Những nội dung mới tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan

 Nội dung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thực hiện hải quan số

(i) Các thủ tục hành chính hải quan được đơn giản hóa thông qua việc sửa đổi, bổ sung các quy định về chứng từ thuộc bộ hồ sơ hải quan từ dạng chứng từ điện tử sang dạng thông điệp dữ liệu, áp dụng cơ chế một cửa quốc gia (khoản 3 Điều 4, khoản 2 Điều 8, Điều 24 Luật Hải quan); tự động hóa việc thực hiện quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ trên cơ sở ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo (khoản 27 Điều 4, Điều 17, Điều 17a Luật Hải quan); hồ sơ hải quan được nộp thông qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan, người khai hải quan không phải nộp, xuất trình cho cơ quan hải quan các chứng từ do cơ quan quản lý chuyên ngành, tổ chức hoạt động kiểm tra chuyên ngành cấp qua cơ chế một cửa quốc gia (khoản 3 Điều 24 Luật Hải quan), kiểm tra hồ sơ hải quan thông qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan (Điều 32 Luật Hải quan).

(ii) Bỏ điều kiện đại lý làm thủ tục hải quan và nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan cho phù hợp với Luật Đầu tư số 143/2025/QH15. Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định việc quản lý và hoạt động của đại lý làm thủ tục hải quan, nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan (Điều 20 Luật Hải quan);

(iii) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan sửa đổi theo hướng tăng thời hạn lưu giữ hàng hóa gửi kho ngoại quan, địa điểm kinh doanh hàng miễn thuế lên không quá 24 tháng và bỏ quy định thủ tục xin gia hạn (thời hạn lưu giữ trước khi sửa đổi Luật là: 12 tháng và gia hạn 01 lần không quá 12 tháng); tăng thời hạn lưu giữ hàng hóa đưa vào địa điểm thu gom hàng lẻ lên không quá 180 ngày và bỏ quy định thủ tục xin gia hạn (thời hạn lưu giữ trước khi sửa Luật là: 90 ngày và gia hạn 01 lần không quá 90 ngày) (Điều 61 Luật Hải quan).

Về nghĩa vụ của doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan, doanh nghiệp kinh doanh địa điểm thu gom hàng lẻ, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan sửa đổi theo hướng giảm việc báo cáo của doanh nghiệp, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc quản lý của cơ quan hải quan (Điều 63 Luật Hải quan).

(iv) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan đơn giản hóa thủ tục kiểm tra, giám sát đối với hàng hóa vận chuyển chịu sự giám sát hải quan theo hướng quy định người khai hải quan thông báo cho cơ quan hải quan tuyến đường vận chuyển, không yêu cầu đăng ký và được cơ quan hải quan chấp nhận (Điều 65 Luật Hải quan).

 Nội dung sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn quản lý hải quan và quy định của các luật liên quan

(i) Sửa đổi, bổ sung để phù hợp với chức danh, tên gọi, chức năng, nhiệm vụ theo mô hình tổ chức bộ máy mới sau sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước. Theo đó, hệ thống tổ chức của Hải quan Việt Nam gồm các cấp: (i) Cục Hải quan, (ii) Hải quan khu vực, (iii) Hải quan cửa khẩu và Hải quan ngoài cửa khẩu. Tương ứng với các cấp, là các chức danh Cục trưởng Cục Hải quan, Trưởng Hải quan khu vực, Trưởng Hải quan cửa khẩu, Trưởng Hải quan ngoài cửa khẩu...

(ii) Bổ sung quy định về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử để phù hợp Luật Thương mại điện tử để đảm bảo đầy đủ cơ sở pháp lý, thuận lợi cho quá trình triển khai thực hiện quản lý hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử (Điều 16a Luật Hải quan).

(iii) Sửa đổi, bổ sung quy định doanh nghiệp kinh doanh cảng, kho, bãi chịu trách nhiệm thực hiện việc tiêu hủy đối với hàng hóa gây ô nhiễm môi trường trong trường hợp không xác định được chủ phương tiện vận tải, người điều khiển phương tiện vận tải hoặc người được chủ phương tiện vận tải ủy quyền (khoản 5, 6 Điều 58 Luật Hải quan).

(iv) Bổ sung quy định địa điểm thành lập kho ngoại quan, địa điểm thu gom hàng lẻ, địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại khu thương mại tự do, trung tâm logistics, khu công nghệ số tập trung, cụm công nghiệp (khoản 1 Điều 62 Luật Hải quan); Bổ sung quy định về vị trí đặt địa điểm kinh doanh hàng miễn thuế (khoản 2 Điều 62 Luật Hải quan); Bổ sung quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế (Điều 63 Luật Hải quan).

(v) Bổ sung quy định cơ quan hải quan có quyền chủ động tạm dừng hàng hóa quá cảnh nếu phát hiện có căn cứ rõ ràng để nghi ngờ hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ (khoản 2, 3 Điều 73 Luật Hải quan).

(vi) Sửa đổi, bổ sung nguyên tắc kiểm tra sau thông quan được thực hiện trên cơ sở áp dụng quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ và ứng dụng công nghệ số (Điều 77 Luật Hải quan); Sửa đổi thời hạn kiểm tra sau thông quan và gia hạn từ "10 ngày làm việc" thành "không quá 20 ngày", sửa đổi trình tự, thủ tục kiểm tra sau thông quan và giao Chính phủ quy định chi tiết các nội dung liên quan đến kiểm tra sau thông quan (Điều 79, Điều 80, khoản 1 Điều 81, khoản 5 Điều 82 Luật Hải quan).

(vii) Bổ sung nguyên tắc áp dụng Luật Hải quan trong trường hợp luật khác có quy định về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan, chế độ ưu tiên đối với doanh nghiệp khác với quy định của Luật Hải quan trừ Luật Phát triển đô thị, Luật Thủ đô và các nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc biệt, đặc thù (khoản 2 Điều 3 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan).

(viii) Các nội dung khác:

- Bổ sung khái niệm "địa điểm kinh doanh hàng miễn thuế" và sửa đổi, bổ sung khái niệm "kho ngoại quan", khái niệm "người khai hải quan" để phù hợp với thực tế của hoạt động thương mại, quy định của Luật Thương mại điện tử, Luật Bưu chính và các pháp luật có liên quan (khoản 28 Điều 4 Luật Hải quan). Đồng thời, bổ sung nghĩa vụ của các đối tượng có thể là người khai hải quan (khoản 2 và khoản 3 Điều 18 Luật Hải quan).

- Bổ sung trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền khi quy hoạch, thiết kế xây dựng liên quan đến khu thương mại tự do (khoản 4 Điều 22 Luật Hải quan).

- Sửa đổi, bổ sung quy định về việc mã số hàng hóa thuộc Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo giấy phép, theo điều kiện, Danh mục hàng thuộc đối tượng kiểm tra chuyên ngành đảm bảo thống nhất về mã số hàng hóa theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam (khoản 4 Điều 26 Luật Hải quan).

- Về khai bổ sung, sửa đổi, bổ sung theo hướng: Đối với hàng hóa đã được thông quan, trường hợp người khai hải quan tự phát hiện và khai bổ sung trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày thông quan và trước thời điểm quyết định dừng đưa hàng qua khu vực giám sát, kiểm tra sau thông quan, thanh tra, kiểm tra đối với hàng hóa đã thông quan. Đối với trường hợp khai bổ sung quá thời hạn hoặc khai bổ sung theo yêu cầu của cơ quan hải quan thì bị xử phạt theo quy định của pháp luật. Bổ sung các trường hợp khai bổ sung khác. Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết Điều này (khoản 4 và khoản 7 Điều 29 Luật Hải quan).

- Sửa đổi, bổ sung theo hướng phân cấp cho Bộ trưởng Bộ Tài chính quyết định các trường hợp đặc biệt khác được miễn kiểm tra thực tế hàng hóa (điểm c khoản 1 Điều 33 Luật Hải quan).

- Bổ sung nội dung giao Bộ Tài chính quy định chi tiết về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh (khoản 3 Điều 52 Luật Hải quan).

- Bổ sung quy định hàng hóa trung chuyển là hàng hóa vận chuyển chịu sự giám sát hải quan và giao Chính phủ quy định chi tiết thủ tục hải quan đối với hàng hóa vận chuyển chịu sự giám sát hải quan (khoản 1 và khoản 5 Điều 64 Luật Hải quan).

- Sửa đổi, bổ sung trách nhiệm của cơ quan hải quan trong tổ chức thu thuế và các khoản thu khác để đảm bảo thống nhất với Luật Quản lý thuế (khoản 2 Điều 84 Luật Hải quan).

- Sửa quy định về trị giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu theo hướng trị giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu là giá thực tế của hàng hóa tính đến cửa khẩu xuất khẩu, không bao gồm chi phí vận tải quốc tế và chi phí bảo hiểm quốc tế (khoản 2 Điều 86 Luật Hải quan).

- Bãi bỏ các quy định về kho bảo thuế (khoản 9 Điều 4, điểm a khoản 1 Điều 7, điểm đ khoản 3 Điều 22, Điều 61, 62, 63 Luật Hải quan); thẩm quyền của Chính phủ quy định cụ thể tổ chức, nhiệm vụ, hoạt động của Hải quan các cấp (khoản 2 Điều 14 Luật Hải quan).

Sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật có liên quan:

- Sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ theo hướng bổ sung quy định về việc cơ quan hải quan có quyền chủ động tạm dừng đối với trường hợp nghi ngờ hàng hóa "quá cảnh" là hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ (khoản 1 Điều 2 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan).

- Sửa đổi một số khoản của Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Bảo vệ bí mật nhà nước, Luật Xử lý vi phạm hành chính để phù hợp với chức danh, tên gọi, chức năng, nhiệm vụ theo mô hình tổ chức bộ máy hiện nay (khoản 2, 3, 4, 5 Điều 2 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan).