Chúng tôi luôn Lắng nghe và phản hồi
Có ý kiến cho rằng mức 01 triệu đồng là quá thấp. Tuy nhiên, theo Cục Thuế, cần nhìn nhận đầy đủ bản chất của quy định này để thấy rằng đây là một bước điều chỉnh trên cơ sở lắng nghe, tiếp thu ý kiến phản hồi của cộng đồng người nộp thuế, tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế so với quy định hiện hành tại Nghị định 49/2025/NĐ-CP
NHỮNG ĐIỂM CẦN BIẾT VỀ CÁC TRƯỜNG HỢP TẠM HOÃN XUẤT CẢNH THEO DỰ THẢO NGHỊ ĐỊNH HƯỚNG DẪN LUẬT QUẢN LÝ THUẾ SỐ 108/2025/QH15
Nhằm tăng cường hiệu quả quản lý thuế, đồng thời bảo đảm việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với ngân sách nhà nước trước khi xuất cảnh, pháp luật quản lý thuế hiện hành đang quy định biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với một số trường hợp người nộp thuế chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế (theo Nghị định 49/2025/NĐ-CP).
Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 tiếp tục kế thừa quy định này và có sửa đổi nội dung theo hướng cụ thể hóa hơn, phân loại rõ hơn các nhóm đối tượng và bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quản lý với quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế.
I. Các trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh theo quy định tại Nghị định 49/2025/NĐ-CP
1. Cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh nợ thuế lớn và kéo dài
Tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh khi: (i) Thuộc trường hợp bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế; (ii) Có số tiền thuế nợ từ 50 triệu đồng trở lên; (iii) Khoản nợ đã quá thời hạn nộp từ 120 ngày trở lên (nội dung này tiếp tục được kế thừa tại dự thảo Nghị định)
2. Chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp; Người đại diện pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã nợ thuế lớn và kéo dài
Tạm hoãn xuất cảnh đối với: Cá nhân là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã khi: Thuộc trường hợp bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế; (ii) Có số tiền thuế nợ từ 500 triệu đồng trở lên; (iii) Nợ quá hạn từ 120 ngày trở lên.
Đồng thời, tại dự thảo Nghị định tiếp tục kế thừa các đối tượng tại Nghị định 49/2025/NĐ-CP và có quy định đối tượng là “Cá nhân là chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp” để cụ thể hóa quy định tại Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
3. Người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký
Dự thảo Nghị định tiếp tục kế thừa quy định tạm hoãn xuất cảnh đối với: Cá nhân kinh doanh; Chủ hộ kinh doanh; Chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp; Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã. Đồng thời đã sửa đổi, bổ sung quy định về điều kiện áp dụng đối với đối tượng này. Theo đó, các đối tượng nêu trên sẽ thuộc trường hợp áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh khi:
(i) Không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký;
(ii) Có số tiền thuế nợ từ 01 triệu đồng trở lên;
(iii) Sau 30 ngày kể từ ngày cơ quan thuế thông báo về việc sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh mà vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế.
Đây là điểm điều chỉnh so với Nghị định 49/2025/NĐ-PC và đã được cân nhắc, đánh giá trên cơ sở lắng nghe và tiếp thu ý kiến của cộng đồng người nộp thuế. Nghị định 49/2025/NĐ-CP không quy định ngưỡng nợ tối thiểu, do đó chỉ cần phát sinh khoản nợ thuế quá hạn, dù nhỏ, người nộp thuế vẫn thuộc diện xem xét tạm hoãn xuất cảnh nếu không khắc phục sau thông báo. Việc bổ sung ngưỡng từ 01 triệu đồng trở lên nhằm:
Thứ nhất, xử lý bất cập đối với các khoản nợ rất nhỏ phát sinh do sai sót kỹ thuật, chậm cập nhật dữ liệu hoặc các nguyên nhân khách quan sẽ được loại trừ.
Theo số liệu tổng hợp, có hơn 50% người nộp thuế ở trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký có số tiền thuế nợ dưới 01 triệu đồng, số tiền thuế nợ chiếm khoảng 0,2% tổng số nợ thuế. Con số này phản ánh thực tế hơn một nửa số đối tượng thuộc diện quản lý đặc biệt chỉ chiếm tỷ trọng nợ thuế rất nhỏ.
Nếu tiếp tục áp dụng cơ chế không có ngưỡng như hiện hành, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh có thể tác động đến số lượng lớn người nộp thuế vì các khoản nợ rất nhỏ, trong khi hiệu quả thu hồi ngân sách không tương xứng. Việc bổ sung ngưỡng 01 triệu đồng là giải pháp nhằm bảo đảm nguyên tắc tương xứng giữa tính chất vi phạm và biện pháp quản lý nhà nước áp dụng.
Thứ hai, vẫn bảo đảm tính răn đe: Trạng thái “không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký” là dấu hiệu rủi ro tuân thủ cao, gây khó khăn cho công tác quản lý thuế.
Do đó, ngưỡng 01 triệu đồng được xem là mức hợp lý để vừa bảo vệ quyền lợi người nộp thuế, vừa duy trì hiệu quả quản lý.
Thứ ba, tiếp tục duy trì cơ chế cảnh báo trước: Người nộp thuế vẫn có 30 ngày để hoàn thành nghĩa vụ sau khi nhận thông báo sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh của cơ quan thuế.
Biện pháp tạm hoãn xuất cảnh chỉ áp dụng khi đã có đủ thời gian khắc phục nhưng người nộp thuế vẫn không thực hiện.
4. Người nước ngoài còn nợ thuế
Dự thảo Nghị định tiếp tục kế thừa quy định cá nhân là người nước ngoài có số tiền thuế nợ quá hạn mà chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế sẽ thuộc diện tạm hoãn xuất cảnh.
5. Người Việt Nam xuất cảnh để định cư ở nước ngoài
Dự thảo Nghị định tiếp tục kế thừa quy định áp dụng đối với: Người Việt Nam xuất cảnh để định cư ở nước ngoài; Người Việt Nam định cư ở nước ngoài trước khi xuất cảnh từ Việt Nam nếu còn nợ thuế quá hạn.
II. Làm rõ trình tự áp dụng tạm hoãn xuất cảnh đối với các trường hợp nợ thuế
Bên cạnh việc quy định cụ thể các trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh, dự thảo Nghị định đã sửa đổi, bổ sung quy định cụ thể về quy trình thực hiện theo hướng công khai, minh bạch, có thông báo trước và bảo đảm đầy đủ thời gian để người nộp thuế chủ động khắc phục.
Đây là điểm sửa đổi mới khẳng định biện pháp tạm hoãn xuất cảnh chỉ được áp dụng sau khi cơ quan thuế đã thực hiện đầy đủ trách nhiệm thông báo cho người nộp thuế. Cụ thể:
1. Người nộp thuế được cảnh báo trước 30 ngày
Trước thời điểm ban hành Thông báo tạm hoãn xuất cảnh 30 ngày, cơ quan quản lý thuế phải gửi Thông báo sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với các trường hợp quy định tại điểm a, b, c khoản 1 Điều 28 dự thảo Nghị định.
Quy định này nhằm thông báo cho NNT biết trước để có biện pháp khắc phục ngay khi có kế hoạch xuất cảnh. Người nộp thuế không rơi vào tình trạng bất ngờ khi bị áp dụng biện pháp tại cửa khẩu hoặc sân bay mà không được thông báo trước.
Khoảng thời gian 30 ngày là thời gian hợp lý để: Kiểm tra, đối chiếu số nợ; Thực hiện nộp tiền thuế; Liên hệ cơ quan thuế để xử lý nếu có sai sót dữ liệu; Chủ động điều chỉnh kế hoạch xuất cảnh. Đây là cơ chế bảo đảm quyền được biết và quyền khắc phục của người nộp thuế.
2. Hình thức thông báo được thực hiện đồng thời qua nhiều kênh
Dự thảo Nghị định quy định thông báo được:
Thứ nhất, gửi qua tài khoản giao dịch thuế điện tử của người nộp thuế hoặc cá nhân liên quan.
Thứ hai, công khai trên trang thông tin điện tử của cơ quan quản lý thuế.
Việc sử dụng đồng thời hai hình thức này giúp: Tăng khả năng tiếp cận thông tin; Hạn chế tranh chấp về việc “không nhận được thông báo”; Bảo đảm tính minh bạch trong thực thi. Đây là bước tiến phù hợp với định hướng chuyển đổi số trong quản lý thuế.
3. Chỉ áp dụng khi hết thời hạn thông báo mà vẫn không khắc phục
Đối với nhóm: Cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh nợ từ 50 triệu đồng; Người đại diện pháp luật, chủ sở hữu hưởng lợi nợ từ 500 triệu đồng, ngoài điều kiện nợ quá hạn từ 120 ngày trở lên, trước khi thực hiện tạm hoãn xuất cảnh, cơ quan thuế còn phải thông báo trước 30 ngày để người nộp thuế chủ động khắc phục.
Sau khi đã được cảnh báo trước 30 ngày, nếu người nộp thuế vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế theo ngưỡng quy định thì cơ quan thuế mới ban hành Thông báo về việc tạm hoãn xuất cảnh gửi cơ quan quản lý xuất nhập cảnh.
Như vậy, trình tự gồm 3 bước rõ ràng:
Bước 1: Xác định thuộc diện áp dụng
Bước 2: Thông báo trước 30 ngày
Bước 3: Chỉ thực hiện tạm hoãn nếu không khắc phục
Quy trình này thể hiện nguyên tắc ưu tiên tự nguyện thực hiện nghĩa vụ trước khi áp dụng biện pháp hành chính hạn chế quyền xuất cảnh.
III. Khuyến nghị đối với người nộp thuế
Để tránh phát sinh vướng mắc liên quan đến xuất cảnh, người nộp thuế cần:
- Thường xuyên rà soát tình trạng nghĩa vụ thuế trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính hoặc ứng dụng Etax Mobile;
- Cập nhật đầy đủ địa chỉ đăng ký kinh doanh;
- Chủ động cập nhật, liên hệ với cơ quan thuế khi có thay đổi thông tin;
- Hoàn thành nghĩa vụ thuế đúng thời hạn;
- Kịp thời xử lý ngay khi nhận được thông báo của cơ quan thuế.
- Truy cập Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính bằng tài khoản của doanh nghiệp, cá nhân; Cài đặt và sử dụng ứng dụng Etax Mobile để nhận các thông báo của cơ quan thuế bằng phương thức điện tử.
IV. Kết luận
Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 tiếp tục kế thừa các quy định của Nghị định 49/2025/NĐ-CP, đồng thời có những điều chỉnh theo hướng rõ hơn, hợp lý hơn, sát thực tiễn hơn.
Đặc biệt, việc bổ sung ngưỡng nợ từ 01 triệu đồng đối với trường hợp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký cho thấy định hướng hoàn thiện chính sách theo hướng vừa bảo đảm kỷ cương quản lý thuế, vừa hạn chế tối đa các tác động không cần thiết đối với người nộp thuế. Người nộp thuế cần chủ động nắm bắt quy định để thực hiện đúng nghĩa vụ, tránh ảnh hưởng đến kế hoạch xuất cảnh của mình.
LÀM RÕ ĐỀ XUẤT QUY ĐỊNH NGƯỠNG NỢ 01 TRIỆU ĐỒNG ĐỐI VỚI TRƯỜNG HỢP TẠM HOÃN XUẤT CẢNH NGƯỜI NỘP THUẾ KHÔNG HOẠT ĐỘNG TẠI ĐỊA CHỈ ĐÃ ĐĂNG KÝ
Gần đây, một số ý kiến băn khoăn về đề xuất tại dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, theo đó bổ sung ngưỡng nợ thuế từ 01 triệu đồng trở lên để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, người đại diện theo pháp luật, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.
Có ý kiến cho rằng mức 01 triệu đồng là quá thấp. Tuy nhiên, cần nhìn nhận đầy đủ bản chất của quy định này để thấy rằng đây là một bước điều chỉnh trên cơ sở lắng nghe, tiếp thu ý kiến phản hồi của cộng đồng người nộp thuế, tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế so với quy định hiện hành tại Nghị định 49/2025/NĐ-CP.
Thứ nhất, đây là quy định thu hẹp phạm vi áp dụng so với hiện hành, không phải siết chặt hơn
Theo Nghị định 49/2025/NĐ-CP đang có hiệu lực, đối với trường hợp người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, pháp luật không quy định ngưỡng nợ tối thiểu để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh. Theo đó, chỉ cần phát sinh khoản nợ thuế quá hạn, dù rất nhỏ, người nộp thuế vẫn có thể thuộc diện xem xét áp dụng biện pháp này nếu đã được cơ quan thuế thông báo và quá 30 ngày chưa khắc phục.
Dự thảo Nghị định mới lần này đã bổ sung ngưỡng nợ từ 01 triệu đồng trở lên, tức là loại trừ khỏi diện áp dụng một số lượng rất lớn người nộp thuế có số nợ nhỏ, mang tính kỹ thuật hoặc phát sinh do sai sót hành chính chưa kịp xử lý.
Như vậy, xét về bản chất pháp lý, đây là bước nới lỏng điều kiện áp dụng, thể hiện sự tiếp thu ý kiến xã hội và tinh thần bảo vệ tốt hơn quyền đi lại hợp pháp của công dân.
Thứ hai, số liệu cho thấy việc đặt ngưỡng là cần thiết để tránh tác động bất cân xứng
Theo số liệu tổng hợp, có hơn 50% người nộp thuế ở trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký có số tiền thuế nợ dưới 01 triệu đồng, số tiền thuế nợ chiếm khoảng 0,2% tổng số nợ thuế.
Con số này phản ánh rất rõ một thực tế: hơn một nửa số đối tượng thuộc diện quản lý đặc biệt chỉ chiếm tỷ trọng nợ thuế rất nhỏ.
Nếu tiếp tục áp dụng cơ chế không có ngưỡng như hiện hành, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh có thể tác động đến số lượng lớn người nộp thuế vì các khoản nợ rất nhỏ, trong khi hiệu quả thu hồi ngân sách không tương xứng.
Vì vậy, việc bổ sung ngưỡng 01 triệu đồng là giải pháp nhằm bảo đảm nguyên tắc tương xứng giữa tính chất vi phạm và biện pháp quản lý nhà nước áp dụng.
Thứ ba, cần hiểu đúng bản chất của trạng thái “không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký”
Một số ý kiến chỉ nhìn vào con số 01 triệu đồng để đánh giá mức ngưỡng thấp hay cao. Thực tế, trường hợp này không đơn thuần là nợ thuế. Người nộp thuế thuộc trạng thái “không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký” là trường hợp đã vi phạm nghĩa vụ duy trì thông tin đăng ký thuế chính xác, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm tra và thu hồi nợ thuế. Đây là hành vi làm gián đoạn kết nối quản lý giữa cơ quan nhà nước với người nộp thuế.
Do đó, việc áp dụng biện pháp quản lý đối với nhóm đối tượng này không chỉ dựa trên số tiền nợ, mà còn xuất phát từ yêu cầu bảo đảm tính tuân thủ pháp luật, ngăn ngừa tình trạng bỏ địa chỉ kinh doanh để né tránh nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.
Nói cách khác, ngưỡng 01 triệu đồng không phải là thước đo duy nhất, mà là điều kiện bổ sung trong tổng thể các dấu hiệu vi phạm đã được xác định.
Thứ tư, quy trình áp dụng vẫn bảo đảm đầy đủ cơ hội khắc phục cho người nộp thuế
Cần nhấn mạnh rằng tạm hoãn xuất cảnh không được áp dụng ngay khi phát sinh nợ thuế.
Theo dự thảo, chỉ sau khi: (i) Người nộp thuế đã được xác định thuộc trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đăng ký; (ii) Cơ quan thuế đã gửi thông báo về việc sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh; (iii) Quá 30 ngày kể từ ngày thông báo mà vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế thì biện pháp này mới được xem xét áp dụng.
Khoảng thời gian 30 ngày là khoảng đệm hợp lý để người nộp thuế kiểm tra, đối chiếu thông tin, thực hiện nộp tiền hoặc liên hệ cơ quan thuế xử lý vướng mắc.
Thực tiễn triển khai cho thấy đã có khoảng 7.100 người nộp thuế chủ động liên hệ cơ quan thuế để hoàn thành nghĩa vụ và được hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh.
Điều đó cho thấy cơ chế này vận hành theo hướng cảnh báo - tạo cơ hội khắc phục - mới áp dụng biện pháp hạn chế, chứ không phải chế tài áp đặt tức thời.
Thứ năm, đây là sự cân bằng giữa kỷ cương quản lý và bảo vệ quyền lợi người dân
Quản lý thuế hiện đại đòi hỏi vừa nghiêm minh với hành vi không tuân thủ, vừa tránh gây hệ quả bất lợi không cần thiết cho người nộp thuế.
Nếu giữ nguyên cơ chế không ngưỡng như Nghị định 49/2025/NĐ-CP, có thể phát sinh những trường hợp khoản nợ rất nhỏ vẫn dẫn đến áp dụng biện pháp mạnh.
Nếu đặt ngưỡng quá cao, nguy cơ phát sinh tâm lý chây ỳ, lợi dụng kẽ hở để kéo dài tình trạng bỏ địa chỉ kinh doanh.
Mức 01 triệu đồng là giải pháp dung hòa: vừa loại bỏ được phần lớn các khoản nợ rất nhỏ mang tính kỹ thuật, vừa duy trì hiệu lực răn đe cần thiết đối với hành vi không tuân thủ.
Như vậy đề xuất bổ sung ngưỡng nợ từ 01 triệu đồng đối với trường hợp người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký là bước điều chỉnh hợp lý, có cơ sở thực tiễn và dữ liệu quản lý rõ ràng.
Quan trọng hơn, đây không phải là mở rộng hay siết chặt chế tài, mà là điều chỉnh theo hướng lắng nghe, tiếp thu ý kiến phản hồi của cộng đồng người nộp thuế, nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa hiệu lực quản lý thuế và quyền, lợi ích hợp pháp của người nộp thuế.
Trong bối cảnh xây dựng nền quản lý thuế hiện đại, minh bạch và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, những điều chỉnh như vậy là cần thiết để chính sách vừa nghiêm minh, vừa hợp lý và khả thi trong thực tiễn./.
(Cục Thuế)
