Đề xuất kiện toàn Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, Chính trị viên là sĩ quan chính quy

Thể chế hóa chủ trương của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị

Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đề nghị nghiên cứu quy định Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là chức vụ cơ bản của sĩ quan, nhằm bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ huy thống nhất và hiệu quả trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, tiếp tục đánh giá sâu tác động về nguồn lực và kinh phí để Ban Chỉ huy quân sự cấp xã hoàn thành các nhiệm vụ mới được giao.

Tại Phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng.

Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật, Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng cho biết, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng nhằm bảo đảm thể chế hóa chủ trương của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, gắn với phân cấp, phân quyền tối đa, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính phù hợp với yêu cầu cấp bách của thực tiễn.

Dự án Luật tập trung sửa đổi, bổ sung các nội dung chịu sự ảnh hưởng bởi kết quả sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và kịp thời thể chế hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng, xử lý các vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn. Dự án Luật không sửa đổi, bổ sung phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của 09 luật hiện hành.

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng gồm: 

- Luật Quốc phòng;

- Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam;

- Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng;

- Luật Nghĩa vụ quân sự;

- Luật Biên phòng Việt Nam;

- Luật Phòng không nhân dân;

- Luật Lực lượng dự bị động viên;

- Luật Phòng thủ dân sự;

- Luật Dân quân tự vệ.

Quy định về chức vụ Ban Chỉ huy quân sự cấp xã; hạn tuổi phục vụ cao nhất của Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã

Về nội dung cơ bản của dự thảo Luật, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang nêu rõ, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc phòng liên quan về phòng thủ khu vực. 

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam: Quy định về chức vụ cán bộ của Chỉ huy Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh, Ban chỉ huy quân sự cấp xã; hạn tuổi phục vụ cao nhất của Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã; bổ nhiệm chức vụ trong các đơn vị dự bị động viên.

Cũng theo Đại tướng Phan Văn Giang, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự: Quy định xử lý hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự; các hành vi bị nghiêm cấm gian dối trong khám sức khỏe quân sự; giải ngạch dự bị; tổ chức giao công dân được gọi nhập ngũ; bàn giao hạ sĩ quan, binh sĩ hoàn thành nghĩa vụ phục vụ tại ngũ; chế độ chính sách của công dân trong thời gian đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng không nhân dân về phòng thủ khu vực; điều chỉnh thẩm quyền cấp phép nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập đối với tàu bay không người lái và các phương tiện bay khác từ Bộ Công Thương sang UBND cấp tỉnh; cắt giảm thủ tục hành chính.

Luật sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số điều của Luật Dân quân tự vệ về Ban chỉ huy quân sự cấp xã; xác định Ban chỉ huy quân sự cấp xã là cơ quan quân sự địa phương trực thuộc Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh và Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh.

Đẩy mạnh phân cấp cho cấp xã

“Việc sửa đổi, bổ sung 09 luật về quân sự, quốc phòng chủ yếu điều chỉnh về tổ chức, thẩm quyền và kỹ thuật lập pháp; không phát sinh chính sách mới về chế độ đối với con người và nhiệm vụ chi mới của ngân sách nhà nước. 

Dự thảo Luật quy định 17 nội dung liên quan đến phân cấp, phân quyền theo hướng đẩy mạnh phân cấp cho cấp xã. 

Việc tổ chức thi hành được thực hiện trên cơ sở nguồn lực hiện có của Bộ Quốc phòng và các cơ quan, đơn vị liên quan, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với chủ trương tinh ngọn bộ máy. 

Về tiến độ, dự án Luật dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI trong tháng 8/2026”, Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng nhấn mạnh.

Đề nghị nghiên cứu quy định Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là chức vụ cơ bản của sĩ quan

Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra sơ bộ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thượng tướng Lê Tấn Tới cho biết, Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nhất trí cao với Tờ trình của Chính phủ về sự cần thiết ban hành Luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. 

Việc sửa đổi kịp thời sẽ khắc phục các "khoảng trống pháp lý" khi bãi bỏ cấp huyện, bảo đảm tính liên tục trong công tác chỉ huy, chỉ đạo nhiệm vụ quân sự, quốc phòng tại địa phương.

“Việc xây dựng dự án Luật cơ bản bám sát và thể chế hóa kịp thời các chủ trương, định hướng của Đảng về tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; bảo đảm tính hợp Hiến, tính thống nhất với hệ thống pháp luật; bảo đảm tính khả thi, đáp ứng các yêu cầu thực tiễn”, Thượng tướng Lê Tấn Tới nêu rõ.

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nhấn mạnh, hồ sơ dự án Luật đã được Cơ quan chủ trì soạn thảo chuẩn bị kỹ lưỡng theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, nhiều tài liệu chuẩn bị công phu, chất lượng, đủ điều kiện trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất (tháng 8/2026).

Về một số nội dung cụ thể của dự thảo Luật, liên quan đến sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc phòng (Điều 1), Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cơ bản nhất trí như dự thảo Luật. 

Tuy nhiên, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, nghiên cứu, đánh giá vị trí quan trọng, hạt nhân của khu vực phòng thủ trong mối quan hệ với phòng thủ quân khu và cả nước để quy định chặt chẽ, phù hợp với thực tiễn và bảo đảm khả thi.

Về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự (Điều 4), Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại tán thành việc điều chỉnh thẩm quyền của các cơ quan, tổ chức trong công tác đăng ký, quản lý nguồn và tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ phù hợp với mô hình tổ chức mới. 

Để chặt chẽ, đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát để phân định rõ trách nhiệm giữa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã và Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh trong từng khâu của quy trình tuyển quân, bảo đảm rõ chủ thể, rõ trách nhiệm, không phát sinh chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ.

Về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dân quân tự vệ (Điều 9), Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cơ bản nhất trí với việc điều chỉnh nhiệm vụ, quyền hạn của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là cơ quan quân sự địa phương, phù hợp với mô hình, tổ chức bộ máy sau sắp xếp chính quyền địa phương. 

Đồng thời, đề nghị nghiên cứu quy định Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là chức vụ cơ bản của sĩ quan, nhằm bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ huy thống nhất và hiệu quả trong tổ chức thực hiện. 

Tiếp tục đánh giá sâu tác động về nguồn lực và kinh phí để Ban Chỉ huy quân sự cấp xã hoàn thành các nhiệm vụ mới được giao.

Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nhất trí với đề nghị của Chính phủ tại Tờ trình số 417/TTr-CP, ngày 22/7/2026, đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét bổ sung dự án Luật vào Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội.

Theo đó trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định bổ sung vào Chương trình và xem xét trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất theo trình tự, thủ tục rút gọn, nhằm rút ngắn thời gian, bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong công tác chuẩn bị, phù hợp với quy định của pháp luật và chỉ đạo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Phát biểu tại Phiên họp, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị kỹ lưỡng, hoàn thiện đúng theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; bày tỏ nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng cũng như các nội dung sửa đổi, bổ sung trong dự thảo Luật. 

Tuy nhiên, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ các quy định cụ thể trong dự thảo, đối chiếu với các quy định của các luật có liên quan để đảm bảo tính thống nhất trong hệ thống pháp luật và tính khả thi của các quy định.

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng đủ điều kiện để trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất

Phát biểu chỉ đạo và cho ý kiến về dự án Luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn biểu dương và đánh giá cao sự chuẩn bị của Bộ Quốc phòng và thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại; hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị kỹ lưỡng. 

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng đủ điều kiện để trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất. 

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật và nguyên tắc phân cấp, phân quyền trong dự thảo Luật.

“Dự thảo Luật sửa đổi đồng thời các quy định tại 09 luật chuyên ngành về quân sự, quốc phòng. 

Do đó, yêu cầu hàng đầu là chúng ta phải rà soát thật kỹ về kỹ thuật lập pháp để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ, không để xảy ra mâu thuẫn, chồng chéo với các luật về tổ chức bộ máy nhà nước và các luật chuyên ngành khác”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Thứ hai, về tổ chức bộ máy quân sự địa phương và chính quy hóa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, việc Ban Chỉ huy quân sự cấp xã thành đơn vị quân sự địa phương (trực thuộc Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh) và đưa sĩ quan quân đội chính quy về đảm nhiệm các chức danh chỉ huy là một chủ trương lớn, đúng đắn của Đảng. Dự thảo Luật đã bổ sung các chức danh này vào hệ thống chức vụ cơ bản của sĩ quan.

Nêu dẫn chứng về sự tham gia của lực lượng Quân đội vào công tác phòng chống thiên tai, triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" ở cấp xã vừa qua, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, lực lượng Quân đội đi đầu, cùng các lực lượng khác tham gia. 

Về nội dung này, Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị cần nghiên cứu ý kiến của cơ quan thẩm tra về việc bố trí Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là sĩ quan chính quy để phù hợp với chủ trương đưa sĩ quan về cấp xã, thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với chế độ chính ủy, chính trị viên. 

Trường hợp chưa bố trí được, thì quy định rõ về vị trí, chức năng, nhiệm vụ và mối quan hệ công tác của chức danh Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã do Bí thư cấp Ủy kiêm nhiệm. Đây là chức danh kiêm nhiệm đặc thù, vừa là chức vụ chỉ huy, vừa liên quan đến công tác Đảng, công tác chính trị trong lực lượng quân sự địa phương.

Về đẩy mạnh phân cấp phân quyền và cải cách thủ tục hành chính, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng cho rằng, cần thực hiện theo chỉ đạo của Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ trong bối cảnh chung. 

Bên cạnh đó, đảm bảo nguồn lực tài chính, nhân lực và các điều khoản chuyển tiếp cho các hoạt động.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu, khẩn trương xây dựng kịp thời các văn bản quy định chi tiết để triển khai sau khi ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng.

Lần đầu tiên trong lịch sử quân đội đưa sĩ quan chính quy về Ban Chỉ huy quân sự cấp xã 

Phát biểu tiếp thu tại Phiên họp, thay mặt cơ quan soạn thảo, Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng trân trọng cám ơn, đồng thời tiếp thu các ý kiến chỉ đạo, phát biểu của các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại Phiên họp. 

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng cũng cho biết, đây là lần đầu tiên trong lịch sử quân đội đưa sĩ quan chính quy về Ban Chỉ huy quân sự cấp xã và cũng là một khái niệm mới khi thực hiện truyền thống “ngụ binh ư nông”.

Phát biểu kết luận Phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất cao về sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng. 

Nhất trí với đề nghị của Chính phủ về việc bổ sung dự án luật vào Chương trình lập pháp năm 2026 và trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất theo trình tự, thủ tục rút gọn.

“Việc xây dựng, ban hành Luật này theo trình tự, thủ tục rút gọn phù hợp với điều 50 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và Nghị quyết 190 của Quốc hội cho phép áp dụng theo trình tự thủ tục rút gọn để kịp thời xử lý các văn bản chịu sự tác động do sắp xếp tổ chức bộ máy”, Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Thứ hai, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao sự chủ động, khẩn trương của Chính phủ và Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo các cơ quan liên quan rà soát khối lượng lớn văn bản liên quan đến 09 luật và các văn bản hướng dẫn thi hành. Trên cơ sở đó, hoàn thiện hồ sơ dự án luật.

Nội dung của dự án, dự thảo luật đã cơ bản thể chế hóa đầy đủ các yêu cầu của Đảng về sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy hệ thống chính trị, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, sắp xếp tổ chức cơ quan quân sự “tinh, gọn, mạnh”, đẩy mạnh phân cấp phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, bảo đảm thống nhất đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cùng Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban khác của Quốc hội đã chủ động, tích cực, khẩn trương thẩm tra dự án luật với nhiều ý kiến cụ thể và rõ quan điểm.

Thứ ba, để tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật trình Quốc hội, đề nghị Chính phủ, cơ quan soạn thảo tiếp thu đầy đủ ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội, ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại và ý kiến của các đại biểu tại Phiên họp này. 

Tiếp tục rà soát hoàn thiện dự thảo Luật nhằm bảo đảm chất lượng cao nhất, trong đó tập trung vào một số nội dung lớn sau:

- Rà soát kỹ lưỡng bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất giữa 09 luật với các luật chuyên ngành và các quy định về tổ chức bộ máy nhà nước, phân cấp phân quyền, trình tự thủ tục hành chính, thẩm quyền của cơ quan quân sự các cấp khi tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

- Tiếp tục quy định chặt chẽ, khẳng định rõ vị trí, vai trò quan trọng, lấy cấp xã làm nền tảng để bảo vệ địa phương và khu vực phòng thủ trong mối quan hệ phòng thủ của quân khu và của cả nước.

- Tiếp tục rà soát để phân định rõ trách nhiệm giữa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã và Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh trong từng khâu của quy trình tuyển quân, bảo đảm rõ chủ thể, rõ trách nhiệm, không chồng chéo, không bỏ sót nhiệm vụ.

- Tiếp tục rà soát để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất giữa các quy định liên quan đến việc chuyển thẩm quyền từ Bộ Công Thương sang UBND cấp tỉnh trong việc cấp phép nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập đối với tàu bay không người lái, phương tiện bay khác, động cơ tàu bay, cánh quạt tàu bay và trang bị thiết bị của tàu bay không người lái, phương tiện bay khác.

Thứ tư, sau Phiên họp này, đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Quốc phòng khẩn trương nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến tại Phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến thẩm tra sơ bộ để hoàn thiện hồ sơ dự án luật bảo đảm đúng tiến độ, chất lượng trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất và gửi đại biểu Quốc hội. 

Do điều kiện thời gian còn lại rất ngắn, giao Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại chủ trì, phối hợp với Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội thẩm tra chính thức dự án luật để trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất./.