Sắp xếp tinh gọn, giảm số lượng thôn, tổ dân phố; hoàn thiện chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách

Tiếp tục rà soát, sắp xếp, bố trí lại đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã 

Tại họp báo chiều 28/4, đại diện Bộ Nội vụ đã thông tin về việc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp; định hướng sắp xếp thôn, tổ dân phố theo hướng tinh gọn, phù hợp thực tiễn, nâng cao hiệu quả hoạt động ở cơ sở.

Thông tin về việc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương Nguyễn Thị Tú Thanh cho biết, một năm qua, dưới sự chỉ đạo của Trung ương, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ và lãnh đạo Bộ Nội vụ, sự quyết tâm vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, chính quyền địa phương 2 cấp đã vận hành thông suốt, phát huy hiệu lực, hiệu quả.

Liên quan đến các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bà Nguyễn Thị Tú Thanh cho biết, qua nắm bắt tình hình từ các địa phương, Bộ Nội vụ nhận thấy khó khăn tập trung vào một số nhóm vấn đề. 

Một là về hệ thống công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu, hạ tầng số. Việc triển khai hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính bước đầu mang lại hiệu quả tích cực nhưng tại một số nơi vẫn có tình trạng chưa đầy đủ, thiếu đồng bộ. 

Một số tiện ích đặc thù của địa phương chưa được vận hành trơn tru trên hệ thống mới, cần được tiếp tục khắc phục.

Hai là nhân sự ở cơ sở. Sau sắp xếp, thực hiện phân cấp, phân quyền, lượng công việc dồn mạnh về cấp xã. Một số nơi nhân lực chuyên môn chưa đồng bộ, còn thiếu cán bộ chuyên sâu. 

Một số đơn vị phải làm việc phân tán ở nhiều trụ sở khác nhau, gây khó khăn trong công tác điều hành, phối hợp và xử lý công việc.

Ba là hoàn thiện thể chế về phân cấp, phân quyền. Đến nay, phần lớn các nhiệm vụ phân cấp, phân quyền đã được xử lý, nhưng còn một số nhiệm vụ đang được tiếp tục hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm thống nhất, đồng bộ và phù hợp hơn với thực tiễn vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Thời gian tới, Bộ Nội vụ tập trung vào 5 nhóm giải pháp lớn. Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, nhất là các quy định về phân cấp, phân quyền, tổ chức bộ máy và công tác cán bộ theo tinh thần rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Thứ hai, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, nhất là ở cấp cơ sở. Tiếp tục rà soát, bố trí lại đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã theo hướng phù hợp hơn với yêu cầu nhiệm vụ trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. 

Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng toàn diện, nhất là về trình độ chuyên môn, kỹ năng quản lý nhà nước, kỹ năng số, năng lực tổ chức thực thi công vụ. Đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm và thái độ phục vụ nhân dân. 

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 700/QĐ-TTg ngày 20/4/2026 phê duyệt Đề án tăng cường bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức ở xã, phường, đặc khu đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương 2 cấp giai đoạn 2026 – 2031, nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ, đáp ứng yêu cầu vận hành hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp trong giai đoạn mới.

Thứ ba, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện hạ tầng số và dữ liệu số, bảo đảm liên thông đồng bộ, thống nhất và ổn định hơn giữa Trung ương và địa phương, khắc phục các lỗi kỹ thuật, tăng khả năng phục vụ thực chất cho người dân, doanh nghiệp.

Thứ tư, tiếp tục xử lý hiệu quả tài sản công, trụ sở dôi dư, gắn với nhu cầu sử dụng thực tế của địa phương, tránh lãng phí, đồng thời cải thiện điều kiện làm việc cho cấp xã.

Năm là tăng cường theo dõi, đôn đốc, kiểm tra và có những giải pháp kịp thời để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, khắc phục các khó khăn vướng mắc. 

Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục phát huy vai trò là cơ quan thường trực của Chính phủ, thường xuyên tổng hợp tình hình, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tháo gỡ khó khăn, bảo đảm mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành ngày càng thông suốt, hiệu quả hơn.

Bộ Nội vụ đã tham mưu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành kế hoạch sơ kết một năm hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, trong đó đã xác định rõ các nội dung và giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương trong việc tổ chức sơ kết. 

Việc sơ kết có ý nghĩa rất quan trọng, là dấu mốc để nhìn nhận, đánh giá toàn diện quá trình thực hiện một năm qua, qua đó rút các bài học kinh nghiệm, nhân rộng các điển hình tiên tiến, xác định những khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp, yêu cầu, nhiệm vụ cho giai đoạn tới.

Sắp xếp theo hướng tinh gọn đầu mối, giảm số lượng thôn, tổ dân phố 

Về sắp xếp thôn, tổ dân phố, bà Nguyễn Thị Tú Thanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) cho biết, thực hiện chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố, Bộ Nội vụ được Chính phủ giao chủ trì xây dựng Nghị định quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách tại thôn, tổ dân phố. 

Nghị định này sau khi được ban hành là cơ sở pháp lý quan trọng để các địa phương triển khai thực hiện trong thời gian tới.

Theo bà Thanh, những nội dung quan trọng trong nghị định có tác động trực tiếp đến tổ chức và hoạt động ở cơ sở. Do đó việc xây dựng Nghị định được nghiên cứu kỹ lưỡng, bảo đảm tính khả thi và phù hợp thực tiễn.

Cùng với việc xây dựng Nghị định, Bộ Nội vụ đã phối hợp với các cơ quan liên quan báo cáo cấp có thẩm quyền về chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố. 

Định hướng chung là sắp xếp theo hướng tinh gọn đầu mối, giảm số lượng thôn, tổ dân phố, bảo đảm phù hợp với quy mô, đặc điểm và điều kiện của từng vùng, miền.

Việc sắp xếp này nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, tạo thuận lợi trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, đồng thời giảm áp lực quản lý trực tiếp đối với chính quyền cấp xã.

Hoàn thiện chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách

Đối với dự thảo Nghị định, lãnh đạo Vụ Chính quyền địa phương cho biết nội dung được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định còn phù hợp. 

Đồng thời nghiên cứu, điều chỉnh theo hướng bảo đảm tương quan hợp lý với quy mô mới của cấp xã, gắn với khối lượng công việc và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách. Qua đó góp phần động viên, khuyến khích đội ngũ này yên tâm công tác, nâng cao nhiệm vụ cơ sở.

Việc hoàn thiện chính sách cũng được đặt trong tổng thể yêu cầu tinh gọn bộ máy, sử dụng hiệu quả nguồn lực và bảo đảm phù hợp với khả năng cân đối ngân sách của địa phương.

Rà soát, sắp xếp thôn, bản, tổ dân phố sẽ được triển khai trên phạm vi cả nước

Trước đó, theo Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Kết luận số 210-KL/TW, Bộ Nội vụ được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ tham mưu ban hành Nghị định nêu trên, dự kiến hoàn thành trong quý II/2026.

Đồng thời, Bộ cũng được giao nghiên cứu, xây dựng đề án mô hình tự quản tại cộng đồng dân cư thôn, tổ dân phố phù hợp với tình hình mới, trình cấp có thẩm quyền trong quý III/2026 và hướng dẫn triển khai thực hiện.

Tính đến hết năm 2021, cả nước có 90.508 thôn, tổ dân phố, trong đó có 69.580 thôn và 20.928 tổ dân phố. 

Theo kế hoạch, việc rà soát, sắp xếp thôn, bản, tổ dân phố sẽ được triển khai trên phạm vi cả nước trong năm 2026. Hiện nay, nhiều địa phương đang xây dựng đề án sắp xếp lại thôn, tổ dân phố.