Sắp xếp, kiện toàn tổ chức quân sự địa phương: Cần phải chính quy hóa cơ quan quân sự xã, phường

Điều hành thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh, Quốc hội đề nghị đại biểu quốc hội quan tâm cho ý kiến về Ban chỉ huy quân sự cấp xã có tư cách pháp nhân, tài khoản riêng; bố trí Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là sĩ quan chính quy...

Theo Quochoi.vn, phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh cho biết, tại phiên họp sáng ngày 04/8, các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đã nghe trình bày Tờ trình, Báo cáo thẩm tra và tiến hành thảo luận tại Tổ về dự án Luật. Tại phiên thảo luận ở Tổ đã có 69 lượt ý kiến phát biểu.

Qua tổng hợp, các ý kiến ĐBQH cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật nhằm kịp thời xử lý các vấn đề vướng mắc khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp và yêu cầu về sắp xếp tổ chức bộ máy cơ quan quân sự địa phương “tinh, gọn, mạnh”.

Ngay sau phiên thảo luận tại Tổ, Bộ Quốc phòng đã tổ chức nghiên cứu nghiêm túc và có Báo cáo dự kiến tiếp thu, giải trình ý kiến thảo luận tại Tổ, gửi đến các ĐBQH.

Bố trí Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là sĩ quan chính quy; Ban chỉ huy quân sự cấp xã có tư cách pháp nhân, tài khoản riêng

Để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật, trên cơ sở Báo cáo tổng hợp ý kiến ĐBQH thảo luận tại Tổ và những nội dung gợi ý thảo luận được nêu trong Báo cáo thẩm tra, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh đề nghị các ĐBQH tiếp tục thảo luận, cho ý kiến, trong đó tập trung vào các nhóm vấn đề:

Thứ nhất, phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật đã phù hợp hay chưa; có cần phải sửa đổi thêm nội dung nào trong 09 Luật nêu trên.

Thứ hai, về sửa đổi Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam (tại Điều 2), Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh đề nghị quan tâm cho ý kiến đối với việc bố trí Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là sĩ quan chính quy.

Thứ ba, về sửa đổi Luật Nghĩa vụ quân sự (tại Điều 4), Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh đề nghị quan tâm cho ý kiến về phân cấp thẩm quyền giải ngạch dự bị đối với hạ sĩ quan, binh sĩ; việc giao cho Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh tổ chức lễ giao nhận quân và tiếp nhận xuất ngũ.

Thứ tư, về sửa đổi Luật Phòng không nhân dân (tại Điều 6), Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh đề nghị quan tâm cho ý kiến việc chuyển thẩm quyền từ Bộ Công thương sang Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong việc cấp phép nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập đối với tàu bay không người lái, phương tiện bay khác và các trang, thiết bị liên quan.

Thứ năm, về sửa đổi, bổ sung Luật Dân quân tự vệ (tại Điều 9), Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh đề nghị quan tâm cho ý kiến về Ban chỉ huy quân sự cấp xã có tư cách pháp nhân, tài khoản riêng.

Điều chỉnh điều kiện nghỉ hưu, thôi việc của công nhân, viên chức quốc phòng

Nhất trí cao với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng, đại biểu Huỳnh Văn Ngon - Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp nhấn mạnh, việc xây dựng luật được đặt ra trong bối cảnh Đảng và Nhà nước ta đang triển khai quyết liệt các chủ trương về tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân định rõ thẩm quyền gắn với yêu cầu xây dựng nền hành chính tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả.

Qua nghiên cứu dự án Luật, đại biểu Huỳnh Văn Ngon bày tỏ sự quan tâm đến hai vấn đề. Vấn đề thứ nhất khiến nhiều ĐBQH băn khoăn là việc đưa sĩ quan chính quy cũng như việc kiện toàn Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có thể làm tăng thêm tổ chức, biên chế, tác động đến việc bảo đảm ngân sách. 

Vấn đề thứ hai là nhiều ĐBQH cân nhắc việc quy định tại Khoản 2 và Khoản 3, cụ thể là bổ sung Điểm d vào sau Điểm c, Khoản 1 và bổ sung Điểm d vào sau Điểm c của khoản 3, Điều 34 của Luật hiện hành. Đây là chính sách mới có khả năng phát sinh nhiệm vụ chi ngân sách liên quan đến chế độ hưu trí và lương hưu.

Liên quan đến hai vấn đề trên, đại biểu Huỳnh Văn Ngon cho rằng, hiện nay, tuổi phục vụ cao nhất của công nhân và viên chức quốc phòng quy định tại Điều 31 của Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng là nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi. 

Quy định này đang đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ, phù hợp với tính chất đặc thù của quân đội, sức khỏe, nguyện vọng của công nhân và viên chức quốc phòng. 

Trước ngày 1/1/2021, công nhân và viên chức quốc phòng hết hạn tuổi cao nhất theo quy định tại Điều 31 và có đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội thì được nghỉ hưu. 

Tuy nhiên, kể từ ngày 1/1/2021, do điều kiện nghỉ hưu theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội số 58 được sửa đổi, bổ sung theo Luật Lao động 2019 nên có sự điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu theo lộ trình. 

Chính vì vậy, các trường hợp công nhân và viên chức quốc phòng đủ điều kiện nghỉ hưu theo Điều 31 thì không thuộc đối tượng được nghỉ hưu và cũng không thuộc đối tượng được hưởng nghỉ, hưởng chế độ thôi việc, từ đó đã ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động.

Do đó, việc bổ sung quy định Điểm d khoản 1 và Điểm d Khoản 3, Điều 34 của Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng lần này là cần thiết, nhưng đây không phải là bổ sung chính sách mới mà chỉ điều chỉnh điều kiện nghỉ hưu, thôi việc đã có trước đây nhằm bảo đảm quyền lợi cho người lao động. 

Theo đại biểu Huỳnh Văn Ngon, thực tế số lượng công nhân và viên chức quốc phòng chịu tác động của chính sách này là rất ít. Trung bình hàng năm, toàn quân chỉ có khoảng trên dưới 20 công nhân và viên chức quốc phòng hết hạn tuổi cao nhất. 

Do vậy, việc sửa đổi, bổ sung các nội dung này tuy có tác động đến ngân sách, chi trả lương hưu, quỹ bảo hiểm xã hội nhưng tác động nhỏ, không đáng kể. 

Tuy nhiên, điều đáng nói ở đây chính sách này đã thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, quân đội đến người lao động nói chung. Từ đó, đã tạo động lực tác động to lớn về yếu tố chính trị, tinh thần, góp phần xây dựng quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng chính quy, hiện đại.

Sắp xếp, kiện toàn Ban chỉ huy quân sự cấp xã không phải là thành lập tổ chức mới 

Về việc kiện toàn Ban chỉ huy quân sự cấp xã như dự thảo Luật đã nêu, theo đại biểu Huỳnh Văn Ngon, đây không phải là thành lập tổ chức mới mà là tổ chức kiện toàn trên cơ sở kế thừa hệ thống tổ chức quân sự địa phương hiện có theo Kết luận số 159 và Kết luận số 234 của Bộ Chính trị. 

Dự án luật không ban hành chính sách mới về chế độ, chính sách, không thành lập tổ chức mới, không tăng biên chế và không phát sinh nhiệm vụ chi mới của ngân sách nhà nước so với thực tiễn đang triển khai. 

Do vậy, dự thảo Luật phù hợp và khả thi với khả năng đáp ứng về tổ chức, biên chế, nhân lực, cơ sở vật chất và kinh phí thực hiện nhiệm vụ của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã. 

Các chi phí phục vụ tổ chức thực hiện chủ yếu là chi phí chuyển đổi mô hình tổ chức đã được bảo đảm trong phạm vi dự toán ngân sách đã được cấp có thẩm quyền giao và từ nguồn lực hiện có của các cơ quan, đơn vị.

Do đó, việc thi hành Luật không làm tăng tổng mức chi ngân sách nhà nước và phù hợp với yêu cầu tiết kiệm, chống lãng phí trong sắp xếp tổ chức bộ máy. Từ những vấn đề nêu trên, đại biểu nhận thấy Luật sửa đổi, bổ sung của 09 luật về quân sự, quốc phòng phù hợp và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Nhất trí luật hóa vị trí, chức năng, nhiệm vụ và tổ chức của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã

Thống nhất cao về sự cần thiết ban hành luật và các nội dung cơ bản của luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng, đại biểu Phạm Hùng Hưng - Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ đồng thời làm rõ nội dung quy định về Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, đánh giá tác động giới đối với chức danh chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã tại dự thảo luật.

Đại biểu Phạm Hùng Hưng khẳng định, đó là một trong những nội dung rất quan trọng của dự thảo luật có ý nghĩa trực tiếp đối với chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. 

Theo các nghị quyết, kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đại biểu Phạm Hùng Hưng nhất trí luật hóa vị trí, chức năng, nhiệm vụ và tổ chức của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã. 

Từ khi đưa lực lượng chính quy về xã, phường, đặc khu đến nay bước đầu đã ổn định tổ chức biên chế và hoạt động hiệu quả, phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp. 

Ban Chỉ huy quân sự xã, phường, đặc khu là cơ quan quân sự ở cơ sở, trực tiếp tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương và các cơ quan quân sự cấp trên thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng. 

Đồng thời là lực lượng nòng cốt trong công tác xây dựng lực lượng, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, tuyển quân, quản lý lực lượng dự bị động viên, dân quân tự vệ và phòng thủ dân sự trên địa bàn, lực lượng nòng cốt trong xây dựng và thực hiện đường lối quốc phòng toàn dân toàn diện đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Theo đại biểu Phạm Hùng Hưng, việc sắp xếp Ban Chỉ huy quân sự cấp xã không phải thành lập tổ chức mới mà là kiện toàn tổ chức quân sự địa phương hiện có theo kết luận số 159 và kết luận 234 của Bộ Chính trị. 

Luật không ban hành chính sách mới về chế độ chính sách, không thành lập tổ chức mới, không phát sinh nhiệm vụ chi mới của ngân sách nhà nước so với thực tiễn đang triển khai.

Tán thành quy định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và trụ sở riêng

Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có tài khoản riêng sẽ làm phát sinh bộ máy kế toán và đơn vị dự toán độc lập. 

Qua nghiên cứu thực tiễn, đại biểu Phạm Hùng Hưng làm rõ là sau khi thực hiện kiện toàn theo mô hình mới là tổ chức quân sự được bố trí lực lượng chính quy theo tổ chức biên chế do cấp có thẩm quyền quyết định. 

Việc quy định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có tài khoản riêng nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý, tiếp nhận và sử dụng kinh phí phục vụ cho nhiệm vụ quân sự, quốc phòng là phù hợp với mô hình tổ chức mới. 

Nội dung này đã được quy định tại Nghị quyết số 66.1/2025 theo cơ chế ủy quyền lập pháp của Quốc hội để bảo đảm triển khai kịp thời mô hình chính quyền địa phương hai cấp và tổ chức quân sự địa phương sau sắp xếp.

Ngoài ra, đại biểu Phạm Hùng Hưng tán thành việc quy định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và trụ sở riêng. 

Quy định này tạo điều kiện để cơ quan quân sự cấp xã chủ động thực hiện nhiệm vụ, quản lý các nguồn lực và chịu trách nhiệm về hoạt động của mình.

Về tổ chức biên chế Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, phường, đặc khu, Bộ Quốc phòng đã quyết định về tổ chức biên chế Ban Chỉ huy quân sự xã, phường, đặc khu; quy định đầy đủ các chức vụ cơ bản của sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên chức quốc phòng phù hợp với tổ chức biên chế trong quân đội và thống nhất với các quy định hiện hành, đồng thời phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp.

Về đánh giá tác động giới, dự thảo luật không sửa đổi tiêu chuẩn, điều kiện, cơ cấu hoặc quy trình bố trí chức danh chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, không có quy định phân biệt hoặc hạn chế theo giới tính, không đặt ra chính sách mới có tác động khác biệt theo giới. Như vậy là hoàn toàn phù hợp. 

Từ những phân tích trên, đại biểu Phạm Hùng Hưng đề nghị Quốc hội xem xét biểu quyết thông qua dự án Luật trong kỳ họp này.

Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã phải chính quy hóa, là sĩ quan

Nêu quan điểm về Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, đại biểu Bế Xuân Trường – Đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng nhấn mạnh, cần phải chính quy hóa cơ quan quân sự xã, phường. 

Để hoàn thành chức năng tham mưu, xây dựng được cơ sở xã, phường mạnh mẽ hơn thì cần có tổ chức đồng bộ, khoa học. 

Theo đó, Chính trị viên phải là chính quy hóa, là sĩ quan, đào tạo một cách cơ bản, có chuyên môn nghiệp vụ sâu, thực hiện đúng Chính trị viên trong quân đội.

Cũng trong phiên họp, các ĐBQH còn đóng góp ý kiến vào các nội dung: phân định rõ trách nhiệm giữa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã và Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh trong từng khâu của quy trình tuyển quân; quy định rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương các cấp; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, xây dựng cơ sở dữ liệu, quản lý chặt chẽ lực lượng dự bị động viên…

Nội dung của dự thảo Luật đã thể chế hóa đầy đủ các yêu cầu về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy

Làm rõ những ý kiến của các ĐBQH nêu tại phiên họp, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang nêu rõ, trên cơ sở ý kiến của các ĐBQH, Bộ Quốc phòng, cơ quan chủ trì soạn thảo đã chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, xây dựng Báo cáo dự kiến tiếp thu, giải trình, đồng thời rà soát, đề xuất chỉnh lý dự thảo Luật. 

Các ý kiến đóng góp tại hội trường tiếp tục là cơ sở quan trọng để cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, hoàn thiện dự án Luật, bảo đảm chặt chẽ, khả thi, đáp ứng với yêu cầu thực tiễn.

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh khẳng định, các ý kiến thảo luận đều có căn cứ chính trị, pháp lý, thực tiễn sâu sắc và toàn diện, thể hiện trách nhiệm cao của các vị đại biểu Quốc hội đối với dự thảo Luật.

Qua thảo luận, các ĐBQH đánh giá cao sự chủ động, khẩn trương của Chính phủ và Bộ Quốc phòng, đã chỉ đạo các cơ quan liên quan rà soát khối lượng lớn văn bản (liên quan đến 09 Luật), trên cơ sở đó xây dựng, hoàn thiện Hồ sơ dự án Luật bảo đảm chất lượng. 

Nội dung của dự thảo Luật đã cơ bản thể chế hóa đầy đủ các yêu cầu của Đảng về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; sắp xếp tổ chức quân sự địa phương “tinh, gọn, mạnh”; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Các ĐBQH cũng đánh giá cao Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cùng Hội đồng dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội đã tích cực, khẩn trương thẩm tra dự án Luật với nhiều ý kiến cụ thể, rõ quan điểm. Đồng thời, các ĐBQH cũng đã phân tích, lập luận rất cụ thể đối với nhiều vấn đề và đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, làm rõ.

Sau phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh đề nghị Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội khẩn trương chỉ đạo tổng hợp ý kiến các đại biểu Quốc hội để gửi đến các cơ quan nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật. 

Đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Quốc phòng chủ trì, phối hợp với Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại và các Bộ, ngành có liên quan nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật; giải trình đầy đủ, thấu đáo ý kiến của các đại biểu tại phiên họp thảo luận Tổ và phiên họp tại hội trường; hoàn chỉnh dự thảo Luật và Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý để báo cáo xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ chỉ đạo Bộ Quốc phòng phối hợp với Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý hoàn chỉnh dự thảo Luật. 

Đồng thời, hoàn thiện Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật bảo đảm chất lượng với tinh thần tiếp thu đầy đủ, giải trình thuyết phục, tạo được sự đồng thuận cao, trình Quốc hội xem xét, thông qua tại đợt 2 theo đúng chương trình kỳ họp.