QUY ĐỊNH MỚI về tính tiền SỬ DỤNG ĐẤT đối với hộ gia đình, cá nhân

Ngày 11/12/2025, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 254/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 về quy định một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thi hành Luật Đất đai năm 2024. 

Nghị quyết được ban hành trong bối cảnh thực tiễn triển khai Luật Đất đai mới có một số nội dung cần sửa đổi, bổ sung liên quan đến hành chính về đất đai và tài chính về đất đai (như giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, xác định giá đất và đặc biệt là cơ chế thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với các nhóm đối tượng khác nhau) để phù hợp với quan điểm, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mới.

Để thể chế hóa Nghị quyết số 254/2025/QH15, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 50/2026/NĐ-CP ngày 31/01/2026 quy định chi tiết các nội dung liên quan đến tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. 

Cùng với Nghị định số 49/2026/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn khác, hệ thống pháp luật về tài chính đất đai nói chung và về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất nói riêng được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, minh bạch và khả thi hơn.

Giảm nghĩa vụ về tiền sử dụng đất cho hộ gia đình, cá nhân khi chuyển mục đích sử dụng

Đặc biệt một nội dung có tác động xã hội sâu rộng là quy định mới về tính tiền sử dụng đất khi hộ gia đình, cá nhân chuyển mục đích từ đất vườn, ao, đất nông nghiệp sang đất ở. 

Theo Luật Đất đai năm 2024 và các Nghị định quy định chi tiết thi hành, khi chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở thì phải nộp theo mức bằng 100% mức chênh lệch giữa tiền sử dụng đất tính theo giá đất ở và tiền sử dụng đất tính theo giá đất nông nghiệp.

Theo quy định tại Nghị quyết 254/2025/QH15 và Nghị định số 50/2026/NĐ-CP, mức thu tiền sử dụng đất được xác định theo tỷ lệ phần trăm chênh lệch giữa tiền sử dụng đất tính theo giá đất ở và tiền sử dụng đất tính theo giá đất nông nghiệp tại thời điểm cho phép chuyển mục đích. Cụ thể: 

- 30% chênh lệch đối với diện tích trong hạn mức giao đất ở;

- 50% chênh lệch đối với diện tích vượt hạn mức nhưng không quá 01 lần hạn mức; 100% chênh lệch đối với diện tích vượt quá 01 lần hạn mức. 

Theo Bộ Tài chính, quy định này, giảm đáng kể gánh nặng tài chính cho người dân.

Quy định này chỉ được áp dụng một lần cho mỗi hộ gia đình, cá nhân trên một thửa đất; người sử dụng đất được quyền lựa chọn 01 thửa đất để hưởng chính sách ưu đãi này và phải cam kết trong đơn đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất.

Để bảo đảm công bằng trong giai đoạn chuyển tiếp, các trường hợp đã có quyết định cho phép chuyển mục đích từ ngày 01/8/2024 đến trước ngày 01/01/2026 được phép đề nghị tính lại tiền sử dụng đất theo quy định mới. 

Nếu đã nộp tiền, người dân được yêu cầu hoàn trả phần chênh lệch hoặc bù trừ vào nghĩa vụ tài chính khác, với điều kiện nộp hồ sơ đề nghị chậm nhất trước ngày 01/01/2027.

Giảm tối đa thủ tục và chi phí tuân thủ, pháp luật mới quy định người sử dụng đất thuộc diện được miễn tiền thuê đất 

Bên cạnh đó nhằm giảm tối đa thủ tục và chi phí tuân thủ, pháp luật mới quy định người sử dụng đất thuộc diện được miễn tiền thuê đất cho toàn bộ thời hạn thuê không phải thực hiện thủ tục xác định giá đất và không cần làm hồ sơ đề nghị miễn. 

Đối với trường hợp được giảm tiền thuê đất, hồ sơ được xử lý theo cơ chế một cửa liên thông, góp phần rút ngắn thời gian và tăng tính minh bạch.

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được giao chủ động quy định thủ tục hành chính về đất đai trong đó có quy trình luân chuyển hồ sơ xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai, dựa trên một số nguyên tắc quy định tại Nghị định số 49/2026/NĐ-CP, Nghị định số 50/2026/NĐ-CP của Chính phủ.

Giải pháp mang tính đột phá để xử lý các tồn tại về tiền thuê đất của đơn vị sự nghiệp công lập

Mặt khác tại Nghị quyết số 254/2025/QH15 và Nghị định số 50/2026/NĐ-CP đã đưa ra giải pháp mang tính đột phá để xử lý các tồn tại về tiền thuê đất của đơn vị sự nghiệp công lập trong giai đoạn chuyển tiếp sang Luật Đất đai năm 2024.

Theo đó, đối với diện tích đất xây dựng công trình sự nghiệp chuyển từ thuê đất sang giao đất không thu tiền sử dụng đất, nếu đơn vị chưa nộp hoặc chưa nộp đủ tiền thuê đất thì không phải nộp tiền thuê đất và tiền chậm nộp đối với thời gian sử dụng đất trước ngày 01/01/2026.

Đối với diện tích đất sử dụng vào mục đích sản xuất, kinh doanh, liên doanh, liên kết, đơn vị cũng không phải nộp nghĩa vụ nộp tiền thuê đất từ ngày 01/8/2024 cho đến khi hoàn thành thủ tục chuyển hình thức sử dụng đất.

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được giao trách nhiệm chỉ đạo cơ quan thuế rà soát, điều chỉnh các thông báo nộp tiền thuê đất đã ban hành, hoàn thành trước ngày 01/01/2027./.