Đề xuất thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh từ tháng 9/2026

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh 

Dưới sự chủ trì của Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét, cho ý kiến đối với các dự thảo Nghị quyết: thành lập các phường của tỉnh Bắc Ninh; việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành lập thành phố Bắc Ninh; việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh.

Tham dự Phiên họp có: Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến; các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh…

Cần thiết thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh và 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh

Tại phiên họp, trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh và 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh đã bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý theo quy định.

Cụ thể: Tại Nghị quyết số 17-NQ/TW ngày 24/7/2026 của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, ý kiến của Bộ Chính trị tại Kết luận số 20-KL/TW ngày 07/4/2026 và Kết luận số 52-KL/TW ngày 20/6/2026 về đồng ý chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh, trình Quốc hội khóa XVI xem xét, quyết định tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất và Văn bản số 1184-CV/VPTW ngày 23/3/2026 của Văn phòng Trung ương thông báo ý kiến của Bộ Chính trị về yêu cầu khẩn trương rà soát, đánh giá tổng thể các địa phương, trường hợp có đủ điều kiện theo quy định thì báo cáo cấp có thẩm quyền nâng cấp lên chính quyền đô thị.

Đồng thời, việc thành lập thành phố và phường đã phù hợp với Quy hoạch tổng thể quốc gia; Quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn, Quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng, Quy hoạch tỉnh, Quy hoạch chung đô thị của Quảng Ninh và Bắc Ninh.

Về cơ sở thực tiễn, Bắc Ninh có vị trí nằm ở cửa ngõ phía Bắc của Thủ đô Hà Nội, thuộc vùng Thủ đô, là đầu mối giao thông quan trọng với đầy đủ các hệ thống đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa quốc gia, kết nối thuận lợi với sân bay Nội Bài và cảng biển Hải Phòng, đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Gia Bình (quy mô 4F) đang được xây dựng. 

Bắc Ninh gắn kết chặt chẽ với các địa phương phát triển năng động vùng Đông bắc với Thủ đô Hà Nội - Trung tâm của tam giác kinh tế trọng điểm, tam giác tăng trưởng kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.

Trong năm 2025, tỉnh Bắc Ninh có quy mô kinh tế đứng thứ 5 cả nước và thứ 3 vùng đồng bằng sông Hồng; tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 10,27%; thu hút FDI đứng thứ 2 cả nước, thu ngân sách đạt trên 123,6 nghìn tỷ đồng. 

Với nền tảng công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ hiện đại, logistics, kết cấu hạ tầng đồng bộ, gắn với bản sắc văn hóa Kinh Bắc đặc sắc, Bắc Ninh đang phát triển theo hướng đô thị thông minh, xanh, hiện đại, bền vững, có sức cạnh tranh và hội nhập quốc tế, từng bước khẳng định vai trò là cực tăng trưởng quan trọng của Vùng Thủ đô và cả nước.

Cùng với đề xuất thành lập thành phố Bắc Ninh, Chính phủ đề xuất thành lập 12 phường trên cơ sở nguyên trạng toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 12 xã thuộc tỉnh Bắc Ninh, gồm: Yên Phong, Tiên Du, Chi Lăng, Phù Lãng, Lương Tài, Gia Bình, Nhân Thắng, Hiệp Hòa, Bố Hạ, Lạng Giang, Kép và Lục Nam. 

Các xã này có kinh tế - xã hội phát triển và đô thị hóa nhanh trong thời gian qua, có điều kiện tự nhiên và vị trí địa lý thuận lợi, đang trở thành các trung tâm phát triển cấp xã có vai trò thúc đẩy phát triển đến các khu vực của tỉnh Bắc Ninh.

Đối với Quảng Ninh, tỉnh có vị trí chiến lược quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và an ninh, quốc phòng của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và của cả nước, là tỉnh duy nhất ở Việt Nam có đường biên giới cả trên bộ và trên biển với Trung Quốc - thị trường tiêu thụ hàng hóa lớn của Việt Nam thông qua cửa khẩu quốc tế Móng Cái và là điểm trung chuyển hàng hóa quốc tế sầm uất, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển kinh tế cửa khẩu và thương mại song phương.

Tỉnh Quảng Ninh có hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại cả về đường bộ, đường hàng không và đường biển. Trong những năm qua, tỉnh liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP cao, nằm trong nhóm dẫn đầu của cả nước. 

Năm 2025, tỉnh Quảng Ninh đã đóng góp vào quy mô GRDP cả nước là 2,87% và vùng đồng bằng sông Hồng là 9,4%; đóng góp vào tăng trưởng của cả nước là 4,1% và của vùng đồng bằng sông Hồng là 11,3%.

Toàn tỉnh có 247 dự án FDI còn hiệu lực và tổng vốn đăng ký đạt 17,05 tỷ USD, đứng thứ 7 cả nước và xếp thứ 4 trong vùng đồng bằng sông Hồng về thu hút vốn đầu tư nước ngoài; xếp thứ 6 cả nước về thu ngân sách, đóng góp vào thu ngân sách cả nước duy trì quanh mức 3,1%.

“Từ các cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn nêu trên, việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh và 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh là cần thiết; tạo tiền đề quan trọng để Quảng Ninh và Bắc Ninh tiếp tục phát triển theo định hướng tại các Nghị quyết, Kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, các Quy hoạch có liên quan đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt”, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải nêu rõ.

Việc thành lập thành phố Quảng Ninh trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Ninh hiện nay. Sau khi thành lập, thành phố Quảng Ninh có 6.231,27 km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số 1.523.400 người và 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 02 đặc khu.

Việc thành lập thành phố Bắc Ninh trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh (sau khi thành lập 12 phường). Sau khi thành lập, thành phố Bắc Ninh có 4.713,75 km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số 3.989.623 người và có 99 ĐVHC cấp xã gồm 54 xã và 45 phường.

Việc thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh trên cơ sở nguyên trạng toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 12 xã, gồm: Yên Phong, Tiên Du, Chi Lăng, Phù Lãng, Lương Tài, Gia Bình, Nhân Thắng, Hiệp Hòa, Bố Hạ, Lạng Giang, Kép và Lục Nam.

Đủ tiêu chuẩn, điều kiện thành lập thành phố Quảng Ninh, thành lập thành phố Bắc Ninh, thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với sự cần thiết thành lập thành phố Quảng Ninh, thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh và thành lập thành phố Bắc Ninh.

Trình tự, thủ tục lập các Đề án đáp ứng quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 của UBTVQH về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính. 

Các Đề án đã được lấy ý kiến cử tri và ý kiến của HĐND ở các đơn vị hành chính chịu ảnh hưởng trực tiếp với tỷ lệ tán thành cao. 

Thành phần hồ sơ các Đề án đã bảo đảm đầy đủ, đúng quy định của pháp luật, đủ điều kiện trình UBTVQH xem xét, cho ý kiến và quyết định các nội dung theo thẩm quyền.

Việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh và 12 phường đã bảo đảm 05/05 điều kiện quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15; đã đạt đủ 07/07 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương và 05/05 tiêu chuẩn thành lập phường theo quy định tại Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15.

Tán thành việc thành lập TAND, VKSND thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng tán thành với đề xuất của Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao về việc thành lập TAND, VKSND thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trên cơ sở kế thừa TAND, VKSND tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Bắc Ninh.

Về thời điểm có hiệu lực của các dự thảo Nghị quyết, Chính phủ đề nghị xác định thời điểm có hiệu lực của các Nghị quyết là từ ngày 01/9/2026.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thấy rằng, tỉnh Quảng Ninh đã có kế hoạch và chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho việc triển khai Nghị quyết của Quốc hội nên việc xác định thời điểm có hiệu lực của Nghị quyết là từ ngày 01/9/2026 là phù hợp, bảo đảm tính khả thi.

Đối với tỉnh Bắc Ninh, ngày 03/8/2026, Tỉnh ủy Bắc Ninh có văn bản số 1619-CV/TU đề nghị xác định thời điểm có hiệu lực của các dự thảo Nghị quyết là ngày 17/10/2026. 

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thấy rằng, mặc dù tỉnh Bắc Ninh đã chủ động xây dựng Kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết của Quốc hội, UBTVQH về việc thành lập thành phố và các phường, nhưng nếu Nghị quyết này được Quốc hội thông qua vào ngày 24/8/2026 (theo Chương trình kỳ họp không thường lệ thứ Nhất) mà ngày 01/9/2026 có hiệu lực ngay là khá gấp, song nếu kéo dài đến ngày 17/10/2026 (sau gần 02 tháng kể từ ngày thông qua) thì lại là quá chậm so với yêu cầu. 

Do đó, đề nghị Chính phủ thống nhất với địa phương về thời điểm có hiệu lực của các dự thảo Nghị quyết đối với tỉnh Bắc Ninh để báo cáo Quốc hội, UBTVQH xem xét, quyết định.

Thành lập thành phố phải tạo chuyển biến thực chất cho đời sống người dân

Cho ý kiến tại phiên họp, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến bày tỏ thống nhất với các tờ trình của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp về việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh, thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh, việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân tại các thành phố sau khi được thành lập.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Đỗ Văn Chiến đề nghị hai địa phương đặc biệt quan tâm đến đời sống của người dân tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và những địa bàn còn khó khăn.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, Quảng Ninh hiện có 12 xã với hơn 160.000 người dân tộc thiểu số, chiếm khoảng 12,31% dân số. Bắc Ninh có 29 xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, với khoảng 390.000 người, chiếm khoảng 11,02% dân số. 

So với các khu vực trung tâm của Quảng Ninh và Bắc Ninh, những địa bàn này vẫn còn khoảng cách nhất định về kết cấu hạ tầng, điều kiện phát triển và đời sống của nhân dân.

Vì vậy, sau khi trở thành thành phố, Quảng Ninh và Bắc Ninh cần dành sự quan tâm thỏa đáng trong phân bổ nguồn lực đầu tư; hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo việc làm, sinh kế cho người dân; bảo đảm sự phát triển hài hòa, đồng đều giữa các địa bàn.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội nhấn mạnh, phát triển kinh tế - xã hội phải hướng đến mục tiêu cuối cùng là nâng cao đời sống của người dân, để người dân thực sự được thụ hưởng thành quả phát triển.

Việc địa phương được nâng cấp lên thành phố không chỉ là sự thay đổi về tên gọi hay mô hình đơn vị hành chính, mà phải tạo ra những chuyển biến cụ thể về hạ tầng, việc làm, thu nhập, dịch vụ công và chất lượng cuộc sống, nhất là đối với người dân tại những địa bàn còn khó khăn.

Bắc Ninh cần tiếp tục nghiên cứu, rà soát việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã, phường

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, làm rõ hơn vị trí, sứ mệnh của Quảng Ninh và Bắc Ninh trong liên kết với Hà Nội, Hải Phòng, qua đó hình thành những cực tăng trưởng lớn, đóng vai trò dẫn dắt sự phát triển của khu vực phía Bắc và cả nước.

Vai trò của hai thành phố không chỉ giới hạn trong phạm vi vùng mà còn phải được đặt trong tổng thể phát triển của nền kinh tế cả nước. Vì vậy, hồ sơ cần làm rõ hơn sứ mệnh dẫn dắt, khả năng liên kết vùng và những đóng góp của Quảng Ninh, Bắc Ninh đối với tăng trưởng quốc gia.

Đối với việc thành lập các phường thuộc tỉnh Bắc Ninh, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi khẳng định thống nhất với phương án được trình.

Tuy nhiên, trong bối cảnh triển khai các kết luận của Trung ương và định hướng xây dựng các đô thị động lực, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho rằng thời gian tới Bắc Ninh cần tiếp tục nghiên cứu, rà soát việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã, phường. Hiện Bắc Ninh vẫn còn hơn 90 đơn vị hành chính cấp cơ sở. 

Do đó, địa phương cần tính toán phương án tổ chức theo hướng tinh gọn hơn, hình thành các đơn vị có quy mô hợp lý, đủ năng lực quản lý và thực sự phát huy vai trò động lực phát triển.

Góp ý đối với Điều 3 của dự thảo nghị quyết về tổ chức thực hiện, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đề nghị làm rõ phạm vi tiếp tục áp dụng các cơ chế, chế độ và chính sách đặc thù hiện hành tại Quảng Ninh và Bắc Ninh.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho biết, dự thảo được xây dựng theo hướng kế thừa các quy định tương ứng tại Nghị quyết số 175. Tuy nhiên, quy định hiện mới đề cập chung đến các chính sách đặc thù áp dụng đối với toàn tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Bắc Ninh. 

Trong thực tế, nhiều chế độ, chính sách không được xác định theo cấp hành chính mà được áp dụng theo từng địa bàn hoặc nhóm đối tượng cụ thể. 

Điển hình là chính sách đối với xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã biên giới, xã hải đảo; các cơ chế, chính sách ưu đãi dành cho Khu kinh tế Vân Đồn và những khu vực đặc thù khác.

Do đó, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị Chính phủ làm rõ khoản 3 và khoản 4 Điều 3 của dự thảo đã bao quát đầy đủ các chế độ, chính sách áp dụng theo địa bàn hay chưa. 

Trường hợp quy định chưa bao quát hết, cần chỉnh lý theo hướng tiếp tục bảo lưu các nhóm chính sách này cho đến khi cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định khác. Việc quy định rõ ràng sẽ tránh phát sinh khoảng trống pháp lý hoặc cách hiểu không thống nhất trong quá trình triển khai.

Liên quan đến việc chuyển đổi giấy tờ sau khi thay đổi đơn vị hành chính, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết trong các đề án, địa phương đã xác định không thu phí, lệ phí khi thực hiện chuyển đổi các loại giấy tờ cho công dân. 

Để cam kết này được thực hiện đồng bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị trong kế hoạch triển khai, Hội đồng nhân dân các địa phương cần kịp thời ban hành nghị quyết về việc không thu những khoản phí, lệ phí thuộc thẩm quyền. 

Các nghị quyết của Hội đồng nhân dân cần có hiệu lực cùng thời điểm với nghị quyết của Quốc hội, qua đó bảo đảm quyền lợi của người dân và không làm phát sinh thêm chi phí do việc thay đổi mô hình, tên gọi đơn vị hành chính.

Tại phiên họp, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái và Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường khẳng định tỉnh sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ và quyết tâm thực hiện tốt các nhiệm vụ sau khi thành lập thành phố Bắc Ninh, thành phố Quảng Ninh.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh

Tại phiên họp, 100% các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội có mặt đã biểu quyết thông qua dự thảo Nghị quyết về việc thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh theo bản đã được tiếp thu, chỉnh lý. 

Nghị quyết này dự kiến có hiệu lực từ ngày 20/9/2026, sau khi Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết về thành lập thành phố Bắc Ninh.

Tiếp đó, 100% thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội có mặt cũng đã biểu quyết tán thành thông qua về nguyên tắc các dự thảo nghị quyết về việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Bắc Ninh và thành phố Quảng Ninh. 

Các nghị quyết này sẽ có hiệu lực cùng thời điểm với các nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Bắc Ninh và thành phố Quảng Ninh.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với nội dung các hồ sơ do Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao trình.

Tán thành việc trình Quốc hội xem xét, thông qua các nghị quyết về thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh ngay tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.

Trong đó, Nghị quyết về thành lập thành phố Quảng Ninh dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, Nghị quyết về thành lập thành phố Bắc Ninh dự kiến có hiệu lực từ ngày 20/9/2026.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua các nghị quyết thuộc thẩm quyền; đồng thời thống nhất thông qua hồ sơ để trình Quốc hội xem xét, quyết định việc thành lập hai thành phố.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội giao Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, hoàn thiện các dự thảo nghị quyết, bảo đảm đúng kỹ thuật lập pháp, chặt chẽ về pháp lý.

Đối với Nghị quyết về thành lập các phường thuộc tỉnh Bắc Ninh, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nêu rõ, do đây là việc thành lập phường thuộc tỉnh nên không nhất thiết phải chờ đến ngày 20/9 mới ký. 

Có thể trình Chủ tịch Quốc hội ký ban hành ngay. Tuy nhiên, khi hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội về việc thành lập thành phố Bắc Ninh, cần bổ sung, cập nhật thông tin về số lượng phường sau khi nghị quyết này được ban hành.

Đối với các nghị quyết về thành lập Tòa án nhân dân và Viện Kiểm sát nhân dân tại hai thành phố, thời điểm có hiệu lực phải thống nhất với thời điểm thành lập thành phố tương ứng.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, tờ trình và các đề án thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh đảm bảo tiến đố để trình Quốc hội xem xét dự kiến vào ngày 6/8; đồng thời chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của toàn bộ thông tin và số liệu trong hồ sơ.