Dự thảo Nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi hành Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi hành Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng trên Cổng TTĐT của Bộ.

Đảm bảo thực hiện chính sách, chế độ ưu đãi người có công thống nhất, hiệu quả, khả khi

Phạm vi điều chỉnh: Nghị định thay thế Nghị định số 131/2021/NĐ-CP quy định chi tiết về việccông nhận và giải quyết chế độ ưu đãi đối với người có công với cách mạng, thân nhân người có công với cách mạng và các biện pháp thi hành Pháp lệnh Ưu đãi người có công, trong đó tập trung sửa đổi, bổ sung một số nội dung mới được quy định tại Pháp lệnh số 05/2026/UBTVQH16, giải quyết các vấn đề vướng mắc, bổ sung quy định về việc triển khai thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và không quy định chi tiết về thủ tục hành chính để đảm bảo tổ chức thực hiện chính sách, chế độ ưu đãi người có công thống nhất, hiệu quả, khả khi.

Đối tượng áp dụng của dự thảo Nghị định gồm: 

- Người có công với cách mạng theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Pháp lệnh; 

- Thân nhân của người có công với cách mạng theo quy định tại khoản 3 Điều 3 Pháp lệnh;

- Các cơ quan, tổ chứcvà cá nhân có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan với chính sách ưu đãi người cócông theo quy định của Pháp lệnh.

Bố cục dự thảo Nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi hành Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng

Bố cục của dự thảo Nghị định Dự thảo Nghị định gồm có 08 chương và 134 điều có 09 phụ lục với bố cục như sau: 

(i) 02 chương quy định chung là Chương 1 “Quy định chung” (03 điều) và Chương 8 “Tổ chức thực hiện và Điều khoản thi hành” (03 điều).

(ii) 06 chương quy định chi tiết, hướng dẫn triển khai thực hiện về điều kiện, tiêu chuẩn, căn cứ, thẩm quyền công nhận, giải quyết chế độ ưu đãi đối với người có công, thân nhân người có công và các biện pháp thi hành Pháp lệnh gồm: 

Chương 2 quy định về “Điều kiện, tiêu chuẩn, căn cứ, thẩm quyền công nhận, giải quyết và thời điểm hưởng chế độ ưu đãi”: 59 điều, bổ sung 04 điều (công nhận liệt sĩ trong trường hợp đặc biệt). 

Chương 3 quy định về “Thực hiện chế độ ưu đãi đối với người có công, thân nhân người có công”: 17 điều.

Chương 4 quy định về “Một số nội dung khác trong thực hiện chế độ ưu đãi người có công”: 18 điều, bổ sung 05 điều (cơ sở dữ liệu về người có công với cách mạng).

Chương 5 quy định về “Tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, quản lý công trình ghi công liệt sĩ, mộ liệt sĩ”: 17 điều.

Chương 6 quy định về “Giám định y khoa để xem xét công nhận người có công và thân nhân của người có công”: 04 điều, lược bỏ 03 điều (thủ tục giám định y khoa).

Chương 7 quy định về “Nguồn lực thực hiện”: 13 điều.

Nội dung cơ bản của dự thảo Nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi hành Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng

Nội dung sửa đổi, hoàn thiện

Trong quá trình triển khai thực hiện phát sinh một số tồn tại, vướng mắc, dự thảo lần này đã tập trung nghiên cứu và đề xuất sửa đổi nhằm tháo gỡ các vướng mắc, đảm bảo việc triển khai chính sách đồng bộ, thống nhất trong cả nước. Các nhóm nội dung được tập trung sửa đổi, bổ sung như sau:

a) Về điều kiện, tiêu chuẩn công nhận người có công:

- Sửa đổi, bổ sung điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh đối với trường hợp làm nhiệm vụ quốc phòng an ninh có tính chất nguy hiểm khi xây dựng tuyến biên giới, làm nhiệm vụ mật, thực hiện nhiệm vụ ngăn chặn, bắt giữ đối tượng thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội, sau đó đối tượng bị xử lý theo quy định của pháp luật hình sự, về địa bàn có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn,...(các Điều 14, 34).

Đặc biệt về việc công nhận liệt sĩ đối với trường hợp thương binh chết do vết thương tái phát theo quy định tại điểm i khoản 1 Điều 14 Pháp lệnh, dự thảo Nghị định đã được Pháp lệnh số 05/2026/PL-UBTVQH16 lược bỏ quy định về “bệnh án điều trị vết thương tái phát của bệnh viện tuyến huyện trở lên và biên bản kiểm thảo tử vong, trong đó thể hiện vết thương tái phát là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong”. 

Tại dự thảo Nghị định quy định sửa đổi, bổ sung căn cứ xác lập hồ sơ, cấp giấy chứng nhận hy sinh đối với trường hợp này.

- Sửa đổi, bổ sung một số quy định về thẩm quyền công nhận, căn cứ lập hồ sơ, thành phần hồ sơ đề nghị công nhận người hoạt động cách mạng trước ngày 01/01/1945, người hoạt động cách mạng từ ngày 01/01/1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, liệt sĩ, thương binh, người hưởng trợ cấp thờ cúng liệt sĩ theo hướng đảm bảo sự thống nhất, chặt chẽ, không bỏ sót đối tượng.

- Sửa đổi, bổ sung Danh mục địa bàn biên giới, trên biển, hải đảo có hệ số khu vực 0,7 và 1,0, gồm 159 địa bàn (xã, phường, đặc khu, nhà giàn), tăng 31 địabàn so với danh mục 128 địa bàn trước đây. 

Danh mục được xây dựng trên cơ sở Danh sách các địa bàn áp dụng phụ cấp khu vực 0,7 từ ngày 01/7/2026 được quy định tại Phụ lục ban hành kèm theo Thông tư 15/2026/TT-BNV sửa đổi Thông tư liên tịch 11/2005/TTLT-BNV-BLĐTBXH-BTC-UBDT.

- Sửa đổi, bổ sung căn cứ Huân chương Chiến công do làm nhiệm vụ ở biên giới, hải đảo, làm nhiệm vụ quốc tế ở Lào, Cam-pu-chia để giải quyết chế độ ưu đãi đối với người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế.

- Bổ sung 01 mục (Mục 13 Chương II dự thảo Nghị định) quy định về việc công nhận liệt sĩ trong trường hợp đặc biệt

Thực tiễn hơn 10 năm giải quyết các trường hợp tồn đọng cho thấy chủ yếu là các trường hợp đề nghị công nhận liệt sĩ còn thiếu hồ sơ, giấy tờ, do hoàn cảnh chiến tranh, hồ sơ, tài liệu bị thất lạc hoặc không đầy đủ, nhưng có căn cứ thực tiễn, lịch sử để tiếp tục xem xét.

Khoản 2 Điều 48 Pháp lệnh số 05/2026/UBTVQH16 giao Chính phủ quy định việc công nhận người có công trong trường hợp còn thiếu hồ sơ nhưng có căn cứ thực tiễn, lịch sử rõ ràng hoặc trường hợp đặc biệt khác. 

Trên cơ sở đó, dự thảo Nghị định quy định cơ chế xem xét công nhận liệt sĩ trong trường hợp đặc biệt, bảo đảm khách quan, chặt chẽ, thận trọng và không làm thay đổi điều kiện, tiêu chuẩn công nhận liệt sĩ theo Pháp lệnh.

Đối với các đối tượng người có công khác, trường hợp thiếu hồ sơ, giấy tờ được quy định cụ thể trong thành phần hồ sơ, trình tự, thủ tục của từng đối tượng.

b) Về thực hiện các chế độ ưu đãi:

- Sửa đổi thủ tục cấp lại Bằng “Tổ quốc ghi công” (Điều 24 Nghị định số131/2021/NĐ-CP) theo hướng lược bỏ quy định trình Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định cấp lại. 

Liệt sĩ là diện người có công đặc biệt, quy trình công nhận và truy tặng Bằng “Tổ quốc ghi công” được thực hiện nghiêm ngặt, đầy đủ theo quy định của pháp luật từng thời kỳ, đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận và ban hành quyết định cấp Bằng “Tổ quốc ghi công”. 

Quy trình cấp lại hiện nay được thực hiện qua nhiều cấp trung gian, là quy trình lặp lại, kéo dài thời gian giải quyết, chưa đáp ứng yêu cầu về chuyển đổi số và cải cách hành chính. 

Đồng thời, đây là một trong các thủ tục hành chính được định hướng sớm triển khai trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, các dữ liệu, thông tin được công bố, chuẩn hóa, thống nhất, dùng chung trên cơ sở dữ liệu thuộc lĩnh vực ưu đãi người có công vớicách mạng.

Việc sửa đổi nhằm tăng cường trách nhiệm của địa phương, là cơ quan quản lý hồ sơ liệt sĩ, tinh gọn quy trình giải quyết thủ tục hành chính, giảm thời gian xử lý hồ sơ, bảo đảm thực hiện chủ trương cải cách hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ, đáp ứng kịp thời, nhanh chóng mong mỏi người dân.

- Bổ sung, hoàn thiện quy định về thu hồi Bằng “Tổ quốc ghi công” (Điều 25 Nghị định số 131/2021/NĐ-CP) theo hướng ủy quyền Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, là cơ quan chỉ đạo, theo dõi, tổ chức thực hiện, đảm bảo kịp thời, thống nhất.

- Sửa đổi, bổ sung nội dung tổ chức thực hiện công tác điều dưỡng, phục hồi sức khỏe đối với người có công và thân nhân (Điều 90, 91 Nghị định số131/2021/NĐ-CP).

Hiện nay, trên cả nước đã có hệ thống các cơ sở điều dưỡng thực hiện nhiệm vụ chính trị là điều dưỡng tập trung người có công với cách mạng. 

Để đáp ứng nguyện vọng của người có công là được thụ hưởng dịch vụ điều dưỡng tập trung tại nhiều địa danh khác nhau, việc tổ chức thực hiện điều dưỡng tập trung được thực hiện xuyên suốt trong năm, phụ thuộc vào việc sắp xếp lịch trình điều dưỡng, tình trạng sức khỏe, bên cạnh đó, do tính chất các công việc mang tính đặc thù của chế độ điều dưỡng phục hồi sức khỏe (khám, tư vấn sức khỏe, tập phục hồi chức năng, cần phải có người có chuyên môn về y tế thực hiện),… 

Việc sửa đổi nhằm tạo thuận lợi cho các trung tâm điều dưỡng người có công trong tổ chứctriển khai thực hiện chế độ điều dưỡng, bảo đảm chăm sóc đầy đủ, kịp thời, chất lượng đối với người có công.

- Sửa đổi, bổ sung quy định mở rộng đối tượng nuôi dưỡng tập trung (Điều 78 dự thảo Nghị định).

Việc mở rộng đối tượng nuôi dưỡng tập trung sang người có công, thân nhân liệt sĩ hưởng trợ cấp hàng tháng sống cô đơn để đáp ứng mục tiêu chăm lo cơ bản cho các diện người có công có hoàn cảnh cần thiết được chăm sóc, nuôi dưỡng.

Việc lấy tiêu chí "sống cô đơn" làm căn cứ chính giúp chính sách đúng bản chất nhân đạo của chế độ nuôi dưỡng tập trung và đảm bảo công bằng. 

Đồng thời, việc mở rộng đối tượng còn giúp tận dụng hiệu quả cơ sở vật chất, nhân lực của hệ thống cơ sở nuôi dưỡng, điều dưỡng đã được đầu tư, tránh dư thừa công suất khi nhóm đối tượng cũ có xu hướng giảm dần theo thời gian. 

Đây là sự điều chỉnh phù hợp với chủ trương chăm lo toàn diện đời sống người có công, vừa đảm bảo an sinh xã hội vừa nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công.

- Sửa đổi, bổ sung quy định về giải quyết trợ cấp tuất hằng tháng đối với thân nhân người có công từ trần trước 01/7/2021 (Điều 129 Nghị định số131/2021/NĐ-CP).

Việc sửa đổi quy định rõ hơn về thời điểm hưởng đối với thân nhân người có công từ trần trước ngày 01/7/2021 nhằm giải quyết vướng mắc trong quy định hiện hành và đảm bảo đầy đủ đối tượng, mang tính kế thừa và công bằng trong thực hiện chính sách.

c) Về công tác quản lý hồ sơ, quản lý mộ liệt sĩ, nghĩa trang liệt sĩ và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin:

- Sửa đổi, bổ sung các nội dung liên quan đến công tác quản lý nhà nước về quản lý, lưu trữ, sửa đổi hồ sơ người có công đảm bảo rõ trách nhiệm, không chồng chéo và tạo điều kiện đảm bảo triển khai thực hiện minh bạch, thống nhất, bổ sung quy định về dữ liệu, thông tin người có công.

- Sửa đổi, bổ sung các nội dung liên quan đến xác định hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Theo đó, cập nhật việc thực hiện phân cấp nhiệm vụ từ Bộ Nội vụ về Sở Nội vụ, quy định hồ sơ thủ tục và trách phân định trách nhiệm của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ Nội vụ, bổ sung quy định về triển khai công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN theo chỉ đạo của Tổng Bí thư.

- Sửa đổi, bổ sung các điều quy định về hồ sơ khung trong công nhận, thực hiện chế độ ưu đãi người có công. Các nội dung hướng dẫn chi tiết về thủ tục, hồ sơ mẫu biểu cụ thể và quy trình do Bộ Nội vụ và các Bộ được giao nhiệm vụ hướng dẫn thực hiện.

d) Về thành lập, quản lý và sử dụng Quỹ Đền ơn đáp nghĩa, chi trả trợ cấp ưu đãi người có công:

- Về Quỹ Đền ơn đáp nghĩa: Sửa đổi, bổ sung quy định liên quan đến mục đích hoạt động, việc quản lý, phạm vi vận động, việc thành lập và nội dung sửdụng Quỹ Đền ơn đáp nghĩa đảm bảo thống nhất, hiệu quả.

Sửa đổi để đảm bảo tính pháp lý đối với việc duy trì hoạt động Quỹ Đền ơn đáp nghĩa trong quân đội phù hợp với quy định của pháp luật, bảo đảm kế thừa và tiếp tục phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, phát huy được trách nhiệm chính trị của cán bộ, chiến sĩ toàn quân, phù hợp với tính đặc thù và thực tiễn hoạt động quân sự của quân đội, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam trong tình hình mới. 

Theo đó, dự thảo Nghị định quy định Bộ Quốc phòng giữ lại nguồn vận động để phục vụ các hoạt động đền ơn đáp nghĩatrong phạm vi Bộ Quốc phòng (sau khi điều tiết một phần về Quỹ trung ương).

- Về chi trả trợ cấp: dự thảo Nghị định đề xuất việc áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt đối với gói thầu cung cấp dịch vụ chi trả trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi người có công với cách mạng.

đ) Về tên gọi và chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan, tổ chức, đơn vị quy định trong dự thảo Nghị định:

- Điều chỉnh tên gọi và chức năng, nhiệm vụ của các Bộ theo Luật Tổ chức Chính phủ ngày 18 tháng 2 năm 2025 và chức năng, nhiệm vụ của từng Bộ được Chính phủ quy định; bổ sung khoản quy định trách nhiệm của các Bộ có liên quan trong việc tổ chức thực hiện, thống nhất với quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các Bộ do cấp có thẩm quyền ban hành.

- Điều chỉnh tên gọi của Ban đảng, Ban cán sự đảng, Đảng đoàn, Đảng ủy trực thuộc Trung ương phù hợp với quy định hiện hành (Điều 6, 11): Sửa đổi, bổ sung quy định về thẩm quyền công nhận: khoản 1 Điều 6, khoản 1 Điều 11; Điều chỉnh tên gọi của các cơ quan, tổ chức, đơn vị phù hợp với quy định hiện hành.... 

Nội dung bổ sung

a) Bổ sung 05 điều (Mục 5 Chương IV) quy định về tạo lập, khai thác, sử dụng, quản trị cơ sở dữ liệu về lĩnh vực người có công với cách mạng.

Hiện nay, việc xây dựng, vận hành và khai thác cơ sở dữ liệu người có công đã và đang được triển khai trên thực tế, tuy nhiên chưa có quy định đầy đủ, thống nhất về trách nhiệm tạo lập, cập nhật, quản trị, khai thác và sử dụng dữ liệu. 

Việc bổ sung quy định sẽ tạo cơ sở pháp lý để cơ quan chủ quản các cơ sở dữ liệu thực hiện quản lý, vận hành cơ sở dữ liệu đồng bộ, thống nhất trên phạm vi cả nước nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho công tác chuyển đổi số trong lĩnh vực người có công với cách mạng.

b) Bổ sung 01 điều (Điều 76) về chính sách ưu đãi trong hoạt động khuyến nông.

Việc bổ sung quy định này tạo điều kiện cho người có công và thân nhân người có công được ưu tiên tiếp cận các hoạt động đào tạo, tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, mô hình sản xuất tiên tiến; góp phần nâng cao năng lực sản xuất, phát triển sinh kế bền vững, cải thiện đời sống, thực hiện chủ trương ưu đãi người có công toàn diện, không chỉ thông qua trợ cấp mà còn thông qua các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội và phát triển nông thôn bền vững.

Nội dung lược bỏ

a) Bãi bỏ quy định về tổ chức phát động học tập tấm gương đối với việc công nhận liệt sĩ, thương binh đối với trường hợp hy sinh, bị thương quy định tại điểm k khoản 1 Điều 14 và điểm k khoản 1 Điều 23 Pháp lệnh (Điều 19 Nghị định số131/2021/NĐ-CP).

Pháp lệnh đã lược bỏ các quy định định tính tại điểm k khoản 1 Điều 14 và Điều 23 về điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh, cụ thể : bỏ cụm từ “đặc biệt dũng cảm”. 

Đây là các tiêu chí định tính, không lượng hóa được thành các tiêu chí cụ thể dẫn đến khó khăn, vướng mắc trong áp dụng pháp luật. Vì vậy, dự thảo Nghị định cũng đã sửa đổi hồ sơ, thủ tục công nhận liệt sĩ, thương binh đối với trường hợp này.

b) Không quy định yêu cầu thành phần hồ sơ phải có bản sao Bằng “Tổ quốc ghi công” tại các thủ tục hành chính quy định tại Điều 26, Điều 28 Nghị định số131/2021/NĐ-CP để đảm bảo việc đề nghị, giải quyết chính sách không bị trùng lặp, khó khăn trong thực tiễn triển khai.

Thực hiện chủ trương cải cách hành chính, chuyển đổi số, chuyển từ phương thức quản lý dựa trên hồ sơ giấy sang khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu và hồ sơ đang được cơ quan nhà nước quản lý; đồng thời tránh yêu cầu cung cấp lại thông tin đã có trong hồ sơ, được cơ quan nhà nước cấp và quản lý, bảo đảm nguyên tắc cơ quan giải quyết thủ tục hành chính tự khai thác, đối chiếu thông tin thuộc phạm vi quản lý.

c) Bãi bỏ quy định yêu cầu về Phiếu lý lịch tư pháp số 1 tại Điều 119, căn cước công dân quy định tại Điều 130, 131 của Nghị định số 131/2021/NĐ-CP theo đúng yêu cầu về cắt giảm thành phần hồ sơ do cơ quan nhà nước cung cấp và được khai thác trên môi trường điện tử.

Đây là yêu cầu bắt buộc quy định tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp số 107/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2026). 

Theo đó, quy định cơ quan, tổ chức không được yêu cầu cá nhân cung cấp Phiếu lý lịch tư pháp, trừ trường hợp pháp luật có quy định; Thông tin lý lịch tư pháp được khai thác, chia sẻ từ cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp và các cơ sở dữ liệu liên quan để phục vụ giải quyết thủ tục hành chính.

Đồng thời, dự thảo Nghị định cũng lược bỏ yêu cầu bắt buộc thành phần là bản sao căn cước công dân, quy định việc khai thác trên cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (Điều 130, 135).

d) Bãi bỏ quy định về cấp sổ trang cấp dụng cụ chỉnh hình, phục hồi chức năng (Điều 90 của Nghị định số 131/2021/NĐ-CP).

Thực tế thời gian vừa qua, không thực hiện việc cấp mới sổ trang cấp dụng cụ chỉnh hình, phương tiện trợ giúp, phục hồi chức năng. Việc bãi bỏ quy định này là phù hợp trong tình hình mới, nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính.

đ) Bãi bỏ quy định bổ sung điều kiện hưởng trợ cấp tuất hằng tháng, trợ cấp tuất nuôi dưỡng hằng tháng quy định tại khoản 4 Điều 121.

Các quy định về điều kiện hưởng tuất (bổ sung điều kiện về kết luận tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đối với con bị khuyết tật và điều kiện về tổng thu nhập hằng tháng thấp hơn 0,6 lần mức chuẩn) chưa đảm bảo đúng quy định của Pháp lệnh, làm hạn chế đối tượng hưởng chế độ ưu đãi. 

Tiếp thu ý kiến tại Báo cáo kiểm toán về chính sách ưu đãi người có công và các báo cáo giám sát của Ủy ban Xã hội của Quốc hội, dự thảo Nghị định lược bỏ quy định này.

e) Dự thảo Nghị định lược bỏ các nội dung quy định chi tiết về hồ sơ, thủ tục, quy trình thực hiện công nhận người có công, giải quyết thực hiện các chế độ ưu đãi đối với người có công, thân nhân người có công.

Bộ Nội vụ sẽ ban hành thông tư hướng dẫn chi tiết, đảm bảo đơn giản hóa thành phần hồ sơ; tăng cường sử dụng dữ liệu số, hồ sơ điện tử và dữ liệu dùng chung của các cơ quan nhà nước; mở rộng việc khai thác tài liệu lưu trữ, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và các nguồn thông tin hợp pháp khác để thay thế các loại giấy tờ khó thu thập; giảm tối đa thời gian giải quyết hồ sơ nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ, khách quan, đúng đối tượng, qua đó góp phần thực hiện đầy đủ, hiệu quả các chủ trương của Đảng, Nhà nước.

Toàn văn dự thảo Nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi hành Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng