Những nội dung mới, trọng tâm của Quy định số 20-QĐ/TW thi hành Điều lệ Đảng

Theo đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Quy định được xây dựng trên cơ sở bám sát các nguyên tắc: Bảo đảm tuân thủ Điều lệ Đảng; sửa đổi, bổ sung những nội dung đã được thực tế chứng minh là đúng, được đa số cấp ủy, tổ chức đảng đồng tình đề xuất và thuộc thẩm quyền quy định của Ban Chấp hành Trung ương; cập nhật, bổ sung một số nội dung mới, quan trọng liên quan đến thi hành Điều lệ Đảng đã được Trung ương đề ra trong nhiệm kỳ khóa XIII và một số nội dung thực tiễn đặt ra, cần Trung ương cho chủ trương thí điểm thực hiện để tổng kết, rút kinh nghiệm.
Quy định gồm 33 mục, trong đó, giữ 12 mục như Quy định 294 và bổ sung, sửa đổi một số nội dung cụ thể về trình độ học vấn của người vào Đảng; về thời hạn tổ chức lễ kết nạp và công nhận đảng viên chính thức; về xử lý các trường hợp kết nạp người vào Đảng và công nhận đảng viên chính thức sai quy định; về phát thẻ và quản lý, sử dụng thẻ đảng viên; về việc đảng viên xin miễn công tác và sinh hoạt đảng; thời hạn hoàn thành giải quyết khiếu nại về xóa tên đảng viên; quy chế làm việc của cấp ủy; thực hiện nguyên tắc tự phê bình và phê bình; một số quy định về hệ thống tổ chức của Đảng; cấp ủy triệu tập đại hội quyết định và thông báo thời gian khai mạc đại hội đối với những đảng bộ thành lập mới, chia tách, hợp nhất, sáp nhập; tham gia đoàn đại biểu dự đại hội của đại biểu chính thức chuyển công tác và sinh hoạt đảng đến đơn vị mới; số lượng ủy viên ban thường vụ cấp ủy mỗi cấp; thành viên đoàn chủ tịch đại hội; tặng huy hiệu Đảng; tài chính của Đảng…

Thí điểm lập đảng bộ khối doanh nghiệp ngoài nhà nước cấp cơ sở ở xã, phường, đặc khu

Giới thiệu một số nội dung mới, trọng tâm của Quy định thi hành Điều lệ Đảng so với Quy định số 294, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc cho biết:
Về hệ thống tổ chức của Đảng và lập cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc. Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, giữ vững vai trò, nâng cao năng lực lãnh đạo của các cấp ủy, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình hoạt động của các tổ chức đảng và bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị sau sắp xếp, Ban Chấp hành Trung ương đã bổ sung một số quy định theo thẩm quyền và triển khai thí điểm đối với một số nội dung mới như:
“Thí điểm lập đảng bộ khối doanh nghiệp ngoài nhà nước cấp cơ sở ở xã, phường, đặc khu” (Tiết b Điểm 10.4.2). Thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở cho đảng ủy của đảng bộ cơ sở trực thuộc đảng ủy xã, phường đặc khu; cho đảng ủy của đảng bộ cơ sở trực thuộc đảng ủy doanh nghiệp nhà nước mà trước đây là đảng bộ cấp trên trực tiếp của tổ chức cơ sở đảng khi có đủ điều kiện” (Điểm 10.6.3). 

Bổ sung quy định Bộ Chính trị, Ban Bí thư quyết định thành lập cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc, đơn vị sự nghiệp khác với quy định trong Quy định thi hành Điều lệ Đảng của 06 đảng bộ mới thành lập ở Trung ương và cấp tỉnh phù hợp với tình hình thực tiễn.

Bộ Chính trị, Ban Bí thư quy định chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các cơ quan Trung ương của đoàn thể chính trị - xã hội, các cơ quan Trung ương của hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ và các cơ quan ngành dọc ở địa phương. Quy định này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh tổ chức bộ máy tiếp tục được sắp xếp, kiện toàn theo hướng tinh, gọn, mạnh, bảo đảm vừa đúng nguyên tắc, vừa sát với điều kiện thực tiễn, vừa đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức này hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Bổ sung quy định thực hiện số hóa và quản lý hồ sơ điện tử của đảng viên

Về những nội dung tạo cơ sở đẩy mạnh chuyển đổi số trong Đảng, Ban Chấp hành Trung ương đã bổ sung một số quy định về: Thực hiện số hóa và quản lý hồ sơ điện tử của đảng viên; xây dựng, cập nhật, quản lý, vận hành, khai thác và sử dụng dữ liệu đảng viên; chuyển sinh hoạt đảng trên môi trường số... 

Việc bổ sung quy định nêu trên đang từng bước tạo cơ sở chính trị để đẩy mạnh chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa công tác quản lý đảng viên và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức đảng. Việc số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử tập trung sẽ giúp nâng cao tính chính xác, minh bạch, tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cấp ủy và cơ quan liên quan.

Trường hợp chi bộ khuyết, thiếu cả bí thư, phó bí thư, chi ủy viên thì cấp ủy cấp trên trực tiếp xem xét, chỉ định

Liên quan tới điều động, chỉ định cấp ủy viên, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc cho biết, Trung ương đã bổ sung, sửa đổi một số nội dung quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong công tác cán bộ, bảo đảm sự lãnh đạo liên tục của tổ chức đảng và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cấp ủy các cấp.
Cụ thể, Quy định “Trường hợp chi bộ khuyết, thiếu cả bí thư, phó bí thư, chi ủy viên thì cấp ủy cấp trên trực tiếp xem xét, chỉ định” (Điểm 16.2.2). 

Xuất phát từ thực tiễn tại một số cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp khi có sự biến động về tổ chức, cán bộ (như điều động, luân chuyển, nghỉ hưu, thôi việc…) dẫn đến tình trạng chi bộ không còn đủ nhân sự cấp ủy để duy trì hoạt động; ảnh hưởng trực tiếp đến việc tổ chức sinh hoạt đảng, lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng tại cơ sở. 

Do đó, bổ sung quy định về việc trao thẩm quyền cho cấp ủy cấp trên trực tiếp xem xét, chỉ định là cần thiết, kịp thời nhằm bảo đảm tính liên tục, không gián đoạn trong lãnh đạo, chỉ đạo của tổ chức đảng.

Trường hợp cần thiết chỉ định đảng viên là người đứng đầu cơ quan, đơn vị, tổ chức giữ chức danh bí thư cấp ủy (chi bộ)

Quy định “Trường hợp cần thiết, cấp ủy cấp trên trực tiếp có thể … chỉ định đảng viên là người đứng đầu cơ quan, đơn vị, tổ chức giữ chức danh bí thư cấp ủy (chi bộ) cơ quan, đơn vị, tổ chức đó” (Điểm 16.2.3). 

Quy định này nhằm cụ thể hóa chủ trương tăng cường sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng đối với cơ quan, đơn vị, đồng thời bảo đảm thực hiện nhất quán mô hình “bí thư cấp ủy đồng thời là thủ trưởng cơ quan, đơn vị”. 

Thực tiễn cho thấy, ở những nơi thực hiện tốt mô hình này sẽ có sự thống nhất cao trong lãnh đạo, điều hành, giảm tình trạng chồng chéo, phân tán trách nhiệm, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Đổi mới quy trình công tác cán bộ, thuận lợi trong việc kiện toàn nhân sự cấp ủy

Quy định “Thí điểm việc cấp ủy cấp trên khi chỉ định nhân sự tham gia cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy, giữ các chức danh lãnh đạo cấp dưới trực tiếp thì đồng thời chỉ định tham gia cấp ủy, ban thường vụ, bí thư, phó bí thư cấp ủy, chủ nhiệm, phó chủ nhiệm ủy ban kiểm tra cấp ủy theo cơ cấu của cấp dưới các cấp” (Điểm 16.3.2). 

Thực tiễn việc kiện toàn nhân sự trong thời gian qua cho thấy cùng một nhân sự nhưng phải thực hiện nhiều quy trình, thủ tục cho từng cấp, từng chức danh kiêm nhiệm theo cơ cấu dẫn đến chậm trễ, ảnh hưởng đến công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của cán bộ. 

Do đó, việc bổ sung nội dung này nhằm đổi mới quy trình công tác cán bộ, thuận lợi trong việc kiện toàn nhân sự cấp ủy, bảo đảm đồng bộ, giảm thủ tục hành chính và các bước trung gian, tăng tính chủ động của cấp trên, đồng thời vẫn giữ vững nguyên tắc, quy định của Đảng trong công tác cán bộ.

Đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền giải quyết công việc đối với tập thể thường trực đảng ủy

Về đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền giải quyết công việc đối với tập thể thường trực đảng ủy, nhằm tạo điều kiện xử lý công việc kịp thời, linh hoạt; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và rút ngắn thời gian, quy trình trong công tác chỉ đạo, điều hành, triển khai công việc, theo thẩm quyền, Trung ương đã bổ sung quy định “Ban Chấp hành Trung ương giao Bộ Chính trị, Ban Bí thư quy định thí điểm về thành phần tập thể thường trực đảng ủy và phân cấp, ủy quyền cho tập thể thường trực đảng ủy: Các cơ quan Đảng Trung ương; Chính phủ; Quốc hội; Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương; đảng uỷ cấp trên trực tiếp của tổ chức cơ sở đảng ở bộ, ngành, cơ quan, tổ chức ở Trung ương; các cơ quan đảng cấp tỉnh; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện một số nhiệm vụ cụ thể của cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy để thực hiện nghị quyết, chỉ thị của cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy cùng cấp, cấp ủy cấp trên” (Mục 17).
Việc bổ sung quy định này là bước thể chế hóa Kết luận số 210-KL/TW, ngày 12/11/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị trong thời gian tới và xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh khối lượng công việc của các đảng ủy mới thành lập ở Trung ương và cấp tỉnh, đảng ủy các bộ, ngành là rất lớn, tính chất công việc đa dạng, phức tạp, bao quát, liên thông, nhiều lĩnh vực…, có những công việc đòi hỏi phải được xử lý nhanh chóng, kịp thời. 

Nếu tập trung toàn bộ về cấp ủy, ban thường vụ thảo luận, quyết định theo quy trình đầy đủ sẽ dẫn đến tình trạng quá tải, kéo dài thời gian xử lý, làm giảm tính chủ động, linh hoạt trong lãnh đạo, chỉ đạo; đồng thời, cấp ủy, ban thường vụ phải thực hiện rất nhiều công tác đảng vụ. 

Do đó, việc giao thẩm quyền cho tập thể thường trực giúp rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và bảo đảm triển khai nhanh, kịp thời các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và nâng cao hiệu lực hoạt động của các tổ chức đảng trong tình hình mới.

Cho phép địa phương được thực hiện thí điểm một số mô hình tổ chức, cách làm mới

Đồng thời, Trung ương đã cho phép địa phương được thực hiện thí điểm một số mô hình tổ chức, cách làm mới trong khuôn khổ Điều lệ Đảng và phải báo cáo Bộ Chính trị đồng ý chủ trương trước khi thực hiện (Mục 17). 

Quy định này thể hiện việc đổi mới tư duy lãnh đạo của Đảng theo hướng linh hoạt, chủ động và sát với thực tiễn; khuyến khích, tạo điều kiện để các cấp ủy địa phương, người đứng đầu dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung mạnh dạn đề xuất, thử nghiệm các mô hình mới phù hợp với đặc điểm, tình hình cụ thể của địa phương. 

Việc yêu cầu báo cáo, xin ý kiến Bộ Chính trị trước khi thực hiện vừa khuyến khích đổi mới, vừa bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất, kiểm soát chặt chẽ, giữ vững nguyên tắc của Đảng; tránh tình trạng triển khai tùy tiện, thiếu kiểm soát hoặc không phù hợp với nguyên tắc, Điều lệ Đảng. 

Đây là cơ chế vừa khuyến khích đổi mới, sáng tạo, vừa bảo đảm kiểm soát chặt chẽ về định hướng, giữ vững kỷ luật, kỷ cương trong toàn hệ thống; đồng thời, tạo cơ sở quan trọng để chúng ta tổng kết thực tiễn, hoàn thiện thể chế trong thời gian tới.

Bổ sung quy định cụ thể, thống nhất về việc thực hiện nhiệm kỳ của chi bộ trực thuộc 05 năm một lần

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc cũng cho biết, Quy định lần này bổ sung quy định cụ thể, thống nhất về việc thực hiện nhiệm kỳ của chi bộ trực thuộc 05 năm một lần, bắt đầu thực hiện từ nhiệm kỳ chi bộ 2025 - 2030; cấp ủy cấp trên trực tiếp chỉ đạo chi bộ đã đại hội trong năm 2025 xây dựng hoặc bổ sung nhiệm vụ, kiện toàn bí thư, phó bí thư, chi ủy viên cho phù hợp” (Tiểu mục 23.1). 

Việc bổ sung chính thức áp dụng quy định này nhằm thống nhất nhiệm kỳ 05 năm trong toàn hệ thống tổ chức đảng, bảo đảm sự đồng bộ giữa nhiệm kỳ chi bộ với nhiệm kỳ của cấp ủy cấp trên và tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng nghị quyết, chương trình công tác dài hạn, gắn với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương, cơ quan, đơn vị; góp phần nâng cao tính ổn định, chủ động và hiệu quả trong công tác lãnh đạo của chi bộ.

 Liên quan đến nội dung này, các chi bộ trực thuộc đã tổ chức đại hội nhiệm kỳ 2025 - 2027 cần thực hiện ngay việc rà soát, bổ sung phương hướng, nhiệm vụ, chương trình hành động của chi bộ nhiệm kỳ 05 năm bảo đảm đồng bộ, thống nhất với nghị quyết của đại hội đảng bộ cấp trên và phù hợp thực tiễn.
Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc khẳng định, việc Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV ban hành Quy định thi hành Điều lệ Đảng lần này là bước chuẩn bị rất quan trọng cho việc tổng kết thực tiễn, đề xuất bổ sung, sửa đổi Điều lệ Đảng cùng với bổ sung, sửa đổi Cương lĩnh Chính trị xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội tại Đại hội XV của Đảng vào dịp 100 năm thành lập Đảng ta (1930 - 2030) theo đúng tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

(Cổng Thông tin điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam)