Sắp xếp Trạm y tế: Thiếu bác sĩ chuyên khoa; khó tuyển dụng, giữ chân nhân lực; chưa có quy định chế độ phụ cấp

Chiều 29/7, Đoàn Giám sát chuyên đề do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Trần Thị Nhị Hà làm trưởng đoàn làm việc với UBND thành phố Hà Nội về "Việc giải quyết kiến nghị của cử tri về bảo đảm nhân lực y tế nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của Trạm Y tế cấp xã trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp". Tại buổi làm việc, các đại biểu tập trung đánh giá thực trạng tổ chức, bố trí và phát triển nguồn nhân lực y tế cơ sở sau sắp xếp; làm rõ những khó khăn, vướng mắc trong công tác tuyển dụng, thu hút và giữ chân đội ngũ cán bộ y tế. Đồng thời trao đổi, đề xuất các giải pháp hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống y tế cơ sở, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân trong giai đoạn mới.

Làm rõ khó khăn về bảo đảm nhân lực y tế sau sắp xếp

Phát biểu định hướng buổi làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Trần Thị Nhị Hà nêu rõ cơ sở chính trị và thực tiễn lựa chọn Hà Nội là địa bàn trọng điểm tiến hành giám sát "Việc giải quyết kiến nghị của cử tri về bảo đảm nhân lực y tế nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của Trạm Y tế cấp xã trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp". 

Theo đó, Hà Nội với tốc độ đô thị hóa nhanh và nhu cầu chăm sóc sức khỏe lớn, các trạm y tế xã, phường tại Hà Nội đang quản lý địa bàn dân số rất đông, đặt ra yêu cầu cao về năng lực và cơ cấu nhân lực. 

Hà Nội cũng là địa phương đi đầu trong việc chuyển các trạm y tế thành đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, phường quản lý. 

Đây là bước đột phá nhưng cũng là "phép thử" thực tiễn đối với cơ chế quản lý nhân lực và phân công nhiệm vụ sau khi tổ chức lại.

Đặc biệt, Hà Nội là địa phương duy nhất có Luật Thủ đô. Khi thông qua luật này, Quốc hội kỳ vọng Hà Nội sẽ xây dựng được các cơ chế, chính sách đặc thù. 

Do đó Đoàn giám sát quan tâm đến việc thể chế hóa các chính sách dành cho nhân lực y tế cơ sở thông qua các nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố dựa trên những quyền hạn mà Luật Thủ đô đã trao cho. 

Bên cạnh đó, Hà Nội vốn có nhiều sáng tạo trong việc thu hút và đãi ngộ nhân lực y tế; những kinh nghiệm này cần được đánh giá khách quan để nhân rộng các mô hình hiệu quả.

Với ý nghĩa trên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Trần Thị Nhị Hà đề nghị thành phố báo cáo làm rõ khó khăn về bảo đảm nhân lực y tế sau sắp xếp thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời làm rõ nguyên nhân, xác định trách nhiệm và đề xuất các giải pháp, kiến nghị cụ thể với Đoàn giám sát cũng như các Bộ ngành.

Thực trạng nhân lực y tế Hà Nội sau sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp

Báo cáo tại buổi làm việc, Giám đốc Sở Y tế thành phố Hà Nội Nguyễn Trọng Diện đã thông tin về đặc điểm tình hình về tổ chức bộ máy, nhân lực ngành y tế Hà Nội trước và sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. 

Việc giải quyết các kiến nghị của cử tri về bảo đảm nhân lực y tế nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của Trạm Y tế cấp xã trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Theo đó đánh giá mô hình chính quyền địa phương hai cấp bước đầu đã tạo điều kiện cho y tế cơ sở hoạt động gần dân, sát dân hơn, công tác điều hành trực tiếp của UBND cấp xã, phường giúp giải quyết nhanh các vấn đề phát sinh.

Việc điều động toàn bộ nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị của 30 Trung tâm Y tế cấp huyện để thành lập 126 trạm y tế cấp xã góp phần cũng cố y tế cơ sở.

Hiện tổng số nhân lực trực tiếp công tác tại 126 trạm y tế cấp xã trên địa bàn thành phố là 8.094 người, cùng hệ thống phụ trợ tại cộng đồng. 

Tỷ lệ nhân lực chuyên môn y tế tuyến xã đạt khoảng 6,9 người/vạn dân. Trạm Y tế cấp xã cơ bản hoàn thành tốt công tác phòng chống dịch, tiêm chủng mở rộng, quản lý bệnh không lây nhiễm.

Tuy nhiên, năng lực khám chữa bệnh còn hạn chế do thiếu bác sĩ chuyên khoa. Trong bối cảnh các bệnh viện cũng gặp tình trạng thiếu nhân lực nên việc cử bác sĩ luân phiên về xã dài hạn gặp nhiều vướng mắc. Bên cạnh đó, hiện chưa có hướng dẫn về số lượng người làm việc, quy định về chế độ phụ cấp cho cán bộ trạm y tế.

Thành phố Hà Nội đã chủ động, linh hoạt trong việc ban hành các cơ chế, chính sách tài chính đặc thù để tháo gỡ khó khăn cho y tế cơ sở. Nhờ đó giữ vững tỷ lệ 100% Trạm y tế có bác sĩ làm việc thường xuyên, bảo đảm công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân được thường xuyên, liên tục; Công tác chuyển đổi số, xây dựng Hồ sơ sức khỏe điện tử cơ bản thực hiện theo tiến độ.

Đáng chú ý, Hội đồng nhân dân Hội đông Nhân dân Thành phố Hà Nội đã ban hành các văn bản thuộc thẩm quyền với nội dung vượt trội như: Nghị quyết số 92/2026/NQ-HĐND quy định về cơ chế, chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng của thành phố Hà Nội; Nghị quyết số 29/2026/NQ-HĐND quy định một số chính sách phát triên hệ thống y tế thành phố Hà Nội; Nghị quyết 52/2026/NQ-HĐND quy định một số nội dung về chi thu nhập tăng thêm đối với cán bộ, công chức, viên chức hưởng lương từ ngân sách các cấp của thành phố Hà Nội (thực hiện theo điểm e khoản 1 Điều 7 Luật Thủ đô 2026).

Từ thực tế, thành phố Hà Nội kiến nghị đối với Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Tăng cường giám sát tối cao việc thực hiện các Nghị quyết của Quốc hội về y tế; Xem xét sửa đổi các Luật liên quan (Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Bảo hiểm y tế), bổ sung Trạm Y tế vào nhóm được áp dụng như các đơn vị tự chủ chỉ thường xuyên mức độ 1, 2 (theo khoản 3 điều 55 Luật Đấu thầu). Có cơ chế khuyến khích người lao dộng trong việc tạo quỹ đất để xây nhà công vụ cho cán bộ y tế cơ sở.

Sau sắp xếp, Trạm y tế vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu

Qua nghiên cứu, các đại biểu chỉ rõ những điểm còn băn khoăn tại báo cáo như: mặc dù giữ vững tỷ lệ 100% Trạm y tế có bác sĩ làm việc thường xuyên, nhưng báo cáo chưa phản ánh được chất lượng nhân lực.

Kết quả tuyển dụng tuy đã tăng nhưng số lượng nghỉ việc vẫn cao, do đó báo cáo cần đảm bảo tính tương thích của số liệu. Báo cáo cũng chưa bám sát đề cương Đoàn giám sát đề ra khi còn thiếu về: cơ cấu nhân lực theo độ tuổi, theo địa bàn...

Cũng theo các đại biểu, dù y tế cơ sở thành phố đã đạt được những kết quả nhất định sau sắp xếp, nhưng so với yêu cầu tại các Nghị quyết của Trung ương và Hà Nội thì vẫn chưa đáp ứng. 

Chỉ ra điểm nghẽn, các đại biểu cũng đưa ra các khuyến nghị về tuyển dụng nhân lực và giới thiệu một số mô hình Hà Nội có thể nghiên cứu thử nghiệm tiên phong trong bối cảnh mới.

Cần tính toán lại mạng lưới các cơ sở y tế

Về thực trạng mạng lưới y tế cơ sở, các đại biểu chỉ rõ sự phân bổ nhân lực không đồng đều sau khi thực hiện việc chuyển các trạm y tế về trực thuộc UBND xã, phường quản lý. 

Từ đó đề nghị Thành phố Hà Nội cần chỉ đạo quyết liệt để điều tiết nhân lực, đảm bảo đáp ứng yêu cầu Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị “Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân”.

Cũng theo các đại biểu, Hà Nội có đặc thù tập trung nhiều bệnh viện Trung ương và đa dạng các cơ sở y tế ngoài công lập. Do đó, Thành phố cần tính toán lại mạng lưới các cơ sở y tế trên địa bàn sao cho phù hợp với quy mô dân số, tính chất phục vụ và các cấp khám chữa bệnh (từ ban đầu đến chuyên sâu).

Trong bối cảnh thiếu hụt nhân lực, việc điều động bác sĩ từ tuyến trên về trạm y tế cần tính toán kỹ về cơ chế phối hợp, tài chính và khả năng thanh toán bảo hiểm y tế. 

Việc đầu tư phải đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả đầu ra, tránh trường hợp đầu tư cơ sở hạ tầng nhưng thiếu nhân lực vận hành.

Về đào tạo nhân lực, ngành y tế thành phố cần ưu tiên đào tạo tại chỗ, chủ động đưa ra các phương án liên kết đào tạo. Đồng thời, cần mở rộng phạm vi hoạt động của bác sĩ gia đình, bác sĩ y học dự phòng và đẩy mạnh khám chữa bệnh từ xa. 

Đặc biệt, Sở Y tế cần đề cao vai trò quản lý nhà nước và trách nhiệm chuyên môn để đảm bảo việc thực hiện khám chữa bệnh bảo hiểm y tế tại các Trạm.

Dù đã có cơ chế chính sách, nhưng vẫn khó khăn trong việc tuyển dụng, thu hút và giữ chân nhân lực

Tại buổi làm việc, đại diện Sở Nội vụ, Sở Tài Chính, Bảo hiểm Xã hội thành phố và trạm y tế các xã, phường trên địa bàn thành phố Hà Nội tiếp tục nêu rõ khó khăn, vướng mắc trong việc đảm bảo nhân lực y tế cơ sở, đặc biệt là trong bối thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. 

Theo đó nhấn mạnh, dù thành phố đã có cơ chế chính sách, nhưng vẫn khó khăn trong việc tuyển dụng, thu hút và giữ chân nhân lực. 

Thực tế lĩnh vực y tế cơ sở vẫn chưa đủ sức hấp dẫn để thu hút nhân lực chất lượng cao, tình trạng "chảy máu chất xám" từ khu vực công sang khu vực tư trong ngành y tế đang diễn ra.

Trao đổi tại buổi làm việc, đại diện Bộ Y tế, Bộ Nội Vụ, Bộ Tài Chính đánh giá cao Hà Nội đã kịp thời ban hành một số văn bản với nội dung vượt trội để triển khai thực hiện Luật Thủ đô. 

Đồng thời làm rõ các kiến nghị của địa phương và thông tin về các văn bản pháp lý đã và đang được nghiên cứu ban hành liên quan đến vấn đề: vị trí việc làm, định mức biên chế, chế độ phụ cấp ưu đãi đội ngũ cán bộ y tế cơ sở....

Phát biểu kết luận, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Trần Thị Nhị Hà đánh giá cao những thông tin cung cấp của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cùng các sở, ban, ngành tại buổi làm việc. 

Đồng thời nhấn mạnh các ý kiến đề xuất và kiến nghị từ thực tiễn sẽ là chất liệu quan trọng để Đoàn giám sát tổng hợp báo cáo Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành nhằm xem xét, hoàn thiện chính sách về nhân lực y tế cơ sở.

Ghi nhận sự chỉ đạo sát sao, thực chất của lãnh đạo thành phố, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Trần Thị Nhị Hà đánh giá Hà Nội đã triển khai rất tốt các Nghị quyết theo thẩm quyền. 

Tuy nhiên vẫn cần tiếp tục rà soát để thể chế hóa các quy định của Luật Thủ đô thành Nghị quyết của Hội đồng nhân dân. 

Với những cơ chế ưu việt mà Trung ương dành cho Hà Nội, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Trần Thị Nhị Hà tin tưởng thành phố sẽ tiếp tục dẫn đầu cả nước trong việc đổi mới và kiện toàn mạng lưới y tế cơ sở./.