DOANH NHÂN VIỆT NAM VÀ KHÁT VỌNG XÂY DỰNG CÁC TẬP ĐOÀN MANG THƯƠNG HIỆU QUỐC GIA

Quá trình phát triển của các nền kinh tế mạnh luôn gắn liền với sự xuất hiện của những thế hệ doanh nhân có tầm nhìn dài hạn, dám đổi mới, dám đầu tư, có khả năng biến khát vọng phát triển thành năng lực kinh tế thực tiễn.

Các tập đoàn lớn trên thế giới không chỉ là những thực thể kinh doanh thành công, quan trọng hơn là những chủ thể góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Thông qua công nghệ, thương hiệu, chuỗi giá trị và mạng lưới toàn cầu, những tập đoàn này trở thành biểu tượng cho sức mạnh kinh tế của mỗi quốc gia.

Sau hơn bốn thập kỷ đổi mới, Việt Nam đã hình thành được cộng đồng doanh nghiệp ngày càng lớn mạnh. Khu vực kinh tế tư nhân đang trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế, đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng, tạo việc làm và đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, yêu cầu của giai đoạn phát triển mới không chỉ là có nhiều doanh nghiệp hơn, mà cần hình thành những doanh nghiệp đủ lớn, đủ mạnh, có khả năng cạnh tranh quốc tế, từng bước xây dựng các tập đoàn mang thương hiệu quốc gia.

Muốn hiện thực hóa khát vọng đó, cùng với vốn, công nghệ, thị trường, yếu tố quyết định, quan trọng nhất là đội ngũ doanh nhân - Những người có trí tuệ, bản lĩnh, khát vọng vươn cao, vươn xa, có trách nhiệm với sự phát triển của đất nước. Để xây dựng những tập đoàn mang thương hiệu quốc gia, trước hết, nền kinh tế cần kiến tạo được thế hệ doanh nhân mang tầm vóc quốc gia.

Phía sau mỗi tập đoàn lớn luôn là những con người có tầm nhìn lớn. Kiến tạo thế hệ doanh nhân Việt Nam mới với trí tuệ, bản lĩnh, khát vọng và năng lực toàn cầu không chỉ là yêu cầu đối với cộng đồng doanh nghiệp, mà là nhiệm vụ phát triển quốc gia.

Từ doanh nhân kinh doanh đến doanh nhân kiến tạo phát triển

Doanh nhân lớn không chỉ được đo bằng quy mô tài sản, mà bằng khả năng tạo ra giá trị mới, đóng góp hiệu quả vào nâng cao năng lực phát triển của nền kinh tế.

Trong quá trình đổi mới, doanh nhân Việt Nam từng bước trưởng thành mạnh mẽ. Từ những doanh nghiệp ban đầu chủ yếu khai thác cơ hội thị trường trong nước, nhiều doanh nghiệp đã từng bước mở rộng quy mô, xây dựng thương hiệu, đầu tư công nghệ và tham gia vào các thị trường quốc tế. Sự phát triển đó phản ánh sức sống, tinh thần sáng tạo, khả năng thích ứng của khu vực kinh tế tư nhân.

Tuy nhiên, bước vào giai đoạn phát triển mới, vai trò của doanh nhân cần được nhìn nhận ở tầm cao hơn. Doanh nhân không chỉ là người tìm kiếm lợi nhuận, mà phải là người tạo lập năng lực sản xuất, công nghệ, việc làm và giá trị cho xã hội. Một doanh nghiệp lớn thành công không chỉ nhờ khả năng kinh doanh, mà còn nhờ khả năng nhìn thấy xu hướng dài hạn, đầu tư cho tương lai, xây dựng doanh nghiệp có sức sống qua nhiều thế hệ.

Doanh nhân trong kỷ nguyên mới phải đồng thời phát triển năng lực kinh doanh và tư duy kiến tạo. Lịch sử phát triển của các nền kinh tế thành công cho thấy, phía sau sự trỗi dậy của những tập đoàn lớn luôn là những thế hệ doanh nhân có tư duy vượt ra ngoài giới hạn của doanh nghiệp.

Nhật Bản sau chiến tranh đã hình thành các tập đoàn công nghiệp có khả năng cạnh tranh toàn cầu. Hàn Quốc xây dựng các tập đoàn lớn trở thành động lực công nghiệp hóa. Trung Quốc trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng đã hình thành một thế hệ tập đoàn tư nhân mạnh trong các lĩnh vực công nghệ, sản xuất và dịch vụ toàn cầu.

Điểm chung của các quốc gia này là doanh nhân không chỉ được xem là người kinh doanh, mà là lực lượng tham gia kiến tạo năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đối với Việt Nam, phát triển thế hệ doanh nhân mới không chỉ là câu chuyện về số lượng doanh nhân, mà là câu chuyện về chất lượng, tầm nhìn và khát vọng.

Doanh nhân của thời kỳ mới phải chuyển từ tư duy xây dựng doanh nghiệp thành công sang tư duy kiến tạo doanh nghiệp có khả năng đóng góp vào sự phát triển dài hạn của đất nước.

Khát vọng xây dựng các tập đoàn quốc gia mang bản sắc Việt Nam, có năng lực cạnh tranh toàn cầu

Khát vọng xây dựng các tập đoàn mang thương hiệu quốc gia không chỉ hướng tới việc hình thành những doanh nghiệp có quy mô lớn, mà cao hơn là kiến tạo những lực lượng kinh tế mang trong mình trí tuệ Việt Nam, bản lĩnh cạnh tranh và năng lực góp phần khẳng định vị thế đất nước trên trường quốc tế.

Một tập đoàn mang thương hiệu quốc gia không đơn thuần là doanh nghiệp có doanh thu lớn, mà phải mạnh về năng lực tạo ra giá trị mới, làm chủ công nghệ, xây dựng thương hiệu, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, đáp ứng hai nhóm tiêu chí:

Một là, lớn về quy mô, mạnh về năng lực cạnh tranh. Quy mô là điều kiện cần để doanh nghiệp có thể cạnh tranh, nhưng sức mạnh của một tập đoàn không chỉ được quyết định bởi quy mô, mà còn bằng năng lực cạnh tranh dài hạn.

Năng lực cạnh tranh dài hạn phải được tạo dựng từ công nghệ, đổi mới sáng tạo, quản trị hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng cao, khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường toàn cầu.

Một tập đoàn mang thương hiệu quốc gia Việt Nam cần có khả năng tạo ra những sản phẩm, dịch vụ có giá trị cao; tham gia vào các ngành, lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược; từng bước nâng cao vị trí của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trong quá trình phát triển của những nền kinh tế thành công, các tập đoàn lớn luôn giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao vị thế quốc gia.

Hai là, có khát vọng vươn ra thế giới và trách nhiệm phát triển đất nước. Tập đoàn mang thương hiệu quốc gia không chỉ hướng tới thành công của riêng tập đoàn mà phải trở thành hạt nhân phát triển, có khả năng dẫn dắt doanh nghiệp nhỏ và vừa, thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ, mở rộng chuỗi cung ứng trong nước, tạo ra sức mạnh lan tỏa cho nền kinh tế.

Với tinh thần đó, tập đoàn cần nhìn nhận thành công của mình trong mối quan hệ với sự phát triển chung của quốc gia. Đây chính là sự khác biệt giữa một doanh nghiệp lớn về quy mô và một tập đoàn có vai trò dẫn dắt.

Tập đoàn mang thương hiệu quốc gia không chỉ được xây dựng bằng vốn và tài sản, mà bằng trí tuệ, bản sắc, trách nhiệm đối với tương lai phát triển của đất nước.

Kiến tạo thế hệ doanh nhân mới: Trí tuệ, bản lĩnh, năng lực toàn cầu

Muốn có những tập đoàn mang tầm khu vực và toàn cầu, trước hết phải có những doanh nhân có tư duy, bản lĩnh và năng lực cạnh tranh ở quy mô toàn cầu.

Sự khác biệt giữa một doanh nghiệp thành công và một tập đoàn có khả năng dẫn dắt không chỉ nằm ở quy mô vốn, số lượng lao động hay thị phần, mà trước hết nằm ở tầm nhìn, năng lực lãnh đạo và khả năng kiến tạo tương lai của người đứng đầu.

Một doanh nhân xây dựng tập đoàn không thể chỉ là người điều hành hoạt động kinh doanh hiện tại, mà phải là người có khả năng nhìn thấy các xu hướng kinh tế lớn của thế giới, nhận diện những cơ hội phát triển mới, dám đầu tư cho những lĩnh vực dài hạn và xây dựng tổ chức có khả năng phát triển bền vững qua nhiều thế hệ. Đó chính là sự chuyển đổi từ doanh nhân kinh doanh sang doanh nhân kiến tạo phát triển, với trí tuệ mang tầm chiến lược, nhìn thấy tương lai, tạo dựng lợi thế cạnh tranh.

Trong nền kinh tế dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo, lợi thế cạnh tranh không còn đến từ chi phí thấp hay quy mô lao động, mà đến từ năng lực tạo ra giá trị mới.

Doanh nhân thời kỳ mới cần có khả năng hiểu thấu sự vận hành của kinh tế thế giới, sự thay đổi của công nghệ, xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng và yêu cầu phát triển bền vững.

Họ phải trả lời được những câu hỏi: Doanh nghiệp sẽ đứng ở đâu trong 10 năm, 20 năm tới? Doanh nghiệp Việt Nam có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh ở những lĩnh vực nào? Công nghệ nào cần làm chủ? Năng lực nào cần đầu tư? Đó là tư duy của những doanh nhân xây dựng tập đoàn, khác biệt với tư duy điều hành doanh nghiệp đơn lẻ.

Doanh nhân lớn không chỉ nhìn thấy thị trường hôm nay, mà phải nhìn thấy cơ hội của nền kinh tế ngày mai.

Kinh nghiệm Nhật Bản: Khi khát vọng quốc gia được chuyển hóa thành năng lực doanh nghiệp.

Sự phát triển thần kỳ của Nhật Bản trong giai đoạn từ giữa thập niên 1950 đến đầu thập niên 1970 không chỉ là câu chuyện về tốc độ tăng trưởng kinh tế cao kéo dài gần hai thập kỷ, mà sâu xa hơn là câu chuyện về sự hội tụ của tầm nhìn quốc gia, tri thức phát triển và năng lực doanh nghiệp.

Trong giai đoạn đó, các nhà lãnh đạo chính trị Nhật Bản đã thể hiện vai trò kiến tạo phát triển đội ngũ doanh nhân lớn có hoài bão lớn về tương lai đất nước, biết lắng nghe giới trí thức, nắm bắt khát vọng của người dân và chuyển hóa những mong muốn đó thành chiến lược phát triển kinh tế. Bên cạnh đó, các chuyên gia, nhà khoa học cung cấp tri thức và tư vấn chính sách. Còn cộng đồng doanh nghiệp trở thành lực lượng tổ chức sản xuất, đổi mới công nghệ và đưa hàng hóa Nhật Bản ra thị trường thế giới.

Những tập đoàn lớn của Nhật Bản không chỉ lớn lên từ năng lực kinh doanh, mà từ một hệ sinh thái phát triển trong đó Nhà nước tạo môi trường, xã hội tạo niềm tin và doanh nhân mang khát vọng xây dựng tương lai.

Bài học quan trọng đối với Việt Nam là để hình thành các tập đoàn mang thương hiệu quốc gia, cần tạo sự kết nối giữa tầm nhìn phát triển của đất nước, trí tuệ của các nhà quản lý kinh tế, của đội ngũ chuyên gia và khát vọng vươn lên của doanh nhân.

Bản lĩnh doanh nhân: Dám đổi mới, dám đầu tư cho tương lai.

Xây dựng một tập đoàn lớn là hành trình dài, luôn đối mặt với cạnh tranh, rủi ro và những biến động khó lường. Vì vậy, doanh nhân không chỉ cần năng lực kinh doanh, mà cần bản lĩnh chiến lược.

Bản lĩnh đó thể hiện ở khả năng dám thay đổi khi mô hình cũ không còn phù hợp; dám đầu tư cho nghiên cứu, phát triền; dám dấn thân vào những lĩnh vực mới có tính nền tảng đối với tương lai của nền kinh tế.

Nhìn vào sự phát triển của các tập đoàn lớn trên thế giới cho thấy, thành công của họ không đến từ việc chỉ tận dụng những lợi thế hiện có, mà từ khả năng tạo ra những lợi thế mới.

Những doanh nhân xây dựng tập đoàn phải luôn có tầm nhìn dài hạn hơn một chu kỳ kinh doanh, bởi giá trị lớn thường được tạo dựng từ những quyết định của ngày hôm nay cho tương lai nhiều năm sau. Khát vọng lớn là điểm khởi đầu của mọi tập đoàn lớn; bản lĩnh theo đuổi khát vọng chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt.

Năng lực toàn cầu: Từ quản trị doanh nghiệp đến kiến tạo tập đoàn.

Khi doanh nghiệp mở rộng quy mô, thách thức lớn nhất không còn chỉ là bán được sản phẩm hay chiếm lĩnh thị trường, mà là khả năng xây dựng doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh lâu dài.

Một tập đoàn đa quốc gia cần một hệ thống quản trị hiện đại; đội ngũ nhân sự chất lượng cao; năng lực quản trị rủi ro; khả năng xây dựng thương hiệu quốc tế và vận hành trong môi trường cạnh tranh toàn cầu.

Doanh nhân Việt Nam cần chuyển từ tư duy "quản lý doanh nghiệp" sang tư duy "xây dựng tổ chức". Bởi một doanh nghiệp lớn không thể phụ thuộc vào một cá nhân, mà phải được xây dựng trên nền tảng thể chế quản trị, văn hóa doanh nghiệp và đội ngũ kế cận.

Một doanh nhân có thể tạo ra doanh nghiệp, nhưng chỉ một hệ thống giá trị, con người và kỹ năng quản trị hiện đại mới có thể tạo nên một tập đoàn trường tồn.

Doanh nhân dẫn dắt hệ sinh thái: Thành công của tập đoàn gắn với sức mạnh của cộng đồng doanh nghiệp.

Một đặc điểm quan trọng của các tập đoàn thành công trên thế giới là khả năng tạo ra sự lan tỏa. Các tập đoàn lớn không chỉ tạo giá trị cho chính mình, mà còn kéo theo sự phát triển của hàng nghìn doanh nghiệp vệ tinh, doanh nghiệp hỗ trợ và các đối tác trong chuỗi giá trị.

Vì vậy, các tập đoàn Việt Nam trong tương lai cần đóng vai trò hạt nhân để phát triển mạng lưới nhà cung ứng trong nước; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị; chia sẻ tiêu chuẩn và kỹ năng quản trị, công nghệ, thị trường; hình thành năng lực cạnh tranh chung cho nền kinh tế.

Một tập đoàn mạnh không chỉ là một doanh nghiệp lớn, mà phải là một trung tâm tạo động lực phát triển. Sự trưởng thành của doanh nhân Việt Nam không chỉ được đo bằng quy mô doanh nghiệp, mà bằng khả năng tạo ra giá trị lan tỏa cho nền kinh tế.

Chính phủ kiến tạo thế hệ doanh nhân mới

Nhà nước không tạo ra doanh nhân, nhưng Nhà nước có vai trò quyết định trong việc tạo dựng môi trường để những doanh nhân có khát vọng, có năng lực có thể phát triển.

Trong giai đoạn phát triển mới, chính sách đối với kinh tế tư nhân không chỉ dừng lại ở tháo gỡ khó khăn, cải thiện môi trường kinh doanh, mà cần hướng tới mục tiêu kiến tạo một lớp doanh nghiệp chiến lược, doanh nhân tài năng có khả năng dẫn dắt nền kinh tế.

Thể chế tạo niềm tin để doanh nhân dám đầu tư dài hạn. Doanh nhân chỉ có thể đầu tư lớn, đầu tư dài hạn khi có niềm tin vào môi trường phát triển ổn định, minh bạch, có khả năng dự báo.

Vì vậy, tiếp tục hoàn thiện thể chế, bảo vệ quyền tài sản, tạo cạnh tranh bình đẳng, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả thực thi chính sách là nền tảng để khuyến khích tinh thần kinh doanh.

Một môi trường thể chế tốt không chỉ giúp doanh nghiệp tồn tại, mà tạo điều kiện để doanh nghiệp dám lớn lên.

Phát triển doanh nhân trở thành nguồn nhân lực chiến lược quốc gia. Muốn hình thành những tập đoàn mang thương hiệu quốc gia, đất nước không chỉ cần các chính sách phát triển doanh nghiệp, mà cần một chiến lược phát triển đội ngũ doanh nhân có tầm nhìn, bản lĩnh và năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Theo đó, chúng ta cần tiếp tục đổi mới tư duy về vai trò của doanh nhân, coi doanh nhân là một nguồn lực quan trọng trong quá trình phát triển đất nước. Cùng với hoàn thiện thể chế, cần xây dựng môi trường để doanh nhân được khuyến khích sáng tạo, dám đầu tư dài hạn, dám chấp nhận cạnh tranh và theo đuổi những mục tiêu lớn.

Phát triển doanh nhân thời kỳ mới không chỉ là đào tạo kỹ năng kinh doanh, mà phải hình thành năng lực lãnh đạo phát triển với tư duy chiến lược, năng lực quản trị hiện đại, khả năng đổi mới sáng tạo và năng lực hội nhập quốc tế. Nhà nước có thể kiến tạo môi trường, nhưng chính doanh nhân là lực lượng biến cơ hội phát triển thành những giá trị kinh tế cụ thể.

Một quốc gia muốn có những tập đoàn mạnh cần bắt đầu từ việc xây dựng những doanh nhân có khát vọng lớn, tư duy lớn, trách nhiệm cao đối với tương lai đất nước.

Kết nối doanh nhân Việt Nam với tri thức và mạng lưới toàn cầu. Hội nhập kinh tế không chỉ là mở cửa thị trường, đó là quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh. Doanh nhân Việt Nam cần được kết nối với những dòng chảy lớn của thế giới về tri thức, công nghệ, tài chính và quản trị. Thông qua hội nhập, doanh nhân Việt Nam không chỉ học hỏi kinh nghiệm quốc tế, mà từng bước tạo ra những giá trị mang dấu ấn Việt Nam.

Hình thành văn hóa doanh nhân gắn với trách nhiệm quốc gia. Một nền kinh tế mạnh cần một cộng đồng doanh nhân có trách nhiệm. Doanh nhân thành công không chỉ được đo bằng lợi nhuận hay tài sản, mà bằng những giá trị họ tạo ra cho xã hội: tạo việc làm, đổi mới sáng tạo, phát triển cộng đồng và đóng góp vào năng lực cạnh tranh quốc gia.

Cần hình thành nhận thức "xây dựng doanh nghiệp lớn không đối lập với lợi ích quốc gia, mà chính là phương thức quan trọng để nâng cao sức mạnh quốc gia". Khi Nhà nước kiến tạo niềm tin, xã hội tôn trọng doanh nhân và doanh nhân mang trong mình khát vọng phát triển đất nước, năng lực của nền kinh tế sẽ được nhân lên.

Trong hành trình phát triển của mỗi nền kinh tế, những tập đoàn mang thương hiệu quốc gia không chỉ là kết quả của quá trình tích lũy vốn, công nghệ hay mở rộng thị trường, mà là kết tinh của một nền văn hóa phát triển, một môi trường thể chế phù hợp và một thế hệ doanh nhân có khát vọng vươn lên.

Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội lớn, nhưng cũng đứng trước yêu cầu phải nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng tính tự chủ và khẳng định vị thế trong nền kinh tế toàn cầu.

Để thực hiện mục tiêu đó, đất nước cần những doanh nhân không chỉ giỏi kinh doanh, mà còn có tư duy kiến tạo; không chỉ xây dựng doanh nghiệp thành công, mà còn góp phần tạo dựng năng lực phát triển cho nền kinh tế.

Kinh nghiệm của các quốc gia thành công cho thấy, phía sau sự trỗi dậy của những tập đoàn lớn luôn có sự kết nối giữa tầm nhìn của Nhà nước, trí tuệ của đội ngũ chuyên gia, khát vọng của doanh nhân và niềm tin của xã hội. Đó là nền tảng để biến ý chí phát triển thành sức mạnh kinh tế thực tiễn.

Kiến tạo thế hệ doanh nhân Việt Nam mới không chỉ là nhiệm vụ phát triển khu vực kinh tế tư nhân, mà là một nhiệm vụ phát triển quốc gia. Bởi một nền kinh tế muốn vươn lên mạnh mẽ không chỉ cần nhiều doanh nghiệp hơn, mà cần những doanh nghiệp có khả năng tạo ra tương lai; không chỉ cần những doanh nhân thành đạt, mà cần những doanh nhân mang trong mình khát vọng đóng góp vào sự thịnh vượng của đất nước.

Khi trí tuệ Việt Nam được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh, khi khát vọng của doanh nhân được kết nối với chiến lược phát triển quốc gia, những tập đoàn mang thương hiệu Việt Nam sẽ không chỉ là biểu tượng của thành công trong kinh doanh, mà sẽ trở thành những trụ cột quan trọng góp phần nâng cao vị thế, sức mạnh của Việt Nam trong kỷ nguyên mới./.

Nguyễn Bích Lâm

Nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê