trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương rất triển vọng.
Tuy nhiên, mục tiêu cao nhất của kinh tế bạc là trao quyền cho người cao tuổi chứ không phải chỉ coi họ là một phân khúc thị trường thương mại. Để làm được điều này đòi hỏi các sản phẩm và dịch vụ phải được chính người cao tuổi cùng với doanh nghiệp đồng thiết kế, đảm bảo rằng trải nghiệm thực tế của người cao tuổi được phản ánh trong Đề án quốc gia.
Ngoài ra, việc sửa Luật Người cao tuổi năm 2009 sẽ đóng vai trò then chốt nhằm chính thức thể chế hóa các nguyên tắc về phẩm giá, quyền tự chủ và không phân biệt đối xử trong hệ thống pháp luật.
Trụ cột thứ hai là hệ thống an sinh xã hội vững mạnh và hưu trí đa tầng. Tuổi thọ cao hơn phải đi đôi với cuộc sống an toàn hơn, có khả năng chống chịu trước các cú sốc kinh tế trong tương lai được tốt hơn.
Chúng ta cần đẩy mạnh nhanh việc mở rộng độ bao phủ bảo hiểm xã hội cho lao động trong khu vực phi chính thức và lao động nông thôn như đã được nêu ra trong định hướng của Nghị quyết số 42.
Đồng thời việc đa dạng hóa các sản phẩm hưu trí tự nguyện cho nhóm sắp nghỉ hưu từ 45 đến 59 tuổi sẽ giúp bảo vệ các hộ gia đình và giữ cân đối tài khóa trước nguy cơ áp lực dòng tiền của Quỹ Bảo hiểm xã hội.
Trụ cột thứ ba là bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân và chăm sóc dài hạn toàn diện. Trung bình mỗi người dân Việt Nam sẽ sống khoảng 9,3 năm trong tình trạng sức khỏe kém và mỗi người cao tuổi nhập viện mắc trung bình từ 3,5 đến 4 bệnh mãn tính. Trong khi đó cả nước hiện chỉ có khoảng 300 cơ sở chăm sóc người cao tuổi.
Bằng chứng quốc tế từ Diễn đàn Kinh tế Thế giới cho thấy các can thiệp dự phòng chi phí thấp như phòng ngừa té ngã, quản lý bệnh đái tháo đường và mở rộng tiếp cận thiết bị trợ thính mang lại hiệu quả rất lớn.
Ngoài ra, chuyển dịch y tế, chuyển dịch mô hình chăm sóc dự phòng dựa vào cộng đồng, thí điểm bảo hiểm chăm sóc dài hạn cũng như là chuyên nghiệp hóa lực lượng lao động chăm sóc cũng là những khoản đầu tư không thể thiếu cho tăng trưởng bền vững.
Trụ cột thứ tư là trao quyền bình đẳng giới và học tập suốt đời. Bình đẳng giới gắn bó mật thiết với kinh tế chăm sóc và phụ nữ hiện đang đảm nhận 72% công việc chăm sóc tại Việt Nam, phần lớn trong số đó là những công việc không được trả công.
Các nghiên cứu toàn cầu cho thấy chỉ một năm chăm sóc người thân có thể khiến khoản tiết kiệm hưu trí trọn đời của người phụ nữ giảm tới 24%.
Phụ nữ cao tuổi vốn luôn chiếm số đông hơn so với nam giới cao tuổi nên cần được thụ hưởng những chính sách chính thức ghi nhận, đánh giá đúng giá trị và chia sẻ lại gánh nặng chăm sóc này.
Bên cạnh đó, tất cả những người từ 55 tuổi trở lên cần được mở rộng cơ hội học tập suốt đời, đào tạo lại kỹ năng và việc làm linh hoạt để theo kịp thị trường lao động đang thay đổi.
Để đẩy nhanh những chuyển đổi này, công nghệ đóng vai trò thúc đẩy trong mọi trụ cột. Theo Báo cáo Phát triển Thế giới năm 2026 của Ngân hàng Thế giới về trí tuệ nhân tạo, AI có thể nâng cao năng suất khoảng 16,2% việc làm tại các nước đang phát triển, trong khi nguy cơ thay thế lao động do tự động hóa chỉ ở mức 4,5%, thấp hơn rất nhiều so với các nước có thu nhập cao.
Bằng cách áp dụng phương pháp thực tiễn: Tiếp nhận, thích ứng và phát triển, Việt Nam có thể tận dụng các công cụ số trong sàng lọc sức khỏe, chẩn đoán từ xa và cung cấp dịch vụ an sinh xã hội, qua đó bù đắp một phần sự thu hẹp của lực lượng lao động truyền thống.
Cuối cùng, không nỗ lực nào có thể thành công nếu mỗi cơ quan hoạt động một cách riêng rẽ. Để biến tầm nhìn thành hành động cần có cách tiếp cận toàn chính phủ với một cơ chế phối hợp liên ngành vững mạnh do Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Bộ Y tế, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bảo hiểm Xã hội Việt Nam và Hội Người cao tuổi Việt Nam cùng các mốc tổng kết rõ ràng hướng tới các năm 2030, 2036 và 2045.
Liên Hợp Quốc tại Việt Nam luôn sẵn sàng là đối tác bền chặt của Việt Nam. Thông qua UNFPA và các cơ quan Liên Hợp Quốc khác, chúng tôi sẽ tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật một cách đồng bộ, chia sẻ số liệu, dự báo dân số, thiết kế chính sách, chia sẻ các thực tiễn quốc tế tốt trong quá trình Việt Nam xây dựng và triển khai Đề án quốc gia về phát triển kinh tế bạc.

Hội nghị được kết nối với điểm cầu 34 tỉnh, thành phố trên cả nước - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Hà Nội sẵn sàng tiếp tục thực hiện các mô hình thí điểm
Ông Vũ Đại Thắng, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội: Tại Hà Nội hiện nay, có gần 1,5 triệu người cao tuổi, chiếm trên 16% dân số. Với lợi thế về y tế, giáo dục, khoa học, công nghệ, văn hóa và dịch vụ, Hà Nội có đủ điều kiện để phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc và đóng góp kinh nghiệm vào việc hoàn thiện các chính sách chung liên quan đến kinh tế bạc.
Tại hội nghị hôm nay, xin báo cáo một số mô hình, cách làm bước đầu mà thành phố Hà Nội đã đạt được trong phát triển kinh tế bạc cũng như trong chăm sóc người cao tuổi.
Trước hết, về chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng. Theo gợi mở của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi làm việc tại Hà Nội, Thành phố đã thí điểm một số mô hình chăm sóc ban ngày cho người cao tuổi tại một số xã, phường trên địa bàn Thành phố, tận dụng cơ sở vật chất và nhân lực của các trạm y tế, không thành lập thêm tổ chức, không tăng biên chế.
Người cao tuổi tại đây được theo dõi sức khỏe, phục hồi chức năng, tư vấn dinh dưỡng, tham gia các hoạt động thể chất, giao lưu cộng đồng. Ban ngày được chăm sóc, buổi tối trở về sinh hoạt cùng gia đình. Đây là mô hình chúng tôi đang tiếp tục nhân rộng trên địa bàn Thành phố.
Thứ hai, chúng tôi đã tạo cơ hội việc làm để phát huy nguồn lực của người cao tuổi. Qua khảo sát, chúng tôi thấy rằng có đến gần 30% người cao tuổi có nhu cầu tiếp tục làm việc. Chính vì vậy, các cơ quan của Thành phố, các hội, đoàn thể đã tổ chức các phiên giao dịch việc làm để tạo điều kiện cho người cao tuổi có thể tái hội nhập vào thị trường lao động.
Bên cạnh đó, nhiều người cao tuổi của Thành phố vẫn tích cực tham gia sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu khoa học, giảng dạy, tư vấn và đặc biệt là các hoạt động tại làng nghề.
Thứ ba, Thành phố tiếp tục hỗ trợ người cao tuổi trong tiếp cận công nghệ. Thành phố đã có những mô hình như thanh niên đồng hành cùng người cao tuổi trong chuyển đổi số tại nhiều xã, phường của Hà Nội.
Thông qua phương thức hướng dẫn trực tiếp, cầm tay chỉ việc, lực lượng thanh niên giúp người cao tuổi tiếp cận các dịch vụ công trực tuyến, các ứng dụng thiết yếu. Đây là cách làm đơn giản nhưng thiết thực, tăng cường sự kết nối giữa các thế hệ, tạo sự gắn bó giữa người già và người trẻ.
Để hỗ trợ các mô hình này, Thành phố đã căn cứ vào Luật Thủ đô, ban hành các nghị quyết của Hội đồng nhân dân, trong đó có những chính sách đặc thù để phát triển sản phẩm, dịch vụ chăm sóc người cao tuổi và khuyến khích người cao tuổi tham gia phát triển kinh tế.
Bên cạnh những kết quả đã đạt được, việc tạo điều kiện cho người cao tuổi tham gia lao động, sản xuất cũng như chăm sóc người cao tuổi vẫn còn những khó khăn nhất định.
Thứ nhất, nhu cầu chăm sóc người cao tuổi ngày càng lớn nhưng mạng lưới dịch vụ chuyên nghiệp, nhất là chăm sóc dài hạn, chăm sóc tại nhà và phục hồi chức năng, vẫn còn thiếu.
Thứ hai, thị trường việc làm vẫn chưa thực sự mở cửa đối với người lao động cao tuổi.
Thứ ba, kinh tế bạc hiện nay được đề cập rất nhiều nhưng các cơ chế, chính sách vẫn chưa có và còn rất phân tán.
Chính vì vậy, chúng tôi xin tổng hợp và kiến nghị một số nội dung liên quan đến kinh tế bạc tại hội nghị hôm nay.
Thứ nhất, cần xây dựng định hướng và thể chế; nghiên cứu, xây dựng Chương trình hoặc Đề án tổng thể quốc gia về phát triển kinh tế bạc. Trong đó, xác định rõ những lĩnh vực ưu tiên, cơ chế phối hợp liên ngành, các chính sách khuyến khích đầu tư và cơ sở để các địa phương triển khai phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của từng địa phương.
Thứ hai, về phát triển thị trường, cần hoàn thiện các tiêu chuẩn chuyên môn, cơ chế tài chính đối với dịch vụ chăm sóc người cao tuổi; có chính sách đào tạo nhân lực, phát triển các hình thức việc làm phù hợp để khuyến khích các doanh nghiệp tuyển dụng người lao động cao tuổi, tạo điều kiện cho họ tiếp tục tham gia thị trường lao động.
Thứ ba, về tổ chức thực hiện, rất cần tăng cường phối hợp, chia sẻ dữ liệu, trao đổi kinh nghiệm giữa các bộ, ngành, các địa phương để lựa chọn những mô hình hiệu quả; từ đó tổng hợp, hoàn thiện chính sách, nhân rộng phù hợp với điều kiện của từng vùng, miền. Miền Bắc có những điều kiện, hoàn cảnh riêng; miền Nam, miền Trung cũng có những điều kiện, hoàn cảnh khác nhau. Cần có các mô hình phù hợp để phục vụ người cao tuổi.
Kinh tế bạc là một hướng đi rất cần thiết nhưng còn nhiều vấn đề mới, chưa có sẵn mô hình hay cách làm hoàn chỉnh.
Chúng tôi mong rằng trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến người cao tuổi, sẽ có nhiều chính sách mới, từ đó có thêm những kinh nghiệm để trao đổi, tổ chức triển khai thực hiện cho phù hợp với từng địa phương.
Về vấn đề này, thành phố Hà Nội, với sự gợi mở của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, sẵn sàng tiếp tục thực hiện các mô hình thí điểm; từ đó sẽ cùng cả nước thực hiện các chính sách đối với người cao tuổi.

GS.TS. Tạ Ngọc Tấn, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, tham luận với Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
GS.TS. Tạ Ngọc Tấn, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương: Tôi xin chia sẻ một số ý kiến để trả lời câu hỏi làm thế nào để kiến tạo hệ sinh thái kinh tế bạc Việt Nam. Xét về logic vấn đề, tôi đi vào năm vấn đề nhỏ.
Về mặt nhận thức, phải chuyển nhận thức từ ứng phó với già hóa sang chủ động thích ứng và phát huy sức mạnh xã hội già hóa. Đã đến lúc thực tiễn đặt ra một yêu cầu nhìn nhận xã hội già hóa một cách toàn diện, biện chứng, cả thách thức và cơ hội. Nói cách khác, tư duy kinh tế bạc đòi hỏi phải đặt ra đồng thời những câu hỏi là: Cơ cấu dân số mới đặt ra thách thức về lương hưu, chăm sóc sức khỏe và trợ giúp xã hội ra sao? Nó có thể tạo ra những nguồn lực, thị trường và động lực phát triển như thế nào? Và trả lời câu hỏi đó là cơ sở hoạch định chiến lược kiến tạo một hệ sinh thái kinh tế bạc với nguyên tắc xuyên suốt là bảo đảm quyền, phẩm giá và an sinh, đồng thời phát huy tối đa khả năng đóng góp của người cao tuổi trong xã hội Việt Nam hiện đại.
Thứ hai, hoàn thiện thể chế, chuyển từ chính sách phân tán sang một hệ sinh thái kinh tế bạc. Nói cách khác, đã đến lúc phải xây dựng cho bằng được một khung chính sách quốc gia về phát triển kinh tế bạc. Trong đó xác định rõ mục tiêu, lĩnh vực ưu tiên, trách nhiệm của các chủ thể và các cơ chế, điều kiện để phối hợp. Thể chế là vấn đề sống còn. Có lần phát biểu tại Quốc hội, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm (khi đó đồng chí chưa giữ cương vị Chủ tịch nước) có nhắc đi nhắc lại: Thể chế, thể chế và thể chế. Thể chế là vấn đề quyết định sống còn. Nếu chúng ta có một thể chế hợp lý, đúng đắn, khoa học và cùng với một nguồn nhân lực đảm bảo chất lượng thì chúng ta có điều kiện cơ bản, quan trọng nhất như một chiếc chìa khóa để giải quyết mọi vấn đề đặt ra trong đời sống kinh tế - xã hội. Ở đây cần lưu ý rằng đây là thể chế của một hình thái kinh tế bạc thống nhất, hài hòa với sự tham gia rộng rãi của tất cả các chủ thể, liên kết được toàn bộ sức mạnh của xã hội. Và đặc biệt, không chỉ nhận thức thể chế kinh tế bạc độc lập, mà thể chế kinh tế bạc này phải gắn với thể chế phát triển kinh tế - xã hội của cả đất nước. Khi xã hội phát triển lên, toàn bộ những gì người cao tuổi được hưởng cũng như đóng góp đều nằm trong quan hệ hài hòa của nền kinh tế - xã hội.
Thứ ba, phát triển các ngành chăm sóc và các thị trường sản phẩm, dịch vụ, công nghệ cho xã hội già hóa. Việt Nam cần phải chuẩn bị từ sớm bằng hệ thống nhiều tầng: Chăm sóc tại gia đình, cộng đồng, dịch vụ bán trú, cơ sở chăm sóc chuyên nghiệp và chăm sóc y tế dài hạn. Cùng với đó là ứng dụng các công nghệ mới, phát triển đồng bộ, hiện đại các dịch vụ y tế cho người cao tuổi song song với "bình dân học vụ số", tăng cường các giải pháp hiệu quả để bảo vệ người cao tuổi trên môi trường số. Ngoài vấn đề phát triển một hệ thống dịch vụ y tế chuyên nghiệp, rất cần có hệ thống y tế dịch vụ cộng đồng để những người già, đặc biệt những người không có điều kiện chăm sóc của con cháu - bây giờ chúng ta thấy rất nhiều người già sống cô đơn - chỉ ở trên giường bấm nút là có người phục vụ tới nơi tới chốn. Dịch vụ cộng đồng là vô cùng quan trọng. Ởở một số các nước trên thế giới, đặc biệt là Đức và các nước Bắc Âu, dịch vụ cộng đồng tại gia đình của họ rất tốt. Đấy là một điều kiện rất quan trọng để giải quyết những vấn đề cho người cao tuổi.
Thứ tư, phát huy nguồn lực của người cao tuổi bằng những hình thức tiếp tục cống hiến phù hợp. Nói một cách cơ học là với người cao tuổi, chăm sóc chỉ là một nửa, một nửa còn lại chính là cống hiến và phát huy. Cần từng bước xây dựng một cơ chế cho những người còn sức khỏe, năng lực và nguyện vọng được tiếp tục tham gia lao động và cống hiến trên nguyên tắc tự nguyện và phù hợp. Bây giờ cơ chế của chúng ta đã bắt đầu mở rồi, nhưng để người cao tuổi tham gia vào một công việc thì còn nhiều khó khăn, phức tạp, kể cả những bước mang tính thủ tục hành chính.
Cuối cùng, phải gắn kinh tế bạc với xây dựng xã hội nhân văn, bao trùm và gắn kết giữa các thế hệ. Từ kinh nghiệm quốc tế, yêu cầu thực tiễn và tính chất ưu việt của xã hội Việt Nam, chúng ta cần hướng tới một hệ sinh thái kinh tế bạc mang bản sắc riêng, gắn kết đồng bộ, hài hòa của năm chủ thể: Nhà nước bảo đảm, thị trường phát triển, xã hội tham gia, gia đình đồng hành, người cao tuổi làm chủ và tiếp tục đóng góp. Khi các chủ thể được kết nối trong một thể chế phù hợp, già hóa dân số không chỉ là bài toán phải giải quyết mà có thể trở thành động lực để thúc đẩy những ngành kinh tế mới, đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng an sinh và phát huy tốt hơn nguồn lực, đặc biệt là tạo nên mối quan hệ hài hòa giữa các thế hệ, giữa thế hệ người già và thế hệ trung niên cũng như thế hệ trẻ.
Tóm lại, chủ động chuyển đổi được từ sức ép già hóa thành sức mạnh kinh tế bạc, kết hợp hài hòa giữa an sinh và phát triển, chăm sóc và phát huy chính là thước đo năng lực quản trị xã hội già hóa, cũng là biểu hiện cụ thể của quan điểm phát triển lấy con người làm trung tâm.
Quan tâm đến kinh tế bạc là quan tâm đến người già, đó là một truyền thống có tính chất văn hiến của dân tộc. Đồng thời đối với những người trẻ tuổi đó cũng là quan tâm đến tương lai của chính mình. Rất mong hội nghị của chúng ta đưa ra những giải pháp thực tế. Chúng ta có đường lối, chủ trương chung rồi, chúng ta đi tới một nhận thức đúng đắn, từ nhận thức đó chuyển hóa thành những giải pháp, thể chế, chính sách cụ thể để mang lại những giải pháp thiết thực.

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, phát biểu từ đầu cầu Thành phố Hồ Chí Minh - Ảnh: chinhphu.vn
Phát triển kinh tế bạc cần được đặt trong tổng thể phát triển kinh tế - xã hội
Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM: Già hóa dân số đang đặt ra yêu cầu cần phải điều chỉnh tư duy phát triển, phương thức tổ chức dịch vụ và phân bổ nguồn lực.
Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, đây là vấn đề gắn trực tiếp với chất lượng sống của người dân, tính bền vững của hệ thống an sinh và khả năng hình thành những động lực tăng trưởng mới. Thành phố hiện có hơn 1,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên.
Đằng sau quy mô dân số này là nhu cầu rất cụ thể về chăm sóc sức khỏe, nhà ở, đi làm, tài chính, việc làm và đời sống tinh thần. Đồng thời, là nguồn lực lớn về tri thức, kinh nghiệm, sức lao động và khả năng đóng góp cho xã hội.
Vì vậy, phát triển kinh tế bạc cần được đặt trong tổng thể phát triển kinh tế - xã hội Thành phố, lấy người cao tuổi làm trung tâm, gắn với đảm bảo an sinh và phát triển thị trường và phát huy vai trò của người cao tuổi. Từ thực tiễn phát triển, Thành phố Hồ Chí Minh xin báo cáo với hội nghị 03 nội dung trọng tâm:
Thứ nhất, Thành phố đã và đang có những nền tảng quan trọng để phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc. Trong đó, Thành phố có các chính sách chăm lo cho người cao tuổi từng bước được mở rộng như số người được hưởng trợ cấp xã hội đặc thù.
Thành phố tiếp tục thực hiện các chính sách như hỗ trợ toàn bộ giá vé xe buýt, metro cho người cao tuổi. Thành phố đã bố trí kinh phí để thực hiện khám sàng lọc, khám sức khỏe miễn phí cho người cao tuổi. Thành phố đã ban hành đề án phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tính theo ứng dụng già hóa dân số giai đoạn theo 2026 - 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.
Đồng thời, Thành phố sẽ phát huy tối đa nền tảng hạ tầng y tế chuyên sâu và công nghệ đổi mới sáng tạo để nhanh chóng hiện thực hóa hệ sinh thái kinh tế bạc, hội tụ tiềm năng, sớm thực hiện sứ mệnh tiên phong từng bước hình thành trung tâm kinh tế bạc của cả nước. Hệ sinh thái kinh tế bạc của Thành phố được xây dựng dựa trên cấu trúc tích hợp chặt chẽ, bổ sung toàn diện nền tảng.
Đó là y tế và chăm sóc, đó là không gian sống và hạ tầng đô thị liên thế hệ, đó là tài chính và tiêu dung. Đó là chuyển đổi số và công nghệ hỗ trợ. Thành phố sẽ phát huy tối đa các điều kiện, tiềm năng, lợi thế để nhanh chóng thúc đẩy phát triển chiến lược cũng như các chính sách đã và đang hình thành hệ sinh thái kinh tế bạc tại Thành phố.
Thứ hai, Thành phố cần phải kết nối đồng bộ các nguồn lực, các loại hình dịch vụ với mục tiêu cam kết định hướng là phục vụ người cao tuổi.
Thành phố sẽ phát huy tối đa hệ thống thể chế hiện có với nghị quyết của Bộ Chính trị, với luật phát triển đô thị và các nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy kết nối một cách đồng bộ các nguồn lực, nhất là nguồn lực kinh tế tư nhân trong đầu tư và hạ tầng dưỡng lão thông qua mô hình hợp tác công tư, chú trọng lồng ghép các tiêu chuẩn đô thị thân thiện với người cao tuổi, tổ chức y tế thế giới gắn với mô hình quy hoạch phát triển TOD, xây dựng các mô hình cộng đồng hưu trí chăm sóc liên tục nơi người cao tuổi có thể sống độc lập, được chăm sóc y tế tại chỗ và tham gia các hoạt động cộng đồng mà không phải di chuyển xa.
Thứ ba, Thành phố sẽ tập trung vào những chính sách và mô hình có thể triển khai và đo lường kết quả. Thành phố tiếp tục hoàn thiện chiến lược phát triển kinh tế bạc, xác định rõ đầu mối điều phối, trách nhiệm từng ngành, danh mục dự án ưu tiên và nguồn lực phát triển.
Thành phố xác định ưu tiên chăm sóc tại gia đình và cộng đồng, kết nối với các cơ sở chăm sóc chuyên biệt và bệnh viện, lựa chọn địa bàn để thí điểm chăm sóc ban ngày, chăm sóc tại nhà, phục hồi chức năng, rà soát nhà đất công dôi dư để đề xuất sử dụng đúng quy định, nghiên cứu cơ chế đặt hàng, mua dịch vụ và khuyến khích kinh nghiệp cung ứng dịch vụ phù hợp với thu nhập của người dân.
Đồng thời, Thành phố cũng tập trung phát triển nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ, liên kết cơ sở đào tạo, bệnh viện, doanh nghiệp để đào tạo đội ngũ chăm sóc, kết nối chuyên gia, tri thức, nghỉ hưu tham gia tư vấn, giảng dạy và truyền nghề.
Thành phố đảm bảo an sinh, kiến tạo môi trường phát triển, giám sát chất lượng, doanh nghiệp mở rộng nguồn cung, gia đình và cộng đồng giữ vai trò nền tảng trong chăm sóc và đồng hành với người cao tuổi.
Về kiến nghị, Thành phố kiến nghị Trung ương và các cơ quan thẩm quyền xem xét 03 nhóm vấn đề cụ thể như sau:
Tiếp tục hoàn thiện định hướng quốc gia và khung pháp lý về kinh tế bạc, nhất là các mô hình chăm sóc dài hạn, ban hành tiêu chuẩn dịch vụ, kỹ năng nghề nghiệp, chăm sóc và quy chuẩn cơ sở vật chất, thống kê và đo lường.
Đề xuất nghiên cứu cơ chế tài chính bền vững, xem xét thí điểm bảo hiểm hoặc quỹ chăm sóc dài hạn, nghiên cứu phạm vi chi trả bảo hiểm y tế đối với các dịch vụ chăm sóc y tế tại nhà, phục hồi chức năng, đáp ứng điều kiện chuyên môn và phù hợp với khả năng cân đối quỹ.
Tiếp tục tạo điều kiện cho các địa phương thực hiện cơ chế huy động đầu tư, hợp tác công tư, đặt hàng dịch vụ và sử dụng tài sản công phục vụ chăm sóc người cao tuổi có phạm vi, có thời hạn, có tiêu chí đánh giá rõ ràng về tổng kết và nhân rộng.
Thước đo thành công của kinh tế bạc là người cao tuổi được chăm sóc, sống khỏe hơn, an toàn hơn, có dịch vụ phù hợp và có điều kiện tiếp tục đóng góp cho nguyện vọng và sức khỏe của mình.
Thành phố sẽ tiếp tục chủ động chuyển những định hướng này thành các mô hình, dự án cụ thể và tiếp tục phối hợp với các cơ quan Trung ương, các chuyên gia, doanh nghiệp để vừa chăm sóc tốt hơn cho người cao tuổi, vừa tạo thêm động lực phát triển bền vững cho Thành phố trong thời gian tới.

Đại diện hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh chia sẻ về mô hình chăm sóc sức khỏe toàn diện đa tầng cho người cao tuổi ở Việt Nam - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Đại diện hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh chia sẻ về chiến lược "y tế bạc" trong phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc thông qua mô hình chăm sóc sức khỏe toàn diện đa tầng cho người cao tuổi ở Việt Nam. Theo thống kê từ năm 2019 đến nay, mỗi năm nước ta tăng khoảng 600.000 người cao tuổi và người cao tuổi có nhu cầu rất lớn trong chăm sóc sức khỏe.
Hệ thống chăm sóc cho người cao tuổi hiện đã có điều trị dự phòng, điều trị cho người cao tuổi, phục hồi chức năng, y học cổ truyền… Tuy nhiên, sự liên kết giữa các hệ thống này đang rời rạc. Bệnh viện chủ yếu điều trị các bệnh lý cấp tính, chưa chú trọng nhiều đến dự phòng. Và hiện giờ chưa đủ cơ sở chăm sóc cho người cao tuổi, thiếu nguồn nhân lực chăm sóc cho người cao tuổi như: Chăm sóc về quản lý sức khỏe, phục hồi chức năng, hệ thống chiến lược chăm sóc lâu dài… Bên cạnh đó là một số rào cản nhất định về thể chế, chính sách chưa đồng bộ.
Đối với mô hình quản lý sức khỏe người cao tuổi, BV Tâm Anh chú trọng lấy người cao tuổi là trung tâm. Bệnh viện phát triển các mạng lưới chăm sóc toàn diện và đa tầng để khám, đánh giá sức khỏe toàn diện của người cao tuổi theo nhiều mức độ gồm:
Mức độ 1: Người cao tuổi chưa có vấn đề sức khỏe lớn, còn có thể sinh hoạt, tự hoạt động độc lập được. Mức độ 2: Người cao tuổi có thể cần đến sự hỗ trợ nhẹ nhàng. Mức độ 3: Người cao tuổi bắt đầu có mức phụ thuộc trung bình. Mức độ 4: Người cao tuổi có mức độ phụ thuộc cao. Mức độ 5: Người cao tuổi cần nhu cầu y tế chuyên sâu. Trên cơ sở phân loại 5 mức độ sẽ chia ra những hệ thống chăm sóc từ có thể tự chăm sóc sức khỏe tại nhà, chính sách hỗ trợ chăm sóc tại cộng đồng, hệ thống chăm sóc sức khỏe tại các cơ sở phục hồi và chăm sóc tại bệnh viện.
Đối với những người cao tuổi có thể tự chăm sóc và nâng cao sức khỏe tại nhà, Tâm Anh chú trọng y tế dự phòng và phát hiện sớm, đặc biệt đối với các bệnh mãn tính như tim mạch, đái tháo đường, đột quỵ, sa sút trí tuệ hoặc ung thư. Những vấn đề này cần tập trung nâng cao chế độ dinh dưỡng, tăng cường thể chất cũng như truyền thông giáo dục sức khỏe cho những người cao tuổi thuộc nhóm này.
Với nhóm người cao tuổi cần chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng, có thể liên kết với các trạm y tế, cơ sở chăm sóc ngoài công lập, các câu lạc bộ của người cao tuổi hay những tình nguyện viên chăm sóc cho những người cần hỗ trợ nhẹ.
Đối với những người cần chăm sóc tại nhà, có thể liên kết với những trung tâm hỗ trợ người cao tuổi để điều phối nhân viên phù hợp thực hiện chăm sóc cơ bản hỗ trợ họ.
Đối với những đối tượng cần chăm sóc dài hạn ở viện dưỡng lão, có thể có những chính sách điều trị bán trú, lưu trú ngắn hạn hay lưu trú dài hạn.
Với những người không thể tự phục vụ và có những tình trạng tổn thương nặng, cần phải có bệnh viện chuyên sâu, chúng ta có thể tổ chức các bệnh viện lão khoa. Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh xây dựng một bệnh viện lão khoa kết hợp với y học cổ truyền và phục hồi chức năng để phục vụ các đối tượng như thế này. Đây là bệnh viện đa chuyên khoa điều trị đa bệnh lý cũng như áp dụng các khoa học công nghệ phù hợp.
Về cái định hướng chuyên sâu, Tâm Anh có thể tích hợp đột phá ở các lĩnh vực phát triển lão khoa bên cạnh y học cổ truyền chuyên sâu, kết hợp y học cổ truyền với y học tiên tiến công nghệ cao trên tinh thần "Đông Tây y kết hợp". Bệnh viện Tâm Anh đang phát triển các công nghệ để phục vụ người cao tuổi về lĩnh vực ung thư, lão hóa, cơ xương khớp cũng như phòng ngừa, làm chậm tiến triển các bệnh lý như sa sút trí tuệ hay Alzheimer.
Đối với những người cần phục hồi chức năng toàn diện đa tầng, chúng ta phát triển những hình thức phục hồi chức năng tại bệnh viện, tại cộng đồng cũng như tại nhà, phát triển nhiều mảng phục hồi chức năng đi vào chuyên sâu.
Bên cạnh đó, phát triển các thiết bị có thể theo dõi từ xa cho người cao tuổi, phát triển phần mềm ghi lại dữ liệu của người bệnh, phục vụ cho công việc theo dõi và điều trị chăm sóc dài hạn. Bệnh viện Tâm Anh cũng chủ trương đào tạo nguồn nhân lực phục vụ các chuyên khoa như lão khoa, y học cổ truyền, phục hồi chức năng và chăm sóc sức khỏe tại đơn vị và tại nhà.
Cần nhấn mạnh vấn đề bền vững tài chính đối với kinh tế bạc. Chúng tôi rất cần định hướng của Nhà nước về vấn đề bảo hiểm y tế hỗ trợ, trong cả những lĩnh vực phục hồi chức năng và chính sách an sinh xã hội. Người cao tuổi có sự sa sút về lão hóa miễn dịch do đó những thuốc dự phòng bệnh lý mãn tính như vaccine cũng cần được hỗ trợ từ Chính phủ cũng như các đơn vị bảo hiểm. Với những hệ thống tư nhân, chúng tôi cần sự hỗ trợ về mặt chính sách, quỹ đất cũng như vay vốn với lãi suất ưu đãi để có thể phát triển được các công nghệ này.
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh ngoài đầu tư công nghệ cao phục vụ cho chẩn đoán và điều trị, hiện cũng đã phát triển các công nghệ về tế bào phục vụ cho việc ngăn ngừa sa sút trí tuệ, thoái hóa khớp cũng như các bệnh lý tim mạch, các bệnh lý lão hóa. Bên cạnh đó, vấn đề dinh dưỡng cho người cao tuổi cũng là một vấn đề hết sức quan trọng, chúng tôi muốn xây dựng một hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đa tầng tích hợp liên tục để người cao tuổi có thể sống thọ hơn, sống lâu hơn, sống khỏe hơn, sống có chất lượng, sống độc lập và được chăm sóc lâu dài.

Ông Nguyễn Thanh Việt, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Intracom - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Ông Nguyễn Thanh Việt, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Intracom: Tôi xin chia sẻ từ góc nhìn của một người làm thực tiễn, cần chính sách gì để kinh tế bạc thực sự đi vào cuộc sống.
Thứ nhất, kinh tế bạc không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội. Việt Nam hiện nay có khoảng từ 14-17 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Dự báo đến năm 2038, con số này có thể lên tới 22 triệu người hoặc hơn, chiếm khoảng 20% dân số.
Già hóa dân số đang diễn ra rất nhanh, nhưng già hóa dân số không chỉ là gánh nặng an sinh mà còn mở ra một không gian phát triển kinh tế rất lớn. Người cao tuổi không chỉ cần được chăm sóc, họ còn có nhu cầu về nhà ở, y tế, du lịch, giáo dục, tài chính và các dịch vụ phục vụ đời sống. Đặc biệt, người cao tuổi còn là nguồn lực quý giá của xã hội. Họ có kinh nghiệm, tri thức, vốn sống và khả năng tiếp tục đóng góp.
Vì vậy, kinh tế bạc phải được nhìn nhận trên 3 phương diện:
(1) Chăm sóc sức khỏe, dưỡng lão và nâng cao chất lượng cuộc sống;
(2) Phát triển các sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi;
(3) Tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục học tập, lao động, truyền nghề và đóng góp cho xã hội.
Xin nhấn mạnh rằng, người cao tuổi không chỉ là đối tượng được phục vụ mà còn là nguồn lực để phát triển đất nước.Sâu xa hơn, phát triển kinh tế bạc không đơn thuần là hoạt động kinh doanh, đó còn là đạo lý "uống nước nhớ nguồn", là trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với những người đã cống hiến cả cuộc đời cho gia đình và xã hội.
Thứ hai, chủ trương đã có nhưng chính sách cần đi vào cuộc sống. Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương quan trọng về phát triển kinh tế bạc, chăm sóc sức khỏe nhân dân và phát triển giáo dục ngoài công lập. Tuy nhiên, từ thực tiễn đầu tư, tôi thấy còn 4 điểm nghẽn lớn:
Một là, thiếu cơ sở chăm sóc người cao tuổi. Nhu cầu rất lớn nhưng số lượng cơ sở dưỡng lão còn ít. Đầu tư lĩnh vực này cần vốn lớn, thời gian thu hồi vốn dài, trong khi khả năng chi trả của nhiều gia đình còn hạn chế.
Hai là, chính sách đất đai, thuế, tín dụng chưa đủ hấp dẫn. Doanh nghiệp muốn đầu tư cơ sở dưỡng lão, chăm sóc sức khỏe dài hạn còn gặp nhiều khó khăn về quỹ đất, thủ tục và nguồn vốn.
Ba là, thiếu nhân lực chăm sóc chuyên nghiệp. Chúng ta cần rất nhiều điều dưỡng, kỹ thuật viên phục hồi chức năng, chuyên gia dinh dưỡng, công tác xã hội và quản trị cơ sở dưỡng lão. Nhưng việc đào tạo chưa gắn chặt với nhu cầu thực tế.
Bốn là, thiếu liên kết giữa cơ sở y tế, cơ sở dưỡng lão và trường đại học. Trong khi đó, đây phải là 3 mắt xích của một hệ sinh thái thống nhất.
Nếu không tháo gỡ được những điểm nghẽn này thì dù nhu cầu thị trường rất lớn, kinh tế bạc cũng khó phát triển tương xứng. Từ thực tiễn và kinh nghiệm quốc tế, tôi xin đề xuất 3 nhóm giải pháp:
Thứ nhất, coi cơ sở chăm sóc người cao tuổi là hạ tầng an sinh thiết yếu. Nhà nước cần có chính sách khuyến khích mạnh mẽ khu vực tư nhân đầu tư vào lĩnh vực này.
Cụ thể, dành quỹ đất phù hợp cho các cơ sở dưỡng lão, chăm sóc người cao tuổi. Có chính sách ưu đãi về tiền thuê đất, thuế và tín dụng dài hạn. Đơn giản hóa thủ tục đầu tư, cấp phép và vận hành. Xây dựng tiêu chuẩn chất lượng và cơ chế kiểm định minh bạch. Không nên nhìn cơ sở dưỡng lão đơn thuần như một dự án bất động sản hay một hoạt động kinh doanh thông thường.
Đây là hạ tầng phục vụ an sinh xã hội. Nhà nước hoàn toàn có thể tạo ra cơ chế để doanh nghiệp và xã hội cùng tham gia.
Kiến nghị hai là, phát triển mô hình liên kết viện, trường và cơ sở dưỡng lão. Đây là vấn đề tôi đặc biệt quan tâm với tư cách Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Intracom. Chúng tôi đang phát triển hệ sinh thái kết hợp giữa giáo dục, y tế và chăm sóc sức khỏe.
Từ thực tiễn đó, tôi kiến nghị Nhà nước tạo cơ chế thuận lợi để các trường đại học ngoài công lập đủ điều kiện được liên kết hoặc đầu tư xây dựng cơ sở dưỡng lão, trung tâm chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng làm nơi thực hành cho sinh viên.
Sinh viên được học lý thuyết tại trường, thực hành tại bệnh viện và cơ sở dưỡng lão. Ngược lại, các cơ sở chăm sóc được cung cấp nguồn nhân lực đã qua đào tạo.
Đồng thời, tôi đề xuất phát triển mô hình Đại học tuổi thứ ba. Nơi người cao tuổi tiếp tục học tập, chia sẻ kinh nghiệm, truyền nghề và tham gia cố vấn cho thế hệ trẻ. Đây là mô hình được triển khai tại nhiều quốc gia. Người trẻ học kinh nghiệm của người già, người già được tiếp thêm sức sống từ người trẻ. Đó mới là một hệ sinh thái phát triển bền vững và nhân văn.
Kiến nghị thứ ba, đổi mới chính sách tài chính và đào tạo nhân lực. Chúng ta cần nghiên cứu mô hình bảo hiểm chăm sóc dài hạn như Nhật Bản, Đức, Hàn Quốc. Theo đó, người cao tuổi có thêm nguồn tài chính để lựa chọn dịch vụ chăm sóc phù hợp tại nhà hoặc tại cơ sở chuyên nghiệp. Đồng thời, cần có chính sách học bổng, tín dụng ưu đãi cho sinh viên theo học các ngành điều dưỡng, lão khoa, phục hồi chức năng và chăm sóc người cao tuổi.
Tôi cũng đề nghị thí điểm một số mô hình kinh tế bạc tại các địa phương có sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp, trường đại học và Hội Người cao tuổi Việt Nam. Chính sách phải được kiểm nghiệm bằng thực tiễn, bằng số người được chăm sóc tốt hơn.
Cuối cùng, tôi xin kết thúc bằng 3 thông điệp:
Thứ nhất, kinh tế bạc là cơ hội phát triển kinh tế, nhưng trước hết phải là một sự nghiệp nhân văn.
Thứ hai, muốn phát triển kinh tế bạc, Nhà nước cần kiến tạo chính sách, doanh nghiệp cần đầu tư dài hạn, trường đại học cần đào tạo nhân lực và xã hội cần cùng tham gia.
Thứ ba, mục tiêu cuối cùng không phải là xây dựng được bao nhiêu viện dưỡng lão hay tạo ra bao nhiêu doanh thu, mà là người cao tuổi Việt Nam có được sống khỏe mạnh, an vui, hạnh phúc và tiếp tục có ích cho xã hội hay không.
Chúng tôi thường nói rằng: "Hạnh phúc là phục vụ người khác hạnh phúc". Trong phát triển kinh tế bạc, thông điệp này càng trở nên ý nghĩa, bởi chăm sóc tốt cho người cao tuổi hôm nay cũng chính là chuẩn bị cho tuổi già của mỗi chúng ta trong tương lai. Hãy để tuổi già không phải là nỗi lo mà là một giai đoạn đáng sống của cuộc đời.

Ông Hà Văn An, Chủ tịch Hội đồng quản trị GreenMap Công ty cổ phần A&B Eco Green - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Ông Hà Văn An, Chủ tịch Hội đồng quản trị GreenMap Công ty cổ phần A&B Eco Green: Trong thời đại công nghệ cạnh tranh, chúng ta có một cảnh báo: Nhân loại đang sống lâu hơn nhưng chưa chắc khỏe hơn, kết nối nhiều hơn nhưng chưa chắc thực chất hơn.
Trong căn phòng của người già hôm nay, nỗi lo không chỉ là bệnh tật mà còn là cô đơn, mất kết nối, mất vai trò với xã hội, mất cảm giác mình còn cần thiết. Con người thực sự già không phải khi tóc bạc mà khi ngừng học hỏi, ngừng kết nối, ngừng cống hiến cho xã hội.
Người cao tuổi không sợ nghèo bằng sợ cô đơn, không sợ tuổi già bằng sợ mình trở nên vô dụng, không sợ công nghệ bằng sợ mình bị bỏ lại phía sau, không sợ bệnh viện bằng sợ căn nhà yên lặng, nơi không còn ai để hỏi "Ông, bà có khỏe không?" Khi người cao tuổi bị cô lập, chúng ta mất đi trí nhớ xã hội, triết lý sống, tri thức bản địa và niềm tin cộng đồng.
Quyết định 379 của Chính phủ mở ra một hướng đi rất đúng đắn, rất nhân văn, nhìn nhận người cao tuổi là chủ thể tiếp tục tham gia phát triển, chứ không chỉ là người thụ hưởng chính sách. Vấn đề còn lại là mô hình thực thi. Không có công cụ thực thi, chủ trương đúng có thể dừng lại ở khẩu hiệu. Không có cơ chế xã hội hóa minh bạch, doanh nghiệp muốn đồng hành cũng không biết bắt đầu từ đâu.
Vì vậy, chúng tôi đề xuất những hướng tiếp cận mới: Từ chăm sóc sang phát huy người cao tuổi; từ phong trào chung sang mô hình có KPI; từ hoạt động rời rạc sang dữ liệu có xác thực; từ an sinh thụ động sang an sinh liên thế hệ; từ nhà dưỡng lão truyền thống sang "Nhà Hạnh Phúc"; từ người cao tuổi bị bỏ lại phía sau sang "Đại sứ Bạc".
Để làm điều đó, cần một công cụ chung. Green Map Việt Nam không phải là bản đồ chỉ đường như Google Maps. Green Map chỉ dẫn đến những điểm xanh, đồng thời là nền tảng kết nối con người, thiên nhiên, văn hóa, doanh nghiệp; ghi nhận đóng góp, tạo sinh kế và hướng tới Việt Nam xanh - Net Zero 2050.
Với công cụ Green Map, chúng tôi đề xuất 3 mô hình cụ thể cần làm ngay:
Một là, Hồ sơ Bạc: Ghi nhận nghề nghiệp, kinh nghiệm, kỹ năng, nhu cầu, nguyện vọng tham gia của người cao tuổi. Từ đó, kết nối các cơ hội phù hợp.
Hai là, Nhà Hạnh phúc: Tận dụng nhà văn hóa, cơ sở vật chất có sẵn để tổ chức sinh hoạt cộng đồng, hướng dẫn kỹ năng số, kết nối dịch vụ chăm sóc. Mô hình phát triển theo 4 cấp: An toàn tại nhà, sinh hoạt cộng đồng, chăm sóc ban ngày và chăm sóc chuyên sâu khi cần.
Ba là, Việc làm Bạc: Kết nối nghệ nhân, giáo viên, kỹ sư và những người có kinh nghiệm sau nghỉ hưu với các hợp tác xã, doanh nghiệp, trường học; tạo cơ hội truyền nghề, cố vấn, giới thiệu sản phẩm địa phương, tham gia hoạt động cộng đồng có thu nhập.
Trong hệ sinh thái đó, Hội giữ vai trò kết nối, vận động; chính quyền điều phối; doanh nghiệp cung cấp sản phẩm, dịch vụ và cơ hội làm việc; người cao tuổi tự nguyện tham gia; Green Map hỗ trợ công cụ số và đo lường tác động.
Chúng tôi xin đưa ra 5 kiến nghị như sau:
Thứ nhất, xây dựng Khung chiến lược quốc gia về kinh tế bạc, có đầu mối điều phối liên ngành và điểm tiếp nhận một cửa ở cơ sở. Người cao tuổi chỉ cần đăng ký nhu cầu một lần tại Nhà Hạnh phúc hoặc tại chi hội ở xã, phường để được kết nối, thay vì phải tự tìm đến nhiều cơ quan, ban, ngành, cơ sở.
Thứ hai, thí điểm trong 12 tháng mô hình Nhà Hạnh phúc 4 cấp tại 3 địa bàn, tận dụng nhà văn hóa và cơ sở vật chất sẵn có.
Thứ ba, khuyến khích doanh nghiệp sản xuất thiết bị, hạ tầng cho người cao tuổi sống an toàn tại nhà. Ví dụ, thay vì sàn trơn trượt thì làm sàn chống trơn; trang bị nút bấm khẩn cấp, thiết bị cảnh báo té ngã, hộp nhắc uống thuốc, điện thoại chữ lớn, trợ lý giọng nói.
Kiến nghị ưu tiên xây dựng tiêu chuẩn, tín dụng ưu đãi, cơ chế đặt hàng phù hợp với các giải pháp bảo đảm an toàn tại nhà; ưu tiên người cao tuổi sống một mình. Qua đó, tạo ra thị trường cho doanh nghiệp, tạo việc làm cho địa phương.
Thứ tư, mở rộng Việc làm Bạc, gồm tạo đặc quyền cho thành viên Bạc tham gia vận động bảo vệ môi trường, đóng góp chăm sóc cây xanh, kết nối sản phẩm, dịch vụ giúp người cao tuổi tăng thu nhập, có thêm điều kiện tham gia bảo hiểm y tế và tạo nguồn thu hợp pháp cho Hội.
Thứ năm, chuyển từ báo cáo số lượng sang đo lường kết quả thực chất: Bao nhiêu người sử dụng được dịch vụ số? Bao nhiêu điểm xanh được vận động? Bao nhiêu cây trồng còn sống? Thu nhập thực nhận bao nhiêu? Hội thực nhận, thực chi bao nhiêu cho an sinh?
Về lộ trình thực hiện, chúng tôi đề xuất 3 mốc:
120 ngày: Chọn thiết kế mô hình và xác lập dữ liệu ban đầu.
240 ngày: Sơ kết và điều chỉnh.
360 ngày: Đánh giá tác động và đề xuất nhân rộng.
Ứng dụng Green Map cam kết đồng hành, hỗ trợ công cụ số và đo lường tác động theo từng mốc.
Chúng tôi tin rằng người cao tuổi Việt Nam không chỉ sống lâu hơn mà sống khỏe hơn; không chỉ được chăm sóc mà được tham gia; không chỉ được bảo vệ mà được phát huy. Một quốc gia có thể già đi về dân số nhưng không già đi về giá trị và khát vọng phát triển của đất nước.

Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Uỷ ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam, phát biểu kết luận Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Ba nhóm nội dung trọng tâm
Phát biểu kết luận Hội nghị, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam, nhấn mạnh ba nhóm nội dung trọng tâm như sau:
Thứ nhất, Hội nghị đã thống nhất cao về tư duy nhận thức cơ bản như sau:
Một là, thống nhất nhận thức về già hóa dân số, yêu cầu chủ động thích ứng và phát huy vai trò của người cao tuổi Việt Nam. Già hóa dân số là một xu thế tất yếu đang diễn ra rất nhanh ở Việt Nam, đặt ra những thách thức đối với cơ cấu lao động, tăng trưởng kinh tế, an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe, nhưng đồng thời mở ra một cơ hội mới, cơ hội lớn cho phát triển từ nhu cầu, tiềm năng và nguồn lực rất to lớn của người cao tuổi Việt Nam.
Người cao tuổi là nguồn lực quý báu của quốc gia, có trí tuệ, kinh nghiệm, bề dày vốn sống và có khả năng tiếp tục đóng góp cho gia đình, cộng đồng, xã hội và đất nước trong chặng đường tới.
Quán triệt tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết 42 của Ban Chấp hành Trung ương, Kết luận 18 của Ban Chấp hành Trung ương và đặc biệt là Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, cần chủ động chuẩn bị từ sớm, gắn chăm lo sức khỏe, nâng cao chất lượng sống và tạo điều kiện để người cao tuổi phát huy năng lực, tham gia vào các hoạt động kinh tế, xã hội phù hợp.
Chủ động thích ứng với già hóa dân số và phát huy hiệu quả nguồn lực người cao tuổi phải trở thành yêu cầu xuyên suốt trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Hai là, thống nhất về vị trí, bản chất và vai trò của kinh tế bạc trong phát triển kinh tế - xã hội. Kinh tế bạc là hệ sinh thái kinh tế - xã hội có tính liên ngành, hình thành từ nhu cầu và khả năng tiêu dùng, tích lũy và nguồn lực đóng góp của người cao tuổi, gắn với các lĩnh vực y tế, nhà ở, tài chính, bảo hiểm, văn hóa, du lịch, khoa học công nghệ và thị trường lao động. Phát triển lĩnh vực này gắn với đổi mới mô hình phát triển đất nước theo tinh thần Nghị quyết 19 Ban Chấp hành Trung ương vừa mới ban hành.
Điều này là một sự gắn kết rất chặt chẽ và hữu cơ, nhưng đồng thời cũng gắn với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, với phát triển thị trường dịch vụ, nâng cao năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực và huy động tổng lực các nguồn lực xã hội cho phát triển kinh tế bạc.
Đây là hướng phát triển rất đúng đắn, tiềm năng lớn, góp phần mở rộng thị trường, tạo việc làm, gia tăng giá trị kinh tế và góp phần thúc đẩy kinh tế đất nước phát triển nhanh và bền vững.
Ba là, thống nhất về mục tiêu phát triển và vai trò chủ thể tham gia. Rất nhiều ý kiến phát biểu trực tiếp tại hội nghị đã đề cập vấn đề này hết sức sâu sắc. Chúng tôi muốn khẳng định: Mục tiêu xuyên suốt là nâng cao sức khỏe, chất lượng cuộc sống, khả năng tự chủ và sự đóng góp của người cao tuổi; bảo đảm khả năng tiếp cận các sản phẩm, dịch vụ phù hợp với nhu cầu và điều kiện của từng nhóm đối tượng người cao tuổi.
Và cũng đã xác định vai trò chủ thể:
Nhà nước định hướng, kiến tạo phát triển, hoàn thiện thể chế, bảo đảm an sinh và quản trị chất lượng, hiệu quả. Doanh nghiệp đầu tư, phát triển sản phẩm, dịch vụ và mở rộng thị trường. Các tổ chức xã hội kết nối, phối hợp, hỗ trợ, giám sát.
Gia đình đồng hành; người cao tuổi là trung tâm thụ hưởng, đồng thời là chủ thể chủ động chăm sóc sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống, phát huy trí tuệ, kinh nghiệm, tiếp tục tham gia lao động, các hoạt động kinh tế, xã hội phù hợp với khả năng, điều kiện, đóng góp tích cực vào sự phát triển nhanh và bền vững.
Tựu trung lại, phải gắn hài hòa mục tiêu an sinh xã hội với phát triển kinh tế, bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội, phù hợp với bản sắc, truyền thống đạo lý nhân văn của dân tộc Việt Nam ta, đó là kính lão và trọng thọ. Chúng ta đảm bảo khẳng định phẩm giá và tính tự chủ của người cao tuổi là rất quan trọng và cần thiết.
Thứ hai, tiếp tục hoàn thiện thể chế, huy động nguồn lực, phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc với 3 trọng tâm trụ cột sau đây:
Một là, xây dựng định hướng chiến lược và hoàn thiện đồng bộ thể chế, chính sách. Việc này Bộ Chính trị đã giao cho Ban Chính sách, chiến lược Trung ương chủ trì phối hợp xây dựng Đề án phát triển kinh tế bạc Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045. Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đang tập trung rất cao để chủ trì việc chuẩn bị này.
Đồng thời, Chính phủ cũng sẽ tiếp tục chỉ đạo rà soát, sửa đổi, bổ sung hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách về người cao tuổi, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, pháp luật về lao động, đầu tư, đất đai, nhà ở và các lĩnh vực có liên quan.
Hiện nay, đã có một số bộ luật như Luật Đất đai, Luật Đầu tư, Luật Nhà ở đang được Quốc hội xem xét và thông qua.
Trên cơ sở nguyên tắc khung, Chính phủ sẽ thể chế những vấn đề có liên quan đến kinh tế bạc và tháo gỡ những bất cập chồng chéo để tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho các mô hình, sản phẩm, dịch vụ mới của hệ sinh thái kinh tế bạc.
Trọng tâm là hoàn thiện cơ chế, chính sách đối với các mô hình chăm sóc tích hợp, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn, chuẩn hóa điều kiện hoạt động, chất lượng dịch vụ; phát triển thị trường lao động linh hoạt, bao trùm, tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục tham gia lao động một cách phù hợp với điều kiện và khả năng của mình.
Tóm lại, thể chế phải được đảm bảo thông thoáng, đồng bộ, khả thi, thực sự mở đường cho đầu tư phát triển thị trường và hình thành các mô hình dịch vụ mới phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế bạc.
Hai là, Nhà nước huy động hiệu quả nguồn lực, phát triển thị trường và các lĩnh vực ưu tiên. Nhà nước ưu tiên nguồn lực bảo đảm an sinh xã hội thiết yếu, hỗ trợ nhóm yếu thế và đầu tư hạ tầng nền tảng để dẫn dắt; hoàn thiện cơ chế khuyến khích đầu tư tư nhân, hợp tác công tư, huy động vốn dài hạn và phát triển các sản phẩm tài chính, tín dụng, bảo hiểm phù hợp.
Theo đó, tập trung vào những lĩnh vực có nhu cầu lớn, khả năng phát triển và có sức lan tỏa cao: Chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn, nhà ở, hạ tầng thân thiện, văn hóa, du lịch và công nghệ hỗ trợ người cao tuổi; phát triển mô hình chăm sóc liên tục, kết nối cơ sở y tế, cơ sở dưỡng lão, gia đình và cộng đồng; cơ chế tăng cường hợp tác giữa bệnh viện, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.
Như vậy, yêu cầu đặt ra là đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, sử dụng hiệu quả nguồn lực, phát triển sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu thực tế, bảo đảm chất lượng và khả năng tiếp cận theo một nguyên tắc: Nhà nước bảo đảm được những vấn đề cơ bản, trọng tâm, cốt lõi mang tính dẫn dắt nền tảng; doanh nghiệp, xã hội đầu tư, huy động nguồn lực từ các tổ chức, cá nhân để tạo môi trường, tạo cơ hội cho thúc đẩy phát triển kinh tế bạc cũng như huy động trí tuệ, kinh nghiệm, sức lực của người cao tuổi.
Ba là, phát huy vai trò doanh nghiệp, các tổ chức xã hội và tăng cường liên kết phát triển. Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội Người cao tuổi Việt Nam, các hiệp hội cũng như các tổ chức xã hội trong phản ánh nhu cầu, kết nối nguồn lực, tham gia xây dựng chính sách và giám sát chất lượng dịch vụ; khuyến khích doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu, đào tạo, các cơ sở y tế đầu tư, đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm, dịch vụ phù hợp, mở rộng hợp tác quốc tế, tiếp thu kinh nghiệm quản lý và công nghệ tiên tiến.
Nói cách khác, cần thiết lập một cơ chế phối hợp thực chất giữa các chủ thể, khắc phục tình trạng phân tán, manh mún, dàn trải và thiếu liên kết trong cung ứng dịch vụ như hiện nay.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, sau Hội nghị, Chính phủ sẽ tập trung vào 3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Nhóm vấn đề thứ ba là tổ chức thực hiện. Sau Hội nghị này, về phía Chính phủ, chúng tôi tập trung vào 3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm:
Một là, về thể chế, chính sách và nguồn lực: Giao cho Bộ Y tế đẩy nhanh xây dựng dự án Luật Người cao tuổi sửa đổi một cách toàn diện hơn trên cơ sở tới đây Bộ Chính trị sẽ ban hành một nghị quyết chuyên đề về phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc Việt Nam, khẩn trương để có thể quý II năm 2028 sẽ ban hành được luật sửa đổi toàn diện, bao trùm, liên thông, kết nối, đồng bộ và đảm bảo theo vòng đời.
Phát triển đồng bộ hệ thống dịch vụ chăm sóc người cao tuổi theo hướng toàn diện, liên tục, phù hợp với tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị; đồng thời khẩn trương tập trung tham mưu xây dựng cơ chế phát triển đội ngũ nhân lực chăm sóc người cao tuổi.
Đây là một vấn đề rất lớn. Nếu chúng ta không có một lực lượng điều dưỡng viên để chăm sóc người cao tuổi trong hệ thống dịch vụ cũng như trong các cơ sở dưỡng lão thì thực sự đây là sự thiếu hụt và không đáp ứng được yêu cầu.
Do đó, chúng tôi đề nghị phải xây dựng một đề án riêng và phải làm khẩn trương, đồng bộ sau khi Bộ Chính trị ban hành nghị quyết mới.
Bộ Nội vụ phối hợp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nghiên cứu xây dựng hoàn thiện đề án; tham mưu sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội. Tới đây Trung ương 5 sẽ ban hành nghị quyết mới về cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội, lúc đó sẽ sửa Luật Bảo hiểm xã hội một cách toàn diện, trong đó sẽ có cả bảo hiểm y tế hỗ trợ.
Cùng với đó là sửa đổi Bộ luật Lao động thích ứng với già hóa dân số, phát huy nguồn nhân lực cao tuổi và chủ trì rà soát chương trình tổng thể về cải cách hành chính, tiếp tục tham mưu tăng cường phân cấp, phân quyền trong hệ thống hành chính nhà nước cho phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp.
Hai là, về tài chính, đầu tư, hạ tầng, thị trường và công nghệ: Giao cho Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế chính sách tài chính, thuế, đầu tư, xã hội hóa và hợp tác công tư.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát, hoàn thiện chính sách về đất đai, về môi trường.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nghiên cứu phát triển các sản phẩm tín dụng phù hợp với hệ sinh thái kinh tế bạc.
Bộ Xây dựng hoàn thiện tiêu chuẩn về nhà ở, công trình và hạ tầng thân thiện với người cao tuổi.
Bộ Công Thương thúc đẩy phát triển thị trường thương mại, dịch vụ và hệ thống phân phối phù hợp với phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa, thể thao, du lịch thân thiện, phù hợp với người cao tuổi.
Bộ Khoa học và Công nghệ thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số hỗ trợ người cao tuổi.
Bộ Công an chủ trì để sớm hoàn thiện xây dựng, kết nối, khai thác dữ liệu về người cao tuổi và đảm bảo an ninh thông tin cũng như các dữ liệu có liên quan.
Hội Người cao tuổi Việt Nam phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan tham mưu xây dựng cơ chế chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc và thực hiện hiệu quả Đề án 379 của Chính phủ gắn với việc thúc đẩy kỹ năng số cho người cao tuổi, cũng như nhân rộng các câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau trong cộng đồng.

Các đồng chí lãnh đạo chụp ảnh cùng các đại biểu dự Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Ba là, về tổ chức thực hiện tại các bộ, ngành Trung ương và địa phương, trước mắt, các bộ, ngành và địa phương đưa nhiệm vụ phát triển kinh tế bạc vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 và những năm tiếp theo, gắn với chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và địa phương.
Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và điều kiện thực tiễn, chủ động lồng ghép, tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế bạc ngay trong mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 cũng như những năm tiếp theo.
Chính phủ sẽ lựa chọn 5 địa phương gồm: Hà Nội, Thái Nguyên, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh và An Giang làm điểm xây dựng và tiếp tục phát triển các mô hình tiêu biểu phù hợp với đặc thù vùng miền, đô thị, nông thôn; tổ chức đánh giá tổng kết, hoàn thiện chính sách và nhân rộng hệ sinh thái kinh tế bạc trong vòng 2 năm, từ đó tiếp tục nhân rộng trên toàn quốc đối với mô hình phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc.
Chúng tôi cũng đề nghị Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức xã hội, các hiệp hội, cộng đồng doanh nghiệp tích cực phối hợp, tham gia và triển khai thực hiện.
Trên cơ sở chủ trương, định hướng, nghị quyết tới đây của cấp có thẩm quyền về phát triển kinh tế bạc, Chính phủ sẽ xây dựng một kế hoạch tổng thể, rà soát tổng thể hệ thống thể chế cũng như tính toán ưu tiên nguồn lực và đồng thời thực hiện với vai trò chủ trì, điều phối, kiến tạo và phát triển cho thúc đẩy hệ sinh thái kinh tế bạc Việt Nam trong chặng đường tới.
Giao Văn phòng Chính phủ phối hợp với Hội Người cao tuổi Việt Nam tổng hợp toàn bộ nội dung Hội nghị hôm nay và tham mưu, đề xuất, theo dõi, tổng hợp và đề nghị theo thẩm quyền.
Thành công của kinh tế bạc là cải thiện thực chất về sức khỏe, chất lượng sống, hạnh phúc và an vui, khả năng tự chủ và sự đóng góp của người cao tuổi; đồng thời là hiệu quả huy động nguồn lực, chất lượng dịch vụ và những giá trị tạo ra cho tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội. Đó mới là giá trị đích thực, là mục tiêu của Hội nghị, nhưng đồng thời cũng là mục tiêu thực hiện để phát triển nhanh, bền vững đất nước trong chặng đường tới.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà tin tưởng với kết quả của Hội nghị, cùng với quá trình nghiên cứu và tham mưu, đề xuất các cấp có thẩm quyền có liên quan đến việc thúc đẩy hệ sinh thái kinh tế bạc trong chặng đường tới của các cơ quan có liên quan và của Chính phủ, cùng toàn thể cộng đồng, xã hội, doanh nghiệp, gia đình và mỗi người dân, mỗi người cao tuổi, chắc chắn người cao tuổi Việt Nam và hệ sinh thái kinh tế bạc Việt Nam sẽ phát triển bền vững trong chặng đường đi tới./.
Chúng tôi luôn Lắng nghe và phản hồi