Đề xuất quy định mới về TIÊU CHÍ, QUY TRÌNH ĐÁNH GIÁ, PHÂN HẠNG SẢN PHẨM OCOP

Thực hiện quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm mỗi xã một sản phẩm (viết tắt là OCOP).

Về sự cần thiết ban hành quyết định, dự thảo tờ trình của Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định việc ban hành quyết định mới về Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm mỗi xã một sản phẩm có đủ cơ sở chính trị, pháp lý và cơ sở thực tiễn. Cụ thể:

Cơ sở chính trị, pháp lý

Cơ sở chính trị

- Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, khẳng định: "Đẩy mạnh thực hiện hiệu quả chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP), gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá truyền thống."; "Khuyến khích phát triển nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn, chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP), giảm phát thải khí nhà kính…".

- Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

- Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Cơ sở pháp lý

- Nghị quyết số 252/2025/QH15 ngày 10/12/2025 của Quốc hội về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 81/2023/QH15 ngày 09/11/2023 của Quốc hội về Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, khẳng định: "...tiếp tục mở rộng và nâng cao hiệu quả chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) trở thành động lực phát triển bản địa, tạo sinh kế bền vững cho người dân;...".

- Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, trong đó giao Thủ tướng Chính phủ "Ban hành Bộ tiêu chí đánh giá và phân hạng sản phẩm OCOP, theo hướng kế thừa, phù hợp, đồng bộ và nâng cao chất lượng, đặc trưng, thương hiệu gắn với yêu cầu thị trường, thúc đẩy theo hướng xanh, bền vững".

- Nghị quyết số 424/2025/NQ-CP ngày 30/12/2025 của Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 257/2025/NQ-QH15 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035.

- Quyết định số 150/QĐ-TTg ngày 28/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, đã đề ra định hướng, nhiệm vụ: "Đối với nhóm sản phẩm đặc sản địa phương có quy mô nhỏ, tập trung vào các sản phẩm đặc sản nhằm phát huy bản sắc, lợi thế của các địa phương, gắn với xây dựng nông thôn mới theo mô hình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP). Hoàn thiện sản phẩm theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, bao bì, nhãn mác gắn với truy xuất nguồn gốc, thương hiệu địa phương và nhãn hiệu hàng hóa; tăng cường áp dụng công nghệ số trong quản lý và thương mại sản phẩm để từng bước đẩy mạnh thương hiệu OCOP Việt Nam trên thị trường trong nước và hướng đến thị trường xuất khẩu.";

- Quyết định số 417/QĐ-BNNMT ngày 31/01/2026 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, đã xác định nội dung số 04 thuộc nội dung thành phần số 3 (Hợp phần 01): Phát triển sản phẩm OCOP theo Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, theo hướng chất lượng, đặc trưng, đa giá trị, thân thiện với môi trường, gắn với đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong chế biến, khai thác tiềm năng, lợi thế và giá trị văn hóa địa phương; xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và thúc đẩy sản phẩm OCOP xanh. 

Tập trung, ưu tiên hỗ trợ cho các chủ thể là các hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp nhỏ và vừa, trang trại và hộ sản xuất có đăng ký kinh doanh trên địa bàn các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, an toàn khu, biên giới và hải đảo.

- Văn bản số 1446/VPCP-NN ngày 12/02/2026 của Văn phòng Chính phủ thông báo ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình: "Đồng ý với đề nghị của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại văn bản nêu trên về việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn đối với việc xây dựng, ban hành các Quyết định trên. Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện nội dung kiến nghị, đề xuất và tính khả thi của các Quyết định."

Cơ sở thực tiễn

Sau hơn 07 năm triển khai thực hiện Chương trình OCOP (giai đoạn: 2018-2020 và 2021-2025) cho thấy: Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP (gọi tắt là Bộ tiêu chí OCOP) được Thủ tướng Chính phủ ban hành đã khẳng định vị trí, vai trò quan trọng trong tổ chức triển khai thực hiện Chương trình OCOP, là căn cứ để các chủ thể đánh giá, xác định các hạn chế về sản phẩm để tập trung nguồn lực, giải pháp nâng cao chất lượng và năng lực sản xuất, chế biến và thương mại; là cơ sở để các địa phương xác định tiềm năng, lợi thế xây dựng kế hoạch, giải pháp, định hướng phù hợp gắn với các mục tiêu phát triển sản phẩm nông nghiệp, nông thôn theo chuỗi giá trị, bền vững, đáp ứng yêu cầu của thị trường; góp phần phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, đặc biệt là phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số.

Chương trình OCOP đã lan toả mạnh mẽ, rộng khắp ở tất cả 34/34 tỉnh, thành phố, huy động sự vào cuộc của các cấp, các ngành từ trung ương đến cơ sở, trở thành một giải pháp ưu tiên trong phát triển kinh tế nông thôn, gắn với xây dựng nông thôn mới ở hầu khắp các địa phương; đã tác động tích cực, mạnh mẽ đến sự phát triển sản xuất ở khu vực nông thôn, góp phần chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ sang sản xuất theo hướng liên kết chuỗi giá trị, xây dựng vùng nguyên liệu địa phương ổn định (tỷ lệ chủ thể OCOP xây dựng được vùng nguyên liệu ổn định theo hướng liên kết chuỗi giá trị sản phẩm OCOP là 48,3%, hơn 60,7% chủ thể OCOP đạt từ 3 sao trở lên có doanh thu tăng bình quân 17,6%/năm, tỷ lệ sản phẩm OCOP có giá bán tăng lên là 55,6%) tạo thêm việc làm, thúc đẩy hướng đi về phát triển kinh tế, đặc biệt là sinh kế ở những vùng đặc biệt khó khăn. 

Tính đến tháng 12/2025, 18.234 sản phẩm OCOP đạt 3 sao trở lên (13.756 sản phẩm so với năm 2020, tăng 9.367 sản phẩm so với năm 2022, vượt 1,82 lần chỉ tiêu giao theo Quyết định số 919/QĐ-TTg ngày 01/8/2022 của Thủ tướng Chính phủ), trong đó 71,4% sản phẩm 3 sao, 27,7% sản phẩm 4 sao, 126 sản phẩm 5 sao, còn lại là tiềm năng 5 sao; 9.820 chủ thể OCOP, trong đó có 33,4% là hợp tác xã, 26,5% là doanh nghiệp nhỏ, 32,6% là cơ sở sản xuất/hộ kinh doanh, còn lại là tổ hợp tác.

Có thể khẳng định, Bộ tiêu chí OCOP đã được triển khai thực hiện tốt trong thực tiễn, góp phần khẳng định chủ trương đúng đắn, phù hợp của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới.

Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP được ban hành theo Quyết định số 148/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ mặc dù đã được áp dụng đồng bộ, rộng khắp ở các địa phương, tuy nhiên, theo phản ánh của một số địa phương thì vẫn còn tồn tại, hạn chế: 

Một số chỉ tiêu khó đo đếm, đánh giá chính xác, như: vùng nguyên liệu, chất lượng cảm quan; cơ cấu điểm của một số tiêu chí chưa phù hợp với định hướng, yêu cầu trong bối cảnh mới, như: phát triển kinh tế tư nhân, chuyển đổi số; một số nội dung chưa thực sự phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp và bộ máy quản lý nhà nước sau sáp nhập.

Nhằm tiếp tục thúc đẩy phát triển sản phẩm OCOP theo hướng nâng cao chất lượng, đi vào chiều sâu trong giai đoạn 2026-2035, đồng thời phản ánh đầy đủ những yêu cầu, định hướng của chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn, thúc đẩy sản phẩm OCOP chất lượng, đặc trưng, đa giá trị, thân thiện với môi trường, gắn với đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong chế biến, khai thác tiềm năng, lợi thế và giá trị văn hóa địa phương; xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và thúc đẩy sản phẩm OCOP xanh; trong bối cảnh Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 tiếp tục được triển khai trên phạm vi cả nước, là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, do đó, việc tích hợp những nội dung ưu tiên vào Bộ tiêu chí OCOP là cụ thể hóa giải pháp tập trung, ưu tiên hỗ trợ cho các chủ thể là các hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp nhỏ và vừa, trang trại và hộ sản xuất vùng đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong phát triển kinh tế nông thôn gắn với sản phẩm OCOP.

Với những cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn nêu trên, cần thiết phải xây dựng, hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành Quyết định ban hành Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP để thực hiện, góp phần thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và phát triển kinh tế nông thôn.

MỤC ĐÍCH BAN HÀNH, QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG DỰ THẢO QUYẾT ĐỊNH

Mục đích ban hành Quyết định

Tiếp tục thúc đẩy phát triển sản phẩm OCOP theo hướng chất lượng, đặc trưng, đa giá trị, khai thác tiềm năng, lợi thế và giá trị văn hóa địa phương; để các chủ thể có cơ sở đánh giá, xác định giải pháp nâng cao chất lượng, năng lực sản xuất, chế biến, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và thúc đẩy thương mại; để các cơ quan, địa phương có căn cứ pháp lý, thống nhất áp dụng xác định tiềm năng, lợi thế xây dựng kế hoạch, chỉ đạo thực hiện và đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống, phát triển kinh tế nông thôn, đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Quan điểm xây dựng dự thảo Quyết định

Xây dựng dự thảo Quyết định ban hành Bộ tiêu chí OCOP trên cơ sở kế thừa tối đa Bộ tiêu chí OCOP giai đoạn 2021-2025 đã được ban hành theo Quyết định số 148/QĐ-TTg ngày 23/02/2024 của Thủ tướng Chính phủ; điều chỉnh, bổ sung những yêu cầu nhằm phù hợp và đồng bộ trong quá trình thực hiện, gắn với việc tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp và bộ máy quản lý nhà nước sau sắp xếp.

Rà soát, bổ sung và làm rõ nội hàm một số tiêu chí để thuận lợi trong hoạt động đánh giá, kiểm đếm, đồng thời nhằm nâng cao chất lượng, đặc trưng, thương hiệu sản phẩm gắn với yêu cầu của thị trường; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và phát triển theo hướng xanh, bền vững trong sản xuất, chế biến sản phẩm OCOP; khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân, sự tham gia của phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số.

Phân quyền, phân cấp, trao quyền chủ động cho các tỉnh, thành phố trong đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP từ 3 sao đến 4 sao; nâng cao vai trò kiểm tra, giám sát của trung ương trong công tác đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP. Đẩy mạnh chuyển đổi số, phù hợp với thực tiễn và tạo điều kiện thuận lợi cho các chủ thể OCOP tham gia vào hoạt động đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP.

QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG DỰ THẢO QUYẾT ĐỊNH

Thực hiện Nghị quyết số 257/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 424/2025/NQ-CP của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì xây dựng dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP. Quá trình xây dựng dự thảo được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục rút gọn quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và các văn bản hướng dẫn thi hành, cụ thể như sau:

Tổng hợp về cơ sở pháp lý và tổng kết thực tiễn

Để chủ động xây dựng dự thảo Quyết định và Bộ tiêu chí OCOP, từ tháng 12/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành trung ương và các địa phương tổng hợp, đánh giá tình hình thực hiện Bộ tiêu chí OCOP giai đoạn 2021-2025 ở các địa phương; xây dựng dự thảo Bộ tiêu chí OCOP áp dụng cho giai đoạn 2026-2035. 

Sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết số 257/2025/NQ-QH15, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã rà soát, bổ sung dự thảo Bộ tiêu chí OCOP để phù hợp với quan điểm, định hướng gắn với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035.

Bộ tiêu chí OCOP được dự thảo có một số nội dung mới so với Quyết định số 148/QĐ-TTg ngày 24/02/2023 và Quyết định số 1489/QĐ-TTg ngày 06/7/2025 của Thủ tướng Chính phủ, gồm: 

(1) Chỉ quy định về nguyên tắc, các bước trong quy trình đánh giá, phân hạng, không quy định chi tiết, nhằm đơn giản hóa thủ tục, quy trình, chỉ quy định khung và trao quyền ban hành chi tiết cho địa phương trong việc quy định cụ thể quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP thông qua Quy chế hoạt động của Hội đồng; 

(2) Điều chỉnh Bộ tiêu chí cho phù hợp với thực tiễn và một số quy định mới về an toàn thực phẩm, quản lý chất lượng.

Trình Thủ tướng Chính phủ cho phép áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn

Căn cứ Nghị quyết số 424/NQ-CP ngày 30/12/2025 của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có Tờ trình số 1263/TTr-BNNMT ngày 05/02/2026 trình Thủ tướng Chính phủ cho phép xây dựng, ban hành Quyết định của Thủ tướng Chính phủ triển khai Chương trình theo trình tự, thủ tục rút gọn (trong đó có Quyết định ban hành Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP).

Ngày 12/02/2026, Văn phòng Chính phủ đã có văn bản số 1446/VPCP-NN thông báo ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình: "Đồng ý với đề nghị của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại văn bản nêu trên về việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn đối với việc xây dựng, ban hành các Quyết định trên. Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện nội dung kiến nghị, đề xuất và tính khả thi của các Quyết định."

Tổ chức lấy ý kiến góp ý của các bộ ngành, địa phương và các tổ chức, cá nhân có liên quan

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đăng tải hồ sơ dự thảo Quyết định trên Cổng thông tin điện tử Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Cổng thông tin điện tử Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới để lấy ý kiến các cá nhân tổ chức có liên quan theo quy định. 

Ngày 12/02/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có Công văn số 1470/BNNMT-VPĐP lấy ý kiến góp ý Hồ sơ dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí OCOP, thời hạn gửi góp ý là ngày 05/3/2026. Đến ngày 16/3/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận được văn bản góp ý của 07/15 bộ, ngành trung ương (gồm: Bộ: Tư pháp, Nội vụ, Công Thương, Ngoại giao, Khoa học và Công nghệ, Tài chính và UBTW Mặt trận Tổ quốc Việt Nam); 33/34 tỉnh, thành phố; 08/13 đơn vị có liên quan trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Trên cơ sở tổng hợp ý kiến, tiếp thu, giải trình ý kiến của các bộ, ngành, địa phương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉnh lý, hoàn thiện hồ sơ dự thảo Quyết định.

Thẩm định và hoàn thiện hồ sơ dự thảo: Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã gửi hồ sơ dự thảo Quyết định lấy ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Tiếp thu, giải trình ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp và hoàn thiện hồ sơ dự thảo Quyết định trình Thủ tướng Chính phủ.

Hoàn thiện hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ: Hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ gồm: Tờ trình, dự thảo Quyết định và các tài liệu liên quan theo quy định. Quá trình xây dựng dự thảo bảo đảm công khai, minh bạch, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan và đáp ứng yêu cầu tiến độ theo chỉ đạo của Chính phủ.

BỐ CỤC VÀ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA DỰ THẢO QUYẾT ĐỊNH

Phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng

Phạm vi điều chỉnh: Quyết định ban hành Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP.

Đối tượng áp dụng: Các hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp nhỏ và vừa, trang trại và hộ sản xuất có đăng ký kinh doanh tham gia đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP; các cơ quan, tổ chức có liên quan đến thực hiện phát triển sản phẩm OCOP.

Bố cục của dự thảo Quyết định

Dự thảo Quyết định được bố cục thành 04 điều, bao gồm: 

(1) Điều 1 về ban hành Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP; 

(2) Điều 2 về Tổ chức thực hiện; 

(3) Điều 3 về Điều khoản chuyển tiếp; 

(4) Điều 4 về Hiệu lực và trách nhiệm thi hành.

Nội dung cơ bản của dự thảo Quyết định

Dự thảo Quyết định quy định về Bộ tiêu chí và quy trình tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm, bao gồm những nội dung chính như sau:

Về Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm mỗi xã một sản phẩm OCOP (Điều 1), bao gồm:

Tổng quan làm rõ khái niệm về sản phẩm OCOP, nhằm thống nhất, định hướng rõ hơn về cách tiếp cận, cách hiểu về sản phẩm OCOP. 

Theo đó "Sản phẩm OCOP gồm các sản phẩm và dịch vụ du lịch, là đặc sản, đặc sắc, có nguồn gốc và mang đặc trưng của địa phương, được sản xuất theo tiêu chuẩn gắn với các giá trị văn hoá truyền thống, đảm bảo an toàn thực phẩm, hướng đến phát triển xanh, bền vững và được cơ quan quản lý nhà nước chứng nhận theo Bộ tiêu chí được Thủ tướng Chính phủ ban hành".

Bộ tiêu chí OCOP được xây dựng trên cơ sở kế thừa Bộ tiêu chí đã áp dụng trong giai đoạn 2021-2025, trên cơ sở bổ sung, hoàn thiện theo hướng nâng cao chất lượng, phát triển sản xuất, chế biến theo bền vững, khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân, sự tham gia của phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số. 

Trong đó, tiếp tục quy định các nhóm sản phẩm tham gia OCOP gồm 06 nhóm: Thực phẩm; Đồ uống; Dược liệu và sản phẩm từ dược liệu; Thủ công mỹ nghệ; Sinh vật cảnh; và Dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch.

Bộ tiêu chí để đánh giá, phân hạng sản OCOP phẩm gồm 03 phần: 

(1) Phần A: Các tiêu chí đánh giá về sản phẩm và sức mạnh cộng đồng (40 điểm), gồm: Tổ chức sản xuất; phát triển sản phẩm; sức mạnh cộng đồng; 

(2) Phần B: Các tiêu chí đánh giá về khả năng tiếp thị (25 điểm), gồm: Tiếp thị; câu chuyện về sản phẩm; 

(3) Phần C: Các tiêu chí đánh giá về chất lượng sản phẩm (35 điểm), gồm: Chỉ tiêu cảm quan, dinh dưỡng, tính độc đáo của sản phẩm; tiêu chuẩn sản phẩm; khả năng xuất khẩu, phân phối tại thị trường quốc tế.

Quy định về cơ cấu điểm số theo 03 phần của Bộ tiêu chí nhằm đảm bảo phù hợp với định hướng tiếp cận và yêu cầu triển khai của Chương trình OCOP, theo đó nâng cao vai trò và giá trị cộng đồng (vùng nguyên liệu địa phương, sử dụng lao động địa phương); nâng cao giá trị, tính đặc trưng của sản phẩm thông qua câu truyện sản phẩm; nâng cao yêu cầu về các tiêu chuẩn, quy chuẩn và giảm bớt các chỉ tiêu đánh giá chất lượng cảm quan.

Phân hạng sản phẩm OCOP 

Tổng điểm đánh giá cho mỗi sản phẩm tối đa là 100 điểm và được phân thành 05 hạng:

Hạng 5 sao: Tổng điểm trung bình đạt từ 90 đến 100 điểm, là sản phẩm đặc trưng, có thương hiệu, đạt tiêu chuẩn chất lượng cao và hội tụ điều kiện để xuất khẩu.

Hạng 4 sao: Tổng điểm trung bình đạt từ 70 đến dưới 90 điểm, là sản phẩm đặc trưng, từng bước có thương hiệu, đáp ứng yêu cầu về chất lượng và tiếp cận thị trường tốt, có tiềm năng nâng cấp lên hạng 5 sao.

Hạng 3 sao: Tổng điểm trung bình đạt từ 50 đến dưới 70 điểm, là sản phẩm có đặc thù, có sự ổn định về chất lượng, được quản lý và thương mại ổn định, có thể nâng cấp lên hạng 4 sao.

Hạng 2 sao: Tổng điểm trung bình đạt từ 30 đến dưới 50 điểm, là sản phẩm bước đầu hình thành chất lượng, có thể tiếp tục nâng cấp để nâng lên hạng 3 sao.

Hạng 1 sao: Tổng điểm trung bình đạt dưới 30 điểm, là sản phẩm sơ khai, chưa được thương mại, có thể nâng cấp lên hạng 2 sao.

Quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP

Dự thảo Quyết định quy định công tác đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP được chia làm 02 cấp: cấp tỉnh và cấp trung ương. 

Theo đó, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP 3 sao và 4 sao.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ ngành đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP 5 sao (cấp quốc gia).

Thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã dự thảo theo hướng phân cấp cho UBND cấp tỉnh tổ chức đánh giá và phân hạng sản phẩm OCOP theo Bộ tiêu chí OCOP (gồm cả 3 sao, 4 sao và 5 sao) để lấy ý kiến các bộ ngành, địa phương. 

Tuy nhiên, có 01/07 bộ, ngành và 19/33 tỉnh, thành phố đề nghị trung ương tiếp tục tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP 5 sao, giữ ổn định như giai đoạn trước. 

Theo phân tích của các tỉnh, thành phố: Sản phẩm OCOP đạt hạng 5 sao là những sản phẩm đặc trưng, tiêu biểu, chất lượng cao, hội tủ đủ điều kiện xuất khẩu và là sản phẩm mang tính cấp quốc gia. Vì vậy, các cơ quan Trung ương phải tổ chức đánh giá thì mới nâng tầm, vị thế của sản phẩm và tạo điều kiện cho các chủ thể mở rộng sản xuất, kinh doanh, xây dựng thương hiệu. Chứng nhận sản phẩm OCOP 5 sao là thành quả cố gắng, đồng thời cũng là sự tôn vinh, niềm tự hào cho chủ thể và địa phương. 

Trên cơ sở đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tiếp thu, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện quy định về công tác đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP theo hướng giữ nguyên 02 cấp đánh giá như Quyết định số 1489/QĐ-TTg đã quy định.

Dự thảo Quyết định cũng đã quy định rõ về nguyên tắc: Việc tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan và tuân thủ pháp luật về cạnh tranh, góp phần giúp các chủ thể nâng cao năng lực, giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường.

Về quy trình tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP: Đã quy định cụ thể về (1) Trình tự đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP; (2) Thành phần Hội đồng đánh giá, phân hạng các cấp; (3) Yêu cầu về hồ sơ đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP; (4) Các bước đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP; (5) Thời hạn hiệu lực phân hạng sản phẩm OCOP; (6) Quy định về đánh giá, nâng hạng sản phẩm OCOP; (7) Quy định về đánh giá, phân hạng lại sản phẩm sau khi hết thời hạn; (8) Thu hồi giấy chứng nhận sản phẩm OCOP; (9) Thời gian tổ chức thực hiện đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP; (10) Quy định về kiểm tra, giám sát sản phẩm OCOP.

Các nội dung nêu trên được quy định đều dựa trên cơ sở thực tiễn trong hơn 8 năm qua, sự phù hợp của công tác tổ chức đánh giá, phận hạng sản phẩm OCOP ở trung ương và địa phương. 

Cùng với đó, quy định cũng giản lược tối đa về hồ sơ, thủ tục đối với các chủ thể OCOP, chỉ quy định những nội dung cần thiết để có cơ sở pháp lý, thực tiễn gắn với Bộ tiêu chí, giúp nâng cao hiệu quả công tác đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP. 

Ngoài ra, dự thảo Quyết định cũng đã bổ sung một số nội dung, như: Thu hồi giấy chứng nhận sản phẩm OCOP; quy định về kiểm tra, giám sát sản phẩm OCOP; thời gian thực hiện... để các thuận lợi và rõ ràng hơn trong quá trình thực hiện.

Về tổ chức thực hiện (Điều 2)

Quy định rõ trách nhiệm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ, ngành trung ương và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố hướng dẫn và tổ chức triển khai thực hiện. 

Trong đó, quy định rõ về trách nhiệm kiểm tra, giám sát của Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhằm nâng cao chất lượng, giá trị thương hiệu của sản phẩm OCOP. 

Bên cạnh đó, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố có trách nhiệm tổ chức triển khai thực hiện gắn với Đề án/kế hoạch phát triển sản phẩm OCOP của địa phương; thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng, đặc thù, thương hiệu gắn với yêu cầu của thị trường, thúc đẩy sản phẩm OCOP theo hướng xanh, bền vững.

Về quy định về điều khoản chuyển tiếp (Điều 3)

Dự thảo Quyết định đã quy định cụ thể về điều khoản chuyển tiếp nhằm tiếp tục áp dụng quy định của giai đoạn 2021-2025 đối với các sản phẩm đã nộp hồ sơ đề nghị đánh giá, phân hạng hoặc đề nghị công nhận lại trước khi Quyết định này có hiệu lực, nhưng chưa được cấp có thẩm quyền đánh giá, phân hạng. Quy định này được quy định rõ ràng, thuận lợi trong quá trình áp dụng, cụ thể:

Đối với các sản phẩm đã được cấp có thẩm quyền đánh giá, phân hạng OCOP đạt từ 3 sao đến 5 sao trước ngày Quyết định này có hiệu lực, thì tiếp tục có giá trị đến hết thời hạn 36 tháng theo quyết định công nhận đã được cấp có thẩm quyền cấp.

Đối với những sản phẩm tham gia đánh giá, phân hạng OCOP giai đoạn 2021- 2025: Đã được các chủ thể OCOP nộp hồ sơ đề nghị đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP lần đầu hoặc nâng hạng trước ngày 31/12/2025, nhưng chưa được cấp có thẩm quyền đánh giá, phân hạng, thì tiếp tục thực hiện theo quy định về đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP của giai đoạn 2021-2025, nhưng thời hạn hoàn thành không quá 60 ngày, kể từ ngày Quyết định này có hiệu lực.

Đã được các chủ thể nộp hồ sơ đề nghị đánh giá, phân hạng lại sản phẩm OCOP trước ngày Quyết định này có hiệu lực, thì tiếp tục thực hiện theo quy định về đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP của giai đoạn 2021-2025, nhưng thời hạn hoàn thành không quá 30 ngày, kể từ ngày Quyết định này có hiệu lực.

Về hiệu lực và trách nhiệm thi hành (Điều 4)

Quy định thời điểm có hiệu lực của Quyết định; trách nhiệm thi hành của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương, đảm bảo tổ chức thực hiện thống nhất và kịp thời.

Về tổ chức triển khai thực hiện

Sau khi Quyết định ban hành Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP được Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành tổ chức tập huấn, phổ biến các nội dung, quy trình của Quyết định cho cán bộ quản lý OCOP các cấp. 

Đồng thời, hướng dẫn các địa phương kịp thời triển khai ngay công tác tập huấn, phổ biến, hướng dẫn cho các hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa, tổ hợp tác, trang trại, hộ sản xuất và công đồng, người dân để thống nhất tổ chức triển khai thực hiện.

Quyết định ban hành Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP được ban hành theo hướng cụ thể, không quy định văn bản hướng dẫn của các bộ, ngành và địa phương, do đó, có thể tổ chức thực hiện ngay. 

Đây là cơ sở pháp lý để các địa phương bố trí nhân lực phù hợp với quy định của Đảng, Nhà nước về tổ chức bộ máy và biên chế.