Đã có khoảng 300.000 giáo viên được thăng hạng chức danh nghề nghiệp

Công văn nêu: Thăng hạng chức danh nghề nghiệp viên chức là một trong hai hình thức thay đổi chức danh nghề nghiệp theo quy định của Luật Viên chức số 58/2010/QH12, nhằm ghi nhận quá trình phấn đấu, trình độ, năng lực chuyên môn, thành tích, đóng góp và sự phát triển về vị thế nghề nghiệp của viên chức.

Việc thăng hạng chức danh nghề nghiệp được triển khai thực hiện từ năm 2012 theo quy định của Chính phủ tại Nghị định số 29/2012/NĐ-CP, từng bước trở thành một cơ chế quan trọng trong quản lý, sử dụng và phát triển đội ngũ viên chức trong thời gian qua.

Đối với mỗi giáo viên, việc thăng hạng chức danh nghề nghiệp tạo cơ hội và động lực để giáo viên học tập, rèn luyện, nâng cao phẩm chất, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và phát triển nghề nghiệp.

Kể từ năm 2016, khi hệ thống quy định về tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên theo 3 hạng được Bộ trưởng Bộ GD&ĐT và Bộ trưởng Bộ Nội vụ ban hành và có hiệu lực, việc thăng hạng chức danh nghề nghiệp giáo viên đã được triển khai trên phạm vi cả nước; đến nay đã có khoảng 300.000 giáo viên được thăng hạng từ hạng thấp lên hạng cao hơn liền kề.

Việc thăng hạng chức danh nghề nghiệp đồng thời gắn với việc chuyển xếp lương theo chức danh nghề nghiệp mới, qua đó giáo viên có cơ hội được hưởng mức lương tương ứng với chức danh nghề nghiệp được bổ nhiệm và yêu cầu về trình độ, năng lực, mức độ phức tạp của nhiệm vụ thực hiện.

Những hạn chế và giải pháp khắc phục

Tuy nhiên, qua hơn 10 năm triển khai thực hiện, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác thăng hạng chức danh nghề nghiệp giáo viên cũng bộc lộ một số hạn chế, bất cập và phát sinh những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn triển khai thực hiện như sau:

Thứ nhất, việc tổ chức thăng hạng chức danh nghề nghiệp giáo viên chưa được thực hiện đồng đều giữa các địa phương; có địa phương tổ chức thường xuyên, nhưng cũng có địa phương từ năm 2016 đến nay chưa tổ chức được kỳ thăng hạng nào làm ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của giáo viên;

Thứ hai, quy trình, thủ tục thăng hạng chức danh nghề nghiệp còn phức tạp, việc tổ chức thực hiện mất nhiều thời gian; yêu cầu về hồ sơ, minh chứng còn nhiều, gây áp lực và khó khăn cho giáo viên trong quá trình chuẩn bị và hoàn thiện hồ sơ đăng ký thăng hạng cũng như công tác thẩm định của cơ quan quản lý;

Thứ ba, hệ thống chức danh nghề nghiệp giáo viên và quy định về bổ nhiệm, chuyển xếp chức danh nghề nghiệp đã có một số lần thay đổi; trong quá trình chuyển tiếp giữa các quy định, việc bổ nhiệm, chuyển xếp từ chức danh nghề nghiệp cũ sang chức danh nghề nghiệp mới tại một số địa phương chưa được thực hiện kịp thời, dẫn đến tình trạng giáo viên chưa đủ điều kiện thủ tục để đăng ký thăng hạng dù đã đạt chuẩn chuyên môn.

Thứ tư, quy định về cơ cấu, tỷ lệ giáo viên theo hạng chức danh nghề nghiệp còn tạo ra sự bất cập trong thực tiễn: có giáo viên đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện nhưng không được thăng hạng do khống chế chỉ tiêu; trong khi đó, chưa có cơ chế xem xét, chuyển xuống hạng thấp hơn đối với giáo viên không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu của hạng đang giữ, dẫn đến việc chưa bảo đảm triệt để nguyên tắc gắn hạng chức danh nghề nghiệp với năng lực thực tế và kết quả thực hiện nhiệm vụ của giáo viên.

Để khắc phục những hạn chế, vướng mắc nêu trên, Luật Viên chức số 129/2025/QH15 đã được Quốc hội ban hành để thay thế Luật Viên chức số 58/2010/QH12 với những điểm mới đột phá liên quan trực tiếp đến chức danh giáo viên như sau:

Thứ nhất, chuyển đổi mô hình phân loại viên chức: Viên chức được phân loại thành các bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm. Bậc nghề nghiệp được xác định theo 5 bậc (từ bậc 1 đến bậc 5, trong đó bậc 1 là bậc thấp nhất và bậc 5 là bậc cao nhất).

Đối với giáo viên, việc phân bậc nghề nghiệp được thực hiện như sau: Giáo viên mầm non được phân thành 3 bậc (bậc 2, bậc 3 và bậc 4); Giáo viên phổ thông được phân thành 2 bậc (bậc 3 và bậc 4).

Thứ hai, bãi bỏ thăng hạng chức danh nghề nghiệp, chuyển sang bố trí bậc nghề nghiệp: Chính thức bỏ hình thức thăng hạng chức danh nghề nghiệp, thay thế bằng hình thức bố trí bậc nghề nghiệp.

Mỗi viên chức được bố trí vào một bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm bảo đảm nguyên tắc thực hiện công việc ở vị trí việc làm nào thì được sắp xếp, bố trí vào vị trí việc làm đó và phù hợp với năng lực, trình độ thực tế của viên chức;

Thứ ba, đánh giá và điều chỉnh bậc nghề nghiệp linh hoạt theo hai chiều: Bổ sung hình thức xếp bậc từ cao xuống thấp. Theo đó, việc xếp bậc nghề nghiệp đối với giáo viên trong thời gian tới có thể thực hiện theo chiều từ thấp lên cao hoặc theo chiều từ cao xuống thấp.

Việc thay đổi bậc nghề nghiệp được thực hiện trên nguyên tắc bảo đảm tương quan giữa bậc nghề nghiệp dự kiến bố trí với trình độ, năng lực, hiệu suất thực hiện nhiệm vụ, được xác định căn cứ vào các tiêu chí cụ thể về: Mức độ hoàn thành nhiệm vụ; độ khó, phức tạp của nhiệm vụ; yêu cầu về tiến độ, chất lượng kết quả, sản phẩm đầu ra; trách nhiệm của cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ; mức độ quan trọng và ảnh hưởng của công việc đảm nhiệm đến kết quả hoạt động chung của đơn vị và tỷ lệ viên chức bố trí theo bậc nghề nghiệp đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Thứ tư, quy định tỷ lệ cơ cấu bậc nghề nghiệp tối đa: Việc bố trí bậc nghề nghiệp đối với giáo viên bảo đảm theo tỷ lệ như sau: giáo viên mầm non được bố trí không quá 40% đối với bậc 4, tỷ lệ còn lại dành cho các bậc 3 và bậc 2 và do cơ sở giáo dục xác định cụ thể; giáo viên phổ thông được bố trí không quá 50% đối với bậc 4.

Hoàn thiện quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên, tiêu chuẩn chức danh các viên chức khác gắn với bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm

Các quy định mới về bậc nghề nghiệp theo vị trí việc làm đã khắc phục những hạn chế, vướng mắc trong công tác thăng hạng chức danh nghề nghiệp viên chức, cụ thể như sau:

Thực hiện thống nhất và thường xuyên: Việc chuyển từ hạng chức danh nghề nghiệp giáo viên sang bậc nghề nghiệp được thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước và được thực hiện thường xuyên theo kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức hằng năm và mức độ đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm, qua đó khắc phục tình trạng phụ thuộc vào đề án, kế hoạch và chỉ tiêu thăng hạng của từng địa phương như trước đây.

Thực hiện thực chất và công bằng: Việc thay đổi bậc nghề nghiệp dựa trên trình độ, năng lực, hiệu suất thực hiện nhiệm vụ của viên chức, qua đó bảo đảm ghi nhận kịp thời và thực chất quá trình phát triển về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực nghề nghiệp và mức độ đóng góp của mỗi giáo viên; đồng thời góp phần bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, công bằng trong quá trình phát triển nghề nghiệp của đội ngũ nhà giáo.

Tạo động lực để phát triển: Việc quy định cơ cấu, tỷ lệ viên chức theo từng bậc nghề nghiệp, đồng thời cho phép thay đổi bậc nghề nghiệp theo cả chiều hướng lên và xuống theo kết quả thực hiện nhiệm vụ, góp phần gắn bậc nghề nghiệp với năng lực và kết quả thực hiện nhiệm vụ thực tế của giáo viên, tạo cơ hội và động lực để tất cả nhà giáo thường xuyên phấn đấu, nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ và phát triển nghề nghiệp.

Việc bố trí bậc nghề nghiệp sẽ được triển khai thực hiện khi các cơ sở giáo dục được phê duyệt vị trí việc làm mới theo quy định của Nghị định số 232/2026/NĐ-CP.

Hiện tại, Bộ GD&ĐT đang triển khai xây dựng Thông tư quy định số lượng người làm việc trong cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông; hoàn thiện quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên, tiêu chuẩn chức danh các viên chức khác gắn với bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm.

Sau khi các văn bản nêu trên được ban hành, các cơ sở giáo dục sẽ có căn cứ xây dựng, hoàn thiện hồ sơ vị trí việc làm, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và thực hiện việc chuyển từ hạng chức danh nghề nghiệp giáo viên sang bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm theo quy định.

Bên cạnh đó, nhằm kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong công tác bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp, xếp lương nhà giáo, tạo điều kiện cho giai đoạn chuyển tiếp và tiền đề vững chắc cho việc chuyển sang bậc nghề nghiệp theo vị trí việc làm, Bộ GD&ĐT đang xây dựng Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư quy định về chuẩn nghề nghiệp, bổ nhiệm chức danh và xếp lương đối với nhà giáo trong các cơ sở giáo dục.