Luật Hộ tịch (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ 01/3/2027

Quốc hội thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi) với tỷ lệ 97,60% 

Chiều 23/4, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, với sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, các đại biểu Quốc hội đã tiến hành biểu quyết thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi) với tỷ lệ 97,60% tán thành.

Với 488/492 đại biểu (chiếm tỷ lệ 97,60% tổng số ĐBQH) tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi).

Trước khi biểu quyết thông qua, dự thảo Luật nhận được nhiều sự quan tâm của các đại biểu Quốc hội. 

Báo cáo về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã rà soát, chỉnh lý toàn diện dự thảo Luật theo hướng bảo đảm phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp. 

Trong đó Luật tập trung quy định những nội dung mang tính nguyên tắc, ổn định, thuộc thẩm quyền Quốc hội; hạn chế quy định chi tiết, tăng tính linh hoạt trong tổ chức thực hiện.

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, dự thảo Luật gồm 4 Chương, 30 Điều, sau khi chỉnh lý bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất với các luật có liên quan. 

Đồng thời, dự thảo cũng cụ thể hóa chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong lĩnh vực hộ tịch. 

Các quy định được hoàn thiện bảo đảm rõ ràng, chặt chẽ, khả thi, bám sát thực tiễn, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính

Về phân cấp triệt để thẩm quyền đăng ký hộ tịch, đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính và ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, Chính phủ đã rà soát, đánh giá toàn diện và nhận thấy các điều kiện, nguồn lực bảo đảm việc thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính đã được bảo đảm. 

Cụ thể: Cơ sở dữ liệu hộ tịch đã được đưa vào vận hành thống nhất trên toàn quốc, kết nối, chia sẻ, cung cấp thông tin hộ tịch với các cơ sở dữ liệu có liên quan, nhất là Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của các địa phương. 

Các cơ quan đăng ký hộ tịch đã thực hiện việc tra cứu dữ liệu hộ tịch phi địa giới để phục vụ giải quyết thủ tục hành chính.

Đội ngũ công chức làm công tác đăng ký, quản lý hộ tịch tại các địa phương đã được kiện toàn, bảo đảm năng lực chuyên môn (hiện có 8.082 công chức/3.321 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó hơn 90% công chức đã đáp ứng trình độ chuyên môn luật và được bồi dưỡng nghiệp vụ hộ tịch). 

Thực tiễn triển khai công tác đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 02 cấp từ ngày 01/7/2025 đến nay cho thấy hoạt động đăng ký hộ tịch cơ bản ốn định, không phát sinh vướng mắc lớn.

Về ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng linh hoạt: không hạn chế ủy quyền đối với giấy chứng tử nhằm bảo đảm giải quyết kịp thời.

Đối với Giấy khai sinh và Giấy chứng nhận kết hôn - là các giấy tờ hộ tịch gốc, quan trọng, việc quy định do Lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp xã ký là cần thiết để bảo đảm tính chặt chẽ, trang trọng.

Về chính sách nguồn nhân lực thực hiện công tác hộ tịch, để đáp ứng yêu cầu phân quyền triệt để thầm quyền đăng ký hộ tịch với khối lượng công việc ngày càng lớn, đăng ký hộ tịch phi địa giới hành chính và thực hiện trực tuyến toàn trình với hầu hết thủ tục hành chính trong lĩnh vực hộ tịch, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Điều 6 của dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng nhấn mạnh chính sách phát triển nguồn nhân lực: bảo đảm ổn định vị trí việc làm, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực và có chế độ đãi ngộ phù hợp nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp, chất lượng và hiệu quả công tác hộ tịch.

Bổ sung lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử t heo phương thức chủ động

Về đăng ký khai sinh, khai từ theo phương thức chủ động, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã bổ sung lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động thống nhất trên toàn quốc chậm nhất là từ ngày 01/01/2031. 

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, đây là cải cách lớn, chuyển từ cơ chế “người dân yêu cầu” sang “cơ quan nhà nước chủ động phục vụ”, đòi hỏi hoàn thiện đồng bộ hạ tầng số và kết nối dữ liệu, đặc biệt trong lĩnh vực y tế. 

Trong giai đoạn chuyển tiếp, các địa phương đủ điều kiện được chủ động triển khai trước. Đồng thời, Nhà nước tiếp tục đầu tư hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực và đẩy mạnh truyền thông chính sách nhằm bảo đảm tính khả thi và đồng thuận xã hội.

Về ghi vào số hộ tịch sự kiện, thông tin hộ tịch của công dân Việt Nam đã giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền nước ngoài, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng bảo đảm nguyên tắc: Các sự kiện, thông tin hộ tịch của công dân Việt Nam đã được cơ quan có thẩm quyền nước ngoài giải quyết, nếu không trái với pháp luật Việt Nam thì được ghi vào số hộ tịch. Đồng thời, giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm tính thống nhất, khả thi trong tổ chức thực hiện.

Về Cơ sở dữ liệu hộ tịch, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, Cơ sở dữ liệu hộ tịch đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của cơ sở dữ liệu quốc gia: phục vụ quản trị và hoạch định chính sách; là dữ liệu nền tảng, có giá trị pháp lý cao; có khả năng kết nối, chia sẻ rộng rãi trên phạm vi toàn quốc. 

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, việc xác định tính chất pháp lý của cơ sở dữ liệu hộ tịch trong Luật Hộ tịch là phù hợp với thông lệ lập pháp hiện hành khi các cơ sở dữ liệu quốc gia đều được quy định trong luật chuyên ngành.

Luật Hộ tịch (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 3 năm 2027.