Xem xét Đề án thành lập THÀNH PHỐ ĐỒNG NAI trực thuộc Trung ương

Việc thành lập thành phố Đồng Nai có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn

Theo hồ sơ trình, sau khi hoàn tất việc thành lập 10 phường, thành phố Đồng Nai dự kiến có 95 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 33 phường và 62 xã.

Trình bày hồ sơ Đề án, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình cho biết việc thành lập 10 phường và thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương được đặt trên nền tảng cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn khá toàn diện. 

Về chính trị, chủ trương này bám sát Kết luận số 224-KL/TW của Bộ Chính trị, Văn bản số 1184-CV/VPTW của Văn phòng Trung ương Đảng và đặc biệt là Nghị quyết số 03-NQ/BCH ngày 25/3/2026 của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, trong đó đồng ý chủ trương thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương để trình Quốc hội xem xét, quyết định tại Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI.

Về pháp lý, Chính phủ viện dẫn hệ thống căn cứ gồm Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 về phân loại đô thị, Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 về tiêu chuẩn đơn vị hành chính cùng các quy hoạch cấp quốc gia, cấp vùng và quy hoạch tỉnh Đồng Nai đã được điều chỉnh, phê duyệt gần đây. 

Theo đại diện Bộ Nội vụ, những căn cứ này tạo hành lang pháp lý cần thiết để triển khai phương án tổ chức lại không gian hành chính - đô thị của địa phương.

Nhấn mạnh từ cơ sở thực tiễn, Bộ trưởng Bộ Nội vụ nêu rõ Đồng Nai giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong vùng Đông Nam Bộ và cả nước, là địa bàn có tính chiến lược cả về kinh tế lẫn quốc phòng, an ninh.

Năm 2025, GRDP của tỉnh đạt khoảng 677.932 tỷ đồng, thu ngân sách trên 102.000 tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người đạt 150,86 triệu đồng, đóng góp khoảng 5% GDP cả nước. 

Cùng với đó, hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông, công nghiệp, dịch vụ, logistics tiếp tục được đầu tư đồng bộ; đặc biệt, Cảng hàng không quốc tế Long Thành được xác định là động lực mới để Đồng Nai vươn lên thành cực tăng trưởng quan trọng, trung tâm kết nối kinh tế và cửa ngõ hội nhập quốc tế của khu vực phía Nam.

Chính phủ đề xuất thành lập 10 phường và thành lập thành phố Đồng Nai

Từ những tiền đề đó, Chính phủ đề xuất thành lập 10 phường: Long Thành, Nhơn Trạch, Trảng Bom, Xuân Lộc, Dầu Giây, Tân Phú, Trị An, Đồng Phú, Tân Khai và Lộc Ninh trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số của 10 xã cùng tên. 

Đồng thời, thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương trên cơ sở nguyên trạng toàn bộ diện tích tự nhiên 12.737,18 km2, quy mô dân số 4.491.408 người của tỉnh Đồng Nai. 

Sau khi sắp xếp, thành phố Đồng Nai không thay đổi về diện tích và dân số, song cơ cấu đơn vị hành chính cấp xã được điều chỉnh theo hướng tăng số phường từ 23 lên 33, giảm số xã từ 72 xuống 62, đưa tỷ lệ đô thị hóa lên 54,10%.

Theo đánh giá trong hồ sơ Chính phủ, việc thành lập 10 phường là điều kiện cần để hoàn thiện các tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc trung ương.

Chính phủ cho biết 10 xã dự kiến thành lập phường đều đạt 5/5 tiêu chuẩn của phường. Trong khi đối với thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương, địa phương đã đáp ứng 5/7 tiêu chuẩn và sẽ hoàn tất thêm 2 tiêu chuẩn còn lại sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến.

Tán thành với đề nghị thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương

Thẩm tra nội dung này, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với đề xuất của Chính phủ. 

Cơ quan thẩm tra nhận định việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai là cần thiết, bởi các địa bàn này đều có vị trí, tiềm năng, lợi thế phát triển lớn, hệ thống giao thông kết nối thuận lợi, hạ tầng được đầu tư đồng bộ và đã được xác định là các trung tâm cấp tiểu vùng theo quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt. 

Việc chuyển từ mô hình quản lý nông thôn sang quản lý đô thị, theo cơ quan thẩm tra, sẽ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, hoàn thiện hạ tầng và nâng cao chất lượng đời sống người dân.

Cơ quan thẩm tra cũng khẳng định 10 phường dự kiến thành lập đều bảo đảm 5/5 tiêu chuẩn, đồng thời đáp ứng các điều kiện về phù hợp quy hoạch, bảo đảm lợi ích chung, yêu cầu quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, yếu tố lịch sử - văn hóa và sự thuận tiện cho người dân. 

Với Đề án thành lập thành phố Đồng Nai, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng các cơ quan tham gia thẩm tra đều thống nhất về sự cần thiết, cho rằng đây là bước cụ thể hóa chủ trương lớn của Trung ương, đồng thời tạo động lực mới cho phát triển vùng và tăng cường quản lý lãnh thổ, quốc phòng, an ninh ở địa bàn có vị trí chiến lược.

Đáng chú ý, về tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc trung ương, cơ quan thẩm tra xác định Đồng Nai đáp ứng 6/7 tiêu chuẩn theo quy định. 

Cụ thể, địa phương đạt yêu cầu về quy mô dân số, diện tích tự nhiên, tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã, tỷ lệ đô thị hóa, vị trí - chức năng và cơ cấu, trình độ phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh sự tán thành, các thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ hơn về việc xác định vị trí, chức năng của các khu vực dự kiến thành lập phường; đồng thời bổ sung thông tin, số liệu liên quan đến phân loại đô thị và quy mô dân số đô thị tại các khu vực này để làm rõ hơn cơ sở tính toán tiêu chuẩn tỷ lệ quy mô dân số đô thị trên quy mô dân số của đơn vị hành chính.

Các thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua nghị quyết về việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai, đồng thời tán thành với đề nghị thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương để trình Quốc hội xem xét, quyết định. 

Bên cạnh đó, cũng đề nghị Chính phủ khẩn trương tiếp thu ý kiến để hoàn thiện hồ sơ; đề nghị tỉnh Đồng Nai sớm hoàn thành quy hoạch đô thị, có lộ trình khắc phục các tiêu chuẩn còn chưa đạt hoặc mới đạt ở mức thấp, chậm nhất trong năm 2028.

Phát biểu kết luận phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu rõ, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thống nhất cao với sự cần thiết và căn cứ thành lập các phường thuộc tỉnh Đồng Nai và thành lập Thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương và việc trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định theo thẩm quyền tại phiên họp tháng 4/2026, trình Quốc hội xem xét, quyết định việc thành lập Thành phố Đồng Nai tại kỳ họp thứ Nhất theo thẩm quyền.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, trình tự thủ tục, hồ sơ đã được thực hiện đầy đủ theo đúng quy định của pháp luật; việc thành lập 10 phường thuộc Thành phố Đồng Nai đáp ứng đầy đủ các tiêu chí.

Trên cơ sở các ý kiến của thành viên Ủy ban tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp giao Thường trực Ủy ban hoàn thiện các báo cáo thẩm tra để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội xem xét.

Đồng thời đề nghị Bộ Nội vụ khẩn trương chuẩn bị nội dung báo cáo giải trình, tiếp thu. Bên cạnh đó, đề nghị Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội sớm có văn bản tham gia thẩm tra về nội dung này gửi Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp để tổng hợp, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội.