
Với 470/482 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 94,19% tổng số đại biểu Quốc hội), Quốc hội chính thức thông qua Luật Luật sư (sửa đổi)
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, sáng 20/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Luật sư (sửa đổi).
Kết quả biểu quyết điện tử: với 470/482 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 94,19% tổng số đại biểu Quốc hội), Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Luật sư (sửa đổi) với đa số đại biểu tán thành.
Trước khi tiến hành biểu quyết, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi).
Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, trên cơ sở ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, ý kiến Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo chủ trì, phối hợp với các cơ quan của Quốc hội và các cơ quan hữu quan tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi), đồng thời đã có Báo cáo số giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật gửi đến các đại biểu Quốc hội.
Về tiêu chuẩn và điều kiện hành nghề của luật sư (Điều 7), có ý kiến đề nghị cân nhắc việc người có bằng thạc sĩ, tiến sĩ luật nhưng không có bằng cử nhân luật trở thành luật sư vì thiếu kiến thức pháp lý nền tảng.
Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng chỉ áp dụng ngoại lệ trong một số trường hợp đối với người có bằng luật sau đại học tại các quốc gia không đào tạo cử nhân luật, như Juris Doctor tại Mỹ, Canada...
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, đây là chương trình chuyên sâu dành cho người đã tốt nghiệp đại học ngành khác, bảo đảm kiến thức pháp luật nền tảng và đủ điều kiện dự thi luật sư tại nước sở tại. Quy định này tạo cơ hội bình đẳng cho người học luật, thu hút nhân lực chất lượng cao, am hiểu pháp luật quốc tế.
Để kiểm soát chất lượng đầu vào, các trường hợp này không được miễn, giảm thời gian tập sự - tức là phải hoàn thành 12 tháng đào tạo nghề, 12 tháng tập sự và đạt Kỳ thi quốc gia về luật sư.
Về Kỳ thi quốc gia về luật sư (Điều 10), đa số ý kiến đồng tình với mô hình kỳ thi quốc gia. Có ý kiến đề nghị bổ sung thành phần Hội đồng tuyển chọn, cân nhắc chuyển kỳ thi từ Liên đoàn Luật sư Việt Nam sang Bộ Tư pháp.
Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, khoản 2 Điều 10 của dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng Hội đồng tuyển chọn luật sư do Bộ trưởng Bộ Tư pháp thành lập, gồm lãnh đạo Bộ Tư pháp là Chủ tịch, Thường trực Liên đoàn Luật sư Việt Nam là Phó Chủ tịch thường trực, cùng đại diện cơ quan tiến hành tố tụng, cơ sở đào tạo nghề luật sư, tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, chuyên gia và luật sư.
“Quy định này nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng tại Kết luận số 69-KL/TW và Nghị quyết số 27-NQ/TW về tổ chức kỳ thi quốc gia để cấp chứng chỉ hành nghề, nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư, lấy người dân làm trung tâm và cắt giảm thủ tục hành chính.
Mô hình này chuyển đổi một cách căn bản bản chất đánh giá: từ chỉ kiểm tra kết quả tập sự sang đánh giá toàn diện nhận thức chính trị, pháp luật, đạo đức và kỹ năng hành nghề”, Bộ trưởng Bộ Tư pháp nêu rõ.
Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng khẳng định, việc gắn kỳ thi với cấp chứng chỉ giúp giảm thủ tục từ 4 bước xuống còn 2 bước, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dự thi.
Kỳ thi do Hội đồng liên ngành tổ chức bảo đảm công bằng, chuẩn hóa, thống nhất hơn kỳ kiểm tra do một tổ chức tự thực hiện, tương đồng kinh nghiệm của Trung Quốc, Nhật Bản, Đức.
Việc Hội đồng tuyển chọn do cơ quan nhà nước chủ trì không làm suy giảm vai trò tự quản của Liên đoàn Luật sư Việt Nam mà kế thừa tối đa nguồn lực, kinh nghiệm của đội ngũ luật sư; Liên đoàn Luật sư Việt Nam vẫn giữ vai trò nòng cốt với đại diện là Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng.
Về thành viên góp vốn (Điều 19), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc mở rộng chủ thể góp vốn nhằm nâng cao năng lực tài chính, công nghệ, quản trị và sức cạnh tranh của các hãng luật Việt Nam.
Để phòng ngừa nguy cơ can thiệp vào hoạt động hành nghề luật sư, dự thảo Luật đã quy định thành viên góp vốn không được làm người đại diện theo pháp luật, cung cấp dịch vụ pháp lý, tham gia hoạt động điều hành về chuyên môn, không can thiệp vào hoạt động hành nghề độc lập của luật sư, không tiếp cận bí mật khách hàng và không xung đột lợi ích.
Tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Điều 19 của dự thảo Luật đã bổ sung quy định về tỷ lệ vốn góp của thành viên không phải luật sư không quá 30% vốn điều lệ; dự thảo Nghị định kèm theo hồ sơ tại Điều 25 quy định công ty luật phải có từ 10 luật sư thành viên trở lên, hoạt động liên tục tối thiểu 05 năm và có lãi; chỉ cho phép thành viên góp vốn là pháp nhân hoạt động trong các lĩnh vực có khả năng hỗ trợ cho công ty luật như doanh nghiệp về công nghệ hoặc định chế tài chính.
Về tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư (Điều 28), có ý kiến đề nghị dự thảo Luật cần quy định rõ hơn vai trò tự quản của tổ chức luật sư và chưa làm rõ vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết, dự thảo Luật đã thể chế hóa đầy đủ Chỉ thị số 11-CT/TW của Bộ Chính trị theo hướng: Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tập hợp, định hướng, phối hợp, còn hội tự chủ, tự quản, hoạt động theo pháp luật và điều lệ.
Cụ thể, khoản 4 Điều 5 của dự thảo Luật quy định Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giám sát tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư và phối hợp quản lý Nhà nước về luật sư; Liên đoàn Luật sư Việt Nam và Đoàn Luật sư báo cáo Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp về Đề án, Phương án nhân sự và kết quả Đại hội. Về trách nhiệm tự quản, khoản 3 Điều 5 và Chương V của dự thảo Luật quy định tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư tự quản theo Luật, Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam và Quy tắc đạo đức, ứng xử nghề nghiệp, phối hợp với cơ quan Nhà nước trong việc quản lý luật sư và hành nghề luật sư.
Đồng thời, dự thảo Luật còn bổ sung nhiều thẩm quyền tự quản như bồi dưỡng chính trị, giám sát tập sự, hỗ trợ chuyển đổi số...
Về xử lý kỷ luật đối với luật sư (Điều 33), tiếp thu ý kiến của của các đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã chỉnh lý theo hướng xác định quyết định giải quyết khiếu nại của Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam là quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng trong nội bộ tổ chức xã hội - nghề nghiệp.
Đồng thời, không quy định trong dự thảo Luật về quyền khởi kiện ra Tòa án nhân dân đối với quyết định tạm đình chỉ tư cách thành viên hoặc xóa tên khỏi danh sách luật sư để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Quyền khởi kiện ra Tòa án khi có tranh chấp hoặc khi cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của luật sư bị xâm phạm, gây thiệt hại là quyền hiến định và quyền tố tụng đã được điều chỉnh trực tiếp bởi pháp luật về tố tụng dân sự; do đó, Luật Luật sư với tính chất là luật chuyên ngành điều chỉnh về tổ chức và hành nghề luật sư không quy định lại các vấn đề thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về tố tụng./.