Đối với nhiều lao động nữ, công việc và thu nhập không chỉ bảo đảm cuộc sống cá nhân mà còn gắn với trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng con cái và gia đình. Khi mất việc, những khó khăn về tài chính có thể khiến phụ nữ chịu thêm áp lực, nhất là người đang nuôi con nhỏ, là lao động chính trong gia đình hoặc có ít cơ hội tìm kiếm việc làm mới.
BHTN được Nhà nước tổ chức nhằm chia sẻ rủi ro giữa những người tham gia, hỗ trợ duy trì việc làm và bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi bị mất việc làm. Theo Luật Việc làm số 74/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, chính sách BHTN gồm các chế độ: tư vấn, giới thiệu việc làm; hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề; trợ cấp thất nghiệp và hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm.
Theo quy định, người lao động đang đóng BHTN khi chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc hợp pháp, không thuộc trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật hoặc nghỉ việc khi đủ điều kiện hưởng lương hưu, có thể được hưởng trợ cấp thất nghiệp nếu đáp ứng đủ các điều kiện về thời gian đóng và nộp hồ sơ.
Cụ thể, người lao động phải đóng BHTN từ đủ 12 tháng trở lên trong 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng; riêng trường hợp làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 12 tháng, phải đóng đủ 12 tháng trong 36 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng. Đồng thời, người lao động phải nộp đủ hồ sơ trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng và đáp ứng điều kiện về tình trạng việc làm theo quy định.
Mức trợ cấp thất nghiệp hằng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHTN của 06 tháng đã đóng gần nhất trước khi chấm dứt hợp đồng, nhưng tối đa không quá 05 lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng tại tháng cuối cùng đóng BHTN. Thời gian hưởng được tính theo thời gian đóng: đóng đủ từ 12 tháng đến đủ 36 tháng được hưởng 03 tháng trợ cấp; sau đó, cứ đóng đủ thêm 12 tháng được hưởng thêm 01 tháng, tối đa 12 tháng.
Những khoản hỗ trợ này góp phần giúp lao động nữ có nguồn tài chính tạm thời trang trải chi phí sinh hoạt, giảm áp lực trong thời gian tìm kiếm công việc mới, tránh phải chấp nhận những công việc không phù hợp chỉ vì nhu cầu thu nhập trước mắt.
Một ý nghĩa quan trọng của chính sách BHTN là không chỉ hỗ trợ người lao động bằng tiền mà còn tạo điều kiện để họ sớm quay trở lại thị trường lao động. Đây là nội dung có ý nghĩa thiết thực đối với lao động nữ, nhất là những người bị gián đoạn việc làm do doanh nghiệp thu hẹp sản xuất, thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc phải chuyển đổi nghề nghiệp.
Thông qua các tổ chức dịch vụ việc làm công, người lao động được tư vấn, cung cấp thông tin về thị trường lao động và giới thiệu việc làm phù hợp. Đối với phụ nữ mất việc, hoạt động này giúp họ tiếp cận cơ hội tuyển dụng, tìm hiểu yêu cầu của từng vị trí và lựa chọn công việc phù hợp với năng lực, kinh nghiệm cũng như điều kiện gia đình.
Bên cạnh đó, Luật Việc làm năm 2025 đã mở rộng chế độ hỗ trợ học nghề trước đây thành hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề. Người lao động đủ điều kiện có thể được hỗ trợ học phí và tiền ăn trong thời gian tham gia đào tạo. Quy định này góp phần khuyến khích người thất nghiệp học tập, bổ sung kỹ năng, thích ứng với yêu cầu mới của thị trường lao động.
Đối với lao động nữ, việc được hỗ trợ đào tạo, nâng cao kỹ năng nghề có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh chuyển đổi số, tự động hóa và sự thay đổi nhanh chóng của phương thức sản xuất, kinh doanh. Đây cũng là cơ hội để phụ nữ chuyển đổi nghề nghiệp, tiếp cận những công việc mới, cải thiện khả năng cạnh tranh và từng bước nâng cao vị thế trên thị trường lao động.
Thực tế cho thấy, phụ nữ có thể gặp nhiều rào cản hơn trong quá trình tìm kiếm và duy trì việc làm do trách nhiệm chăm sóc gia đình, nuôi dạy con cái và những định kiến giới trong tuyển dụng, sử dụng lao động. Vì vậy, việc bảo đảm quyền lợi BHTN và tạo cơ hội tiếp cận các dịch vụ việc làm, đào tạo nghề có ý nghĩa quan trọng trong thúc đẩy bình đẳng giới.
Khi được hỗ trợ kịp thời trong thời gian thất nghiệp, lao động nữ có thêm điều kiện ổn định cuộc sống, chủ động lựa chọn công việc phù hợp và nâng cao năng lực nghề nghiệp. Chính sách cũng góp phần hạn chế nguy cơ phụ nữ phải rời khỏi thị trường lao động trong thời gian dài sau khi mất việc, qua đó bảo đảm cơ hội phát triển nghề nghiệp và thu nhập.
Để chính sách phát huy hiệu quả, người sử dụng lao động cần thực hiện đầy đủ trách nhiệm tham gia, đóng BHTN; kịp thời xác nhận, hoàn thiện hồ sơ khi người lao động chấm dứt hợp đồng. Các cơ quan chức năng, tổ chức dịch vụ việc làm công cần tăng cường tư vấn, hướng dẫn thủ tục, cung cấp thông tin tuyển dụng và kết nối việc làm phù hợp, đặc biệt quan tâm đến nhóm lao động nữ có hoàn cảnh khó khăn.
Mỗi lao động nữ cũng cần chủ động tìm hiểu quy định về BHTN, theo dõi quá trình tham gia và thực hiện thủ tục đề nghị hưởng trợ cấp đúng thời hạn khi đủ điều kiện. Việc chủ động học tập, cập nhật kỹ năng và tiếp cận thông tin thị trường lao động sẽ giúp phụ nữ tăng khả năng thích ứng trước những biến động trong việc làm.
BHTN không chỉ là khoản hỗ trợ thu nhập khi mất việc mà còn là chính sách giúp người lao động có thêm cơ hội tìm kiếm việc làm, học nghề và ổn định cuộc sống. Đối với lao động nữ, chính sách này góp phần giảm bớt những rủi ro khi gián đoạn việc làm, bảo vệ quyền lợi chính đáng và tạo điều kiện để phụ nữ tiếp tục tham gia, phát triển trong thị trường lao động, hướng tới bình đẳng giới và an sinh xã hội bền vững./.
(Cổng TTĐT Bảo hiểm xã hội Việt Nam)