Kiến nghị điều chỉnh chỉ số BMI trong khám nghĩa vụ quân sự

Bộ Quốc phòng nhận được kiến nghị của cử tri tỉnh Phú Thọ do Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội chuyển đến theo Công văn số 602/UBDNGS15 ngày 21/5/2025 với nội dung: “Tại mục I, phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư số 105/2023/TT-BQP ngày 06/12/2023 của Bộ Quốc phòng quy định tiêu chuẩn thể lực, trong đó công dân chỉ đạt tiêu chuẩn nhập ngũ khi có chỉ số BMI từ 18.5 đến 29.9. Điều này dẫn đến nhiều công dân có sức khoẻ tốt nhưng không đủ BMI theo quy định nên không được nhập ngũ vào các đơn vị. 

Đề nghị Bộ xem xét nghiên cứu, sửa đổi để đảm bảo thuận lợi cho việc khám tuyển nghĩa vụ quân sự đối với công dân hiện nay”.

Về kiến nghị nêu trên của cử tri, Bộ Quốc phòng trả lời như sau:

1. Giá trị chỉ số BMI (Body Mass Index)

Chỉ số BMI là chỉ số thể trọng hay chỉ số khối lượng cơ thể được dùng phổ biến hiện nay do cách tính đơn giản, dễ dàng phát hiện người gày ốm, suy dinh dưỡng hay thừa cân, béo phì ở các mức độ nặng nhẹ khác nhau. Chỉ số BMI càng cao thì lượng mỡ trong cơ thể càng nhiều; ngược lại, chỉ số BMI thấp thì cơ thể gày ốm. Áp dụng chỉ số BMI trong đánh giá, phân loại sức khỏe đảm bảo khoa học, khách quan hơn khi sử dụng các chỉ số chiều cao, cân nặng riêng biệt và được nhiều nước trên thế giới sử dụng trong tiêu chuẩn sức khoẻ tuyển chọn công dân nhập ngũ.

2. Quy trình soạn thảo Thông tư số 105/2023/TT-BQP

Sau 05 năm thực hiện, Thông tư liên tịch số 16/2016/TTLT-BYT-BQP ngày 30/6/2016 của liên Bộ Y tế - Bộ Quốc phòng quy định việc khám sức khỏe thực hiện nghĩa vụ quân sự đã bộc lộ nhiều vướng mắc, bất cập; do vậy, ngày 29/12/2021, Bộ Y tế ban hành Quyết định số 5919/QĐ-BYT về việc “Ban hành Kế hoạch xây dựng văn bản quy phạm pháp luật về y tế năm 2022”, trong đó có xây dựng Thông tư thay thế Thông tư liên tịch số 16/2016/TTLT-BYT-BQP.

Trong quá trình soạn thảo Thông tư thay thế Thông tư liên tịch số 16/2016/TTLT-BYT-BQP, Bộ Y tế đã tham khảo tiêu chuẩn chỉ số BMI của Tổ chức Y tế thế giới và tổng hợp ý kiến các chuyên gia bệnh viện hàng đầu (Bệnh viện Nội tiết Trung ương, Bệnh viện Bạch Mai,...) đề xuất bổ sung, cụ thể hoá chỉ số BMI thành tiêu chuẩn phân loại theo thể lực. Dự thảo Thông tư được Hội đồng khoa học Bộ Y tế thẩm định và nghiệm thu ngày 12/7/2022.

Thực hiện quy định tại Luật Khám bệnh, chữa bệnh (có hiệu lực từ ngày 01/01/2024), Bộ Quốc phòng chủ trì tiếp tục soạn thảo Thông tư thay thế Thông tư liên tịch số 16/2016/TTLT-BYT-BQP. Trong đó, tiêu chuẩn phân loại thể lực được áp dụng theo Bộ Y tế. Dự thảo Thông tư được xin ý kiến rộng rãi và nhận được sự đồng thuận cao của Bộ Y tế, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, ủy ban nhân dân và Bộ Chỉ huy quân sự các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trước khi ban hành.

3. Kết quả thực hiện chỉ số BMI trong tuyển chọn công dân nhâp ngũ và ý kiến đề xuất

Trước thời điểm tháng 7/2025, tiêu chuẩn sức khoẻ gọi công dân nhập ngũ thực hiện theo 02 thông tư của Bộ Quốc phòng: Thông tư số 105/2023/TT-BQP ngày 06/12/2023 và Thông tư số 148/2018/TT-BQP ngày 04/10/2018. Trong đó, Thông tư số 105/2023/TT-BQP quy định tiêu chuẩn sức khoẻ chung và quy định cách cho điểm thể lực, bệnh tật, phân loại sức khoẻ đối với các trường hợp công dân vào quân đội (tuyển quân, tuyển sinh quân sự, tuyển dụng); Thông tư số 148/2018/TT-BQP bổ sung quy định tiêu chuẩn riêng về sức khoẻ đối với công dân gọi nhập ngũ.

Trong quá trình thực hiện Thông tư số 105/2023/TT-BQP đối với công tác tuyển chọn công dân nhập ngũ cơ bản thuận lợi, các đơn vị nhận thấy thể lực (chiều cao, cân nặng, BMI) chiến sĩ mới đồng đều hơn các năm trước. Tuy nhiên, một vài địa phương có ý kiến đề nghị Bộ Quốc phòng nghiên cứu xem xét đạt tiêu chuẩn sức khoẻ thực hiện nghĩa vụ quân sự đối với các trường hợp công dân cao, gầy, khoẻ mạnh. Do vậy, ngày 09/3/2025, Bộ Quốc phòng giao Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật chỉ đạo Cục Quân y chủ trì phối hợp với các cơ quan nghiên cứu, tham mưu, đề xuất điều chỉnh tiêu chuẩn sức khỏe về chỉ số BMI trong gọi công dân nhập ngũ. Cục Quân y khảo sát toàn quân và nhận được 102 ý kiến tham gia của các cơ quan, đơn vị, gồm: 19 đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng, 62 Bộ Chỉ huy Quân sự cấp tỉnh, 21 bệnh viện Quân đội. Kết quả khảo sát chung, các cơ quan, đơn vị đề xuất điều chỉnh chỉ số BMI trong gọi công dân nhập ngũ: 16,0-29,9 là 1,96% (02/102); 16,5-29,9 là 3,92% (04/102); 17,0-29,9 là 38,23% (39/102); 17,5-29,9 là 55,88% (57/102); 18,0-29,9 là 64,70% (66/102).

Ngày 03/7/2025, Bộ Quốc phòng đã ban hành Thông tư số 68/2025/TT-BQP sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 148/2018/TT-BQP ngày 04/10/2018 quy định tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ; trong đó đã sửa đổi chỉ số BMI đạt tiêu chuẩn sức khoẻ nghĩa vụ quân sự trong khoảng từ 18.0- 29.9.